Silezië in een notendop

In de Tsjechische historie werd de primaire aandacht aan de gebieden van Bohemen en Moravië als een geheel geschonken en het is begrijpelijk omdat het eeuwen lang duurde totdat Tsjechië als een zelfstandig land werd opgericht. Beide deze delen van Tsjechië zijn niet alleen de gebieden die rijk aan de historische gebeurtenissen zijn maar ook qua oppervlakte al lang zijn vastgesteld. Tegelijkertijd zijn er binnen deze twee gedeelten vele kleine regio’s, meestal rond de grens met andere landen, die in het verleden wisselend tot andere landen of machten behoorden.

In het college over het eerste Poolse vorsten die verdeeld waren in het gebied waar Poland en ook Tsjechië ligt, hebben wij ook over het Silezië gehoord. Er was niet te veel gezegd over het ontstaan en historie van het Silezië en daarom wil ik nu graag op dit gebied inzoomen (zie ook kaart 1, 2, 3).

Waar ligt Silezië precies (Pools: Śląsk, Tsjechisch: Slezsko)? Volgens de Wikipedia is het een regio die midden- en bovenloop van de Oder ligt. Tegenwoordig behoort dit gebied merendeel tot Pools gedeelte en spreidt zich uit in het Noorden van het land rond de stad Wroclaw. Het tweede kleinere gedeelte ligt in Noord Moravië, dat is het gebied rond de stad Ostrava. Geografisch heet deze Ostravska panev en begint in de bergen Jeseniky en loopt via Beskydy tot de grens met Slowakije (zie: Geografie gedeelte). Hoe zag Silezië er in het verleden uit? Beknopte informatie kunnen wij ook op Wikipedia vinden en daarom citeer ik.
In het middeleeuwen was Silezië bewoond door de Oost-Germaanse stam der Silingen en die verder tot het stamverband van de Vandalen behoorden.

Het gebied wisselde in de loop der eeuwen verschillende malen van staatkundig gezag. Het behoorde vanaf 900 afwisselend tot Bohemen (Tsjechië) en Polen, maar kwam onder toenemende invloed van het Duitse Rijk waarvan het in 1236 deel ging uitmaken, onder gezag van het koninkrijk Bohemen. Het Boheemse koningschap ging over op het Habsburgse Huis waardoor Silezië, Bohemen en Oostenrijk in 1526 onder dezelfde vorsten kwamen, die tegelijk ook de keizer van het Duitse (Heilige Roomse) Rijk waren. In 1742 veroverde Pruisen het gebied grotendeels – een klein deel bleef Oostenrijks. Sindsdien een Pruisische provincie, werd Silezië na de Duitse staatkundige eenwording in 1870 een Duitse provincie. Sinds 1945 behoort de regio na 700 jaar wederom grotendeels tot Polen. Kleine delen zijn Duitsland en Tsjechië gebleven (respectievelijk de Niederschlesischer Oberlausitzkreis en Tsjechisch (vroeger Oostenrijks-) Silezië).
Geografie:
Silezië wordt verdeeld in Neder-Silezië in het noordwesten en Opper-Silezië in het zuidoosten. Binnen Neder-Silezië onderscheidt men de agrarische Silezische laagvlakte tussen Opole en Głogów met de grootste stad van het gebied, Wrocław; het voorgebergte van de Sudeten tussen Jawor en Nysa, een landbouw- en industriegebied; en de Sudeten zelf langs de Tsjechische grens, rijk aan steenkool en bekent om het landschap. Neder-Silezië behoort in Polen tot het gelijknamige woiwodschap Neder-Silezië, Duits Neder-Silezië tot de deelstaten Brandenburg en Saksen. Opper-Silezië, verdeeld over de Poolse woiwodschappen Opole en Silezië en met een klein deel in Tsjechië, kent een grote industriële agglomeratie rond Katowice met circa 2,5 miljoen inwoners (Zwart Silezië).[1]

