het heimwee naar traditionele Russische kleding

In 1701 besloot Peter de Grote dat alle inwoners van Moskou niet meer hun traditionele, maar westerse kleding moesten dragen.  Dit betekende een enorme boost voor de mode- industrie, en een vraag naar ander soort kleermakersschap. De westerse mode van die tijd verschilde namelijk  nogal van de traditionele Russische klederdracht. De elite en stadsbewoners hebben in die tijd hun traditionele kledij afgelegd, en de nieuwe, westerse aangedaan. Op het platteland echter, bleef de traditionele Russische kleding wel bestaan. Zo werd het dragen van traditionele Russische kleding voor mensen als Tolstoi een manier om zich te identificeren met de boeren. De “kledingrevolutie” die aanvankelijk plaatsvond in de steden van Rusland breidde zich in de loop van de tijd (19e eeuw) uit: “some peasant woman no longer knew how to sew and could not supply their families with clothing. Peasants had also begon to purchase factory-made hats, ribbons, and sometimes ready to wear work clothing. These simlple purchases marked their abandonment of traditional clothing and cottage industries,(…)” – blz. 157 Empire’s new clothes, Christine Ruane, 2009.

Deze verandering in kledingstijl en -voorziening bracht onrust bij etnografen. Zij zagen deze verandering als een verlies voor de Russische identiteit. Met het verlies en de “conservering” van de Russische textiele werken werd op verschillende manieren omgegaan. Ik zal in dit blog een aantal casussen uit einde 19e eeuw bespreken.

Zoals gezegd was er in Rusland angst voor het verlies van de Russische identiteit en zette men zich af tegen de verwestering (dat gezien werd als de oorzaak van dit verlies). Het bewaren of zelfs verbreiden van bijvoorbeeld het handwerk werd echter niet alleen gedaan in Rusland zelf. In een artikel in “The decorator and furnisher uit 1895 wordt een bijzonder initiatief genoemd. In het artikel worden verschillende vormen van Russisch “boeren” handwerk besproken. Die vormen van textiel zijn volgens de schrijver te vinden op 130 East Twentythird Street vlak bij Lexington Avenue in. Op dit specifieke adres bevond zich (in die tijd) een agentschap voor Russisch handwerk, gesticht door prinses Schahovskoy. Het agentschap wordt in die tijd beheerd door een Lady o St Petersburg, of rare intelligence, energy and tact”.  In het artikel wordt besproken hoeveel de materialen per meter kosten, en op welke manieren men deze het beste kan verwerken in z’n kleding of interieur. Eigenlijk wordt op deze manier Russische cultuur handelswaar.

Een ander voorbeeld eind 19e eeuw is de studie van Vasilii a. Prokhorov, a history of russian dress and the volk way of life. In deze studie werd niet alleen de contemporaine/eigentijdse Russische kledij gedocumenteerd, maar ook onderzoek gedaan naar de geschiedenis en de context van “dress”. Dit laat zien hoe de Russische traditionele kledij werd bewaard door documentatie en wetenschappelijk onderzoek.

Een ander belangrijk onderdeel van het bewaren van textiel is niet alleen het verspreiden, onderzoeken  en documenteren maar simpelweg het verzamelen.

Een bijzonder mooi voorbeeld daarvan is de verzameling van Natalia de Shabelsky (1841-1905), een Russische vrouw uit een adellijke familie die zo veel mogelijk van de verdwijnende Russische volkscultuur wilde bewaren. Vanaf de jaren 70 van de 19eeeuw tot begin 20ste eeuw reisde ze heel Rusland door om zoveel mogelijk objecten te verzamelen. Haar verzameling is nu in handen van verschillende musea, waaronder het Metropolitain Museum of art in New York, Museum of fine arts in Boston en het Etnografisch Museum in St Petersburg. Een van de zeer fraaie objecten uit haar collectie is nu in handen van het Metropolitain Museum of art. (zie afbeelding)

Bijzonder is dat terwijl al de bovenstaande “maatregelen” in het eind van de 19e eeuw plaatsvonden, de collectie van traditionele kostuums van de State Hermitage in St. Petersburg uit een veel latere tijd stamt. Dat wil zeggen, het fundament voor hun collectie werd pas gelegd in het begin van de 20ste eeuw, een groeide pas echt in de jaren ‘60 en ‘80 van de afgelopen eeuw. De collectie van de Hermitage bestaat dan ook uit veel nieuwere ensembles. De meeste objecten in St. Petersburg komen uit eind 19e en de 20ste eeuw.

Gelukkig hebben particulieren zoals mevr. de Shabelsky ervoor gezorgd dat er nog prachtige oude stukken hebben bewaard zijn.  Voor meer (zeer interessante) informatie over dit “ensemble”  op de afbeelding, zie  http://www.metmuseum.org/collections/search-the-collections/80095745?img=0  Op die pagina wordt een uitgebreide uitleg gegeven over het soort kledingstuk (sarafan), het borduurwerk, het textiel, de hoofdbedekking en de centuur. Als ik dit voorbeeld zie kan ik alleen maar blij zijn dat zoveel mensen, op verschillende manieren, hebben getracht deze kostuums voor toekomstige generaties te bewaren.

 

Bronnen: The empire’s new clothes, Christine Ruane, 2009

http://www.metmuseum.org/collections/search-the-collections/80095745?img=0

http://www.hermitagemuseum.org/html_En/03/2008/hm3_6_4.html

Russian Embroideries and Laces, Mrs S.A. Brock Putman The Decorator and Furnisher 1895

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s