De Tsjechische vader van het vaderland introduceert een heilige.

Hij was een echte Roomse vorst, zoals het een goed vader des vaderlands betaamt. Hij wordt in 1347 als Rooms-Koning Karel IV gekroond en dapper (de missie was zeker niet zonder levensgevaar) trekt hij in 1355 naar Italië om door de paus als keizer te worden gekroond. Hij laat zich zelfs tweemaal door de paus kronen. Hij kiest Praag als residentie en daarmee wordt deze stad het centrum van het Heilige Roomse Rijk. En hij zorgde voor een degelijke Roomse heilige, van hoog niveau, en uitstekende reputatie voor zijn land.

Karel IV had een obsessie met relikwieën en de cultus van heiligen. Vele geleerden hebben opgemerkt dat Karel een hartstochtelijk verzamelaar van heilige botten was. Uit heel Europa liet hij overblijfselen van heiligen komen om zijn relikwie collectie uit te breiden. Trotse Tsjechische geestelijken hebben later zelfs geconstateerd dat Karel’s collectie zelfs de op een na grootste verzameling van Europa was. Alleen die van Rome was groter natuurlijk. Dankzij Karel’s persoonlijke heilige devotie en zijn ambitieuze plannen voor Praag kreeg de in aanbouw zijnde, nieuwe heilige kerk van Praag al snel een verzameling heiligenbeenderen die haar een eerbiedwaardige status in Europa zou opleveren. Hier, in deze kerk zouden volgens Karel, de relieken met Gods wil ten dienste kunnen staan van het hele koninkrijk. Geleerden zien ook vooral Karel’s wil achter de dienstbaarheid van de relikwieën voor de stad en staat en vooral ook voor Karel zelf. Waarschijnlijk had de keizer voldoende realiteitsbesef om dit soort dingen niet helemaal van God afhankelijk te laten zijn, want hij organiseerde tal van publiciteitscampagnes voor zijn nieuwe aanwinsten. Om de aanwezigheid van nieuw verkregen relikwieën te vieren, riep hij op tot processies, liet ontelbare aflaten uitschrijven, en verwierf pauselijke goedkeuring voor twee nieuwe feestdagen: het feest van de Overdracht van de relikwieën en het feest van de Heilige Lans en Spijker.

Voor de keizer waren vooral de beenderen van Sint Sigismund van groot belang. Sigismund was een zesde eeuwse martelaar-koning en een leerling van de heilige Avitus van Vienne uit Frankrijk. Niet alles wat Sigismund in zijn leven deed, was met heiligheid omgeven. Omstreeks 523 liet Sigismund zijn zoon Sigerich wurgen omdat hij hem er van verdacht tegen hem samen te spannen met de Franken. Deze moord had een oorlog tot gevolg tussen de Oostgoten (Franken) en de Bourgondiers met het koningsschap over het Bourgondische Rijk als inzet. Sigismund werd in deze strijd gedood in Frankische gevangenschap door hem met het hoofd naar beneden in een put te werpen. Hij geldt sindsdien als een christelijke martelaar. Voor Karel IV was de heilige Sigismund daarom zo’n geweldige heilige omdat hij, net als Karel de Grote en Wenceslas de belangrijke Roomse kroon claimde. Eenzelfde kroon als die Karel IV nu claimde. Een probleempje van deze heilige was nog wel dat Sigismund een onbekende heilige was in Bohemen, maar daarvoor had Karel met hulp van zijn nieuwe heilige een briljante oplossing voor.

Het was druk in Praag in 1365 op de vooravond van Sint Wenceslas. De stad was vol van bezoekers voor het feest. De markt en populaire predikers trokken veel mensen naar de stad. Juist op deze dag komen de relieken van Sigismund aan in Praag en de processie van de relikwieën vestigde alle aandacht op deze nieuwe relikwieën van een bijzondere heilige. Natuurlijk was er daarmee ook veel aandacht voor de nieuwe in aanbouw zijnde kathedraal en de nieuwe kapel van sint Sigismund. Karel had het al voorspeld, hier in deze kerk zou de heilige veel goed werk verrichten en hij kreeg gelijk. Al direct de ochtend na de processie deed de heilige wat er van hem verwacht werd. Hij verrichtte wonderen en niet alleen die morgen maar nog vele maanden daarna. Onze nieuwe heilige genas vele zielen en niet alleen de minsten. Zowel de aartsbisschop als de koning beweerden genezing te hebben ontvangen van Sigismund. Al spoedig trokken pelgrims naar het graf van de nieuwe heilige in Bohemen. Ze kwamen niet alleen uit de stad, maar uit alle delen van Bohemen. Binnen een paar jaar schopte de buitenlandse martelaar het zelfs tot patroonheilige van Bohemen. Waarlijk een wonder, er zijn maar heel weinig heiligen die zo voortvarend te werk gaan.

Ere wie ere toekomt. Eerlijkheidshalve moet wel worden vermeld dat de geleerden ook Karel een grote rol toedichten bij het verschijnen van al deze wonderen. Het aantal wonderen, de keuze van de gelukkigen die door de wonderen genazen, de strategisch perfect getimede aankomst van de heilige, de speciaal ingerichte kapel, de snelle reactie van de aartsbisschop op de ‘onverwachte wonderen (direct nadat de wonderen begonnen, voegde de Praagse aartsbisschop Sigismund’s feest onmiddellijk toe aan de lijst van verplichte heilige dagen) alles duidt er op dat er ook wereldse regie bij deze gebeurtenissen is geweest. Bovendien was het verdacht dat elke pastoor in de regio nauwkeurig was geïnstrueerd over de nieuwe relikwie en haar komst. Het is duidelijk dat Karel de voorwaarden heeft geschapen die noodzakelijk waren voor een levendige heiligencultus. Met de suggestie van een speciale band tussen Sigismund en Wenceslas, een van de meest vereerde van de inheemse Boheemse heiligen, kon de nieuwgekomen heilige rekenen op een warm onthaal van de bevolking en daar had Karel alle belang bij.

St. Sigismund is nog steeds een heilige in Bohemen, maar Praag is niet meer zijn woonplaats. In 1424 zond koning Sigismund de relikwieën van sint Sigismund van Praag naar de Hongaarse stad Varad, zodat ze voor de Hussieten beschermd zouden blijven. Daarna schijnt het dat zijn gebeente is overgebracht naar Freising in Beieren waar de overdracht van zijn gebeente nog jaarlijks 5 september gevierd wordt. Zou het gebeente van St. Sigismund ook in Freising ook zoveel genezingen hebben teweeg gebracht?

Bronnen en achtergrondliteratuur:

Mengel, David C.
(2010). Emperor Charles IV (1346–1378) as the Architect of Local Religion in Prague. Austrian History Yearbook, 41 , pp 15-29

Mostard, J.J.
1969. De Tsjechen, vijftien eeuwen vrijheidsstrijd. Amsterdam/Antwerpen uitg: Kosmos.
Eerste druk

Wikipedia
Sigismund (Burgund)
http://de.wikipedia.org/wiki/Sigismund_(Burgund)
http://en.wikipedia.org/wiki/Sigismund_of_Burgundy

Karel IV
http://nl.wikipedia.org/wiki/Keizer_Karel_IV
http://de.wikipedia.org/wiki/Karl_IV._(HRR)
http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_IV,_Holy_Roman_Emperor

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s