Als aanvoelende informatie wordt genoteerd dat koning Boleslaus III van de Piast dynastie (heerste 1102–38) heeft Poland in vier erfelijke hertogdommen verdeeld (Silezië was een van) ten behoeve van zijn zonen. Na 1200 viel dit gebied uiteen in talloze kleine vorstendommen. Er is ook gezegd dat Silezische Piasten aanmoedigdenDuitse kolonisatie van hun land. Daarom was de bevolking van deze gebieden vermengd. In 14 eeuw was de Silezianse prinses met koning van Bohemen getrouwd en dan behoorde dit gebied tot Heilige Roomse Rijk. Maar gedurende Hussietenoorlogen van de 15e eeuw werd Silezië met Moravië tijdelijk losgemaakt van de Boheemse kroon en het gebied werd door Hongarije geregeerd.

In 1490 werd zowel Silezië als Moravië terug met Bohemen gefuseerd en daarna werd het hele land aan het huis van Habsburgs in 1526 doorgegeven. Tijdens de Weimar Republiek werd in 1919 Silezië verdeeld in afzonderlijke provincies van Opper-Silezië en Neder-Silezië. De twee provincies werden herenigd in een enkele provincie 1938-41.[2]

Dat waren de historische gegevens maar is er nog iets bijzonder dat maakt deze streek interessant? Behalve de zware industrie en zwarte kool mijnbouw die rond Ostravsko- Karvinsky revir en rond Katowice ligt en die heeft de natuur zeer vervuld is er nog meer. Het is aan de en kant de “guralska” traditie die op bergen van Beskydy en Jeseniky leeft. Het zijn de houten huisjes die rijk versierd zijn en fabelen over god Radegast. [3] Aan de andere kant is er Universiteit van Wroclaw en zijn gebouw die in de barokke stijl werd gebouwd. Er zijn ook de ruinen van de burcht in Hukvaldy uit 13 eeuw waar ook de componist Leos Janacek geboren was en waar jaarlijksmuziekfestivals georganiseerd zijn. [4] Ook de renaissance kasteel in Bruntal uit 16 eeuw hort tot de Sileziesche erfenis.

Concluderend er waren verschillende bewegingen in machten gedurende de eeuwen in dit gebied. De migratie van de bevolking was enorm en daarom ontstond er ook een specifiek dialect/taal. Op het Tsjechische gebied is het een mix van alle drie talen (Tsjechisch, Pools en Duits). Tegenwoordig met ingang tot Europese Unie bestaan nieuwe regionale activiteiten rondom het cultureel erfgoed. Bijvoorbeeld rond Český- Polský Tĕšín is een Euroregion Śląsk Cieszyński- Tesinske Slezko gevormd. Tesin is een stad die aan beide kanten van de grens ligt en waar mensen beide talen spreken en daarom is de stimulering van culturele uitwisseling en de bescherming van het lokale erfgoed zeer belangrijk.[5]

Renata Chodurkova

Kaart 1. Silezië

Kaart 2.  Silezië – Tsjechische kant

Kaart 3. Historische- Pruisische gebied


[5] Zie: < http://www.eurodistrict-regio-pamina.com/pamina/spip.php?article1581> 8 september 2012.

Bronnen

Eric Krause Genealogy. Krausehouse.ca. 8 september 2012 <http://www.krausehouse.ca/krause/silesia.htm>.

Eurodistrict Regio Pamina. 8 september 2012 < http://www.eurodistrict-regio-pamina.com/pamina/spip.php?article1581>.

Fond Janackovy Hukvaldy. Janackovyhukvaldy.cz. 8 september 2012 <http://www.janackovyhukvaldy.cz/cz/hrad/>.

Internetovy casopis Oko. Oko.yin.cz. 8 september 2012 <http://oko.yin.cz/35/kdo-byl-buh-radegast/>.

Wikipedia.com. 8 september 2012 < http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Silesia_(Now).png>.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s