Skomorokhi

“We are jesters, skomorokhi, maybe even, holy fools. We didn’t mean any harm.” Dit verklaarde Nadezha Tolokonnikova tijdens de rechtzaak betreffende het optreden van Pussy Riot in de belankgrijke Christus Verlosserskathedraal van Moskou afgelopen februari. Daar zong Pussy Riot het protestlied ‘Heilige Maagd Maria, verlos ons van Poetin’. Tolokonnikova’s verwijzing naar skomorokhi is interessant. Er zijn weinig historische bronnen over de skomorokhi. Maar in de eerste bekende bronnen uit de 11e eeuw worden ze beschreven als instrumenten van de duivel om de mens weg te leiden van God.  Dit is dus het tegenover gestelde van wat Tolokonnikova bedoeld met haar verwijzing. Dit roept de vraag op wat deze Skomorokhi nou eigenlijk waren; onschuldige entertainers of hulpjes van duivel.

Uit de vroegste bronnen blijkt dat de skomorokhi een, al op dat moment, bestaand onderdeel waren van de cultuur van het middeleeuwse Kievse Rijk. Binnen deze cultuur hadden zij de rol van een traditionele culturele leider die optrad bij grote evenementen, maar ook bij kleine evenementen in het dagelijks leven zoals het huwelijk.  Ze dansten, zongen, vertelde verhalen, gaven spirituele begeleidng en hadden binnen de huwelijksceremonie waarschijnlijk een grote rol als steun voor de bruidegom. Aan het eind van de 10e eew veranderde deze rol. Er waren twee factoren die zorgde voor de transformatie in een professionele entertainer. De eerste was de opkomst van het Christendom en de tweede de invloed van de Byzantijnse mime-spelers  en Duitse entertainers die steeds vaker te zien waren in de grote steden van het Kievse Rijk. Het christelijke geloof verachtte de skomorokhi om zijn heidense gedrag. De skomorokhi moesten zich aanpassen. De Duitse ‘spielmänner’ brachten een verandering in de manier van kleden van skomorokhi. De skomorokhi lieten met deze tuniek zien dat zij zich hadden aangepast aan de westerse cultuur. De Byzantijnse mime-spelers hadden ook een grote invloed. Zij introduceerde de skoromokhi aan nieuwe diciplines zoals acrobatiek. Ook was er invloed vanuit hij Kievse Rijk zelf. De skomorokhi begonnen  gedichten voor te dragen op muziek gespeeld op een gusli. Deze gusli is een typische russisch snaarinstrument. De skomorokhi paste zich nooit volledig aan aan het Christendom en werd daarom vaak vervolgd. Mede hierom en ook vanwege economische redenen trokken steeds meer skomorokhi naar het Noorden, weg van het centrum van het Kievse Rijk. De vervolging duurde voort en de skomorokhi werden gezien als zondaars met hun on-christelijke gedrag en liedjes. Toch kan de periode tot ongeveer 1550 gezien worden als een bloeiperiode voor de skomorokhi. Het werd erkent als beroep en ze breidde uit met meer soorten acts. Ze speelde nu ook poppenkast en traden op met getrainde beren. Ze kregen een eigen plek binnen de maatschappij, ondanks het feit dat ze hun heidense manieren niet verloren. Ook waren ze overal te vinden, zowel in grote steden als op het platteland. Ze maakte een groot deel uit van de gemeenschap. In Moskou werden de skomorokhi door tsaar Ivan IV gevraagd voor verschillende rollen, waarbij het vaak was als entertainment. Ook deed de tsaar vaak zelf mee. Zijn opvolgers hielden ook van de optredens van de skomorokhi. Maar toen kwam tsaar Aleksei die de skomorokhi zag als onrustige elementen in de maatschappij en er van overtuigd was dat deze moesten worden aangepakt. Als resultaat kwamen er in 1648 twee nieuwe wetten die de skomorokhi buiten bescherming van de wet verklaarde en heidense tradities verbood. De twee wetten hadden in eerste instantie niet veel effect en vooral buiten de steden bleven skomorokhi rondtrekken on optreden. Maar toch hield het beroep op te bestaan. Dit was waarschijnlijk in de tweede helft van de 18e eeuw, aangezien er sindsdien geen bronnen meer zijn over het bestaan van de skomorokhi. Ondanks dit verdwijnen is het duidelijk dat deze entertainers een grote invloed hebben gehad op de russische cultuur. Ze werden door het volk vooral gezien als traditionele spirituele leiders en later artiesten, maar door de machthebbers en kerk als bedreiging. Eigenlijk net zoals Pussy Riot in deze eeuw.

Image

Bronnen:

http://seansrussiablog.org/2012/08/23/pussy-riot-as-modern-day-skomorokhi/

Russel Zguta, Russian Minstrels; A history of the Skomorokhi, Clarendon Press – Oxford, 1978

Russel Zguta, Skomorokhi: The Russian Minstrels-Entertainers, Slavic Review, Vol.31, NO.2 (june 1972), pp. 297-313

http://www.guardian.co.uk/world/2012/aug/17/pussy-riot-trial-representatives-generation

http://www.russia-ic.com/culture_art/traditions/625/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s