Oorlog door de lens

De impact die de Krimoorlog op Rusland heeft gehad is ontegenzeggelijk groot. De oorlog lijkt soms wel vergeten te worden, vooral omdat hij werd opgevolgd door de Eerste en Tweede Wereldoorlog. Maar de strijd op de Krim is één van de eerste moderne oorlogen geweest mede door de gevolgen van de Industriële Revolutie; moderne wapens, de telegraaf, stoomschepen en nog vele andere ontwikkelingen hadden de manier van oorlogvoeren ingrijpend veranderd. Het was in nog een ander opzicht een vernieuwend gevecht, namelijk in de publieke perceptie ervan; de vorming van de moderne oorlogsjournalistiek begon tijdens de Krimoorlog.

Zoals gezegd was de Krimoorlog in vele opzichten een modern gevecht. Toch is het belangrijk om je te beseffen dat het conflict zich halverwege de 19de eeuw (1853 – 1856) afspeelde, en lang niet alles ‘modern’ te noemen was. Het was toen bijvoorbeeld nog gebruikelijk om het vechten te staken zodat de doden en gewonden van het veld gehaald konden worden[1]. Dergelijke chivalry is in de loop der tijd steeds zeldzamer geworden, met als bijzonder voorbeeld het kerstbestand van de Eerste Wereldoorlog[2].

Image

De Krimoorlog was toegankelijker in woord en beeld dan ooit tevoren. Tijdens deze periode werden de eerste oorlogsfoto’s ooit gemaakt en verwierf de eerste oorlogscorrespondent, William Howard Russell, bekendheid. De foto’s werden gemaakt door Carol Szathmari. Szathmari werd in 1812 geboren te Cluj, in Roemenië en was één van de eerste fotografen van Europa[3]. Hij had bedacht om een rijtuig met een ingebouwde donkere kamer mee het veld in te nemen, zodat hij ter plaatse foto’s kon nemen en ontwikkelen[4]. De techniek van die tijd vereiste dat er niet meer dan een kwartier voorbij mocht gaan tussen het nemen van de foto en het ontwikkelen ervan (zie hier hoe dat in zijn werk ging). De foto’s van Szathmari werden onder andere geëxposeerd op de Wereldtentoonstelling van 1855 in Parijs. Hij heeft zijn werk uiteindelijk aangeboden aan Queen Victoria, Napoleon III en Franz Josef I[5] (de oom van Frans Ferdinand) en aan nog meer leden van de Europese adel. Helaas zijn er maar weinig foto’s van hem overgebleven. Veel collecties zijn verbrand, de meest uitgebreide werd verwoest toen Bukarest gebombardeerd werd in 1944[6].

Image

De journalistiek heeft in de tijd van de Krimoorlog gezorgd voor meer openheid over het conflict en ze legde daarmee de incompetentie van de legers bloot. De woede die de oorlog bij het Britse volk had veroorzaakt leidde uiteindelijk tot val van de regering van Aberdeen in 1855[7]. De verhalen die William Howard Russel voor The Times schreef over de slechte behandeling van de gewonde soldaten wakkerden eveneens de verontwaardiging van het grote publiek aan. Ze hebben ertoe geleid dat Florence Nightingale in 1854 samen met 38 andere vrijwilligsters naar het slagveld trok. Nightingale hervormde de faciliteiten rondom het slagveld, waaronder het veldhospitaal, en zorgde daarmee voor een aanzienlijke afname van het sterftecijfer[8]. Op deze manier heeft de nieuwe vorm van journalistiek in de 19de eeuw indirect verbetering van de medische zorg aan het front opgeleverd.

Tegenwoordig kent iedereen de films, foto’s en artikelen. We ontbijten met ons bord op het hoofd van Assad en kijken voor we naar bed gaan nog een aflevering van Band of Brothers. Oorlog was vóór 1853 voor mensen die er niet direct mee geconfronteerd werden een veel abstracter begrip. De ontwikkelingen van de fotografie en moderne communicatiemiddelen hebben het slagveld sindsdien dichter bij huis gebracht en hebben de massa bewuster gemaakt van wat oorlog kan betekenen.

——————————————————–

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s