Huizen, kennis en kunst: De erfenis van Karel IV in Praag

De regeerperiode van Karel IV staat bekend als een gouden periode voor Tsjechië en dan met name voor Praag. Karel IV, die in 1355 tot keizer van het Heilige Roomse Rijk was gekroond, wilde Praag tot hoofdstad van dat rijk maken. Dat deed hij dan ook. Tegelijkertijd daarmee wilde hij Praag een nieuwe, hoofdstedelijke allure geven. Het bekendste voorbeeld daarvan is de door Peter Parler gebouwde Karelsbrug (Karlův Most), waarvan de mythe gaat dat tijdens de bouw het cement met eieren is gemengd. Hierdoor zou de brug zo sterk zijn.

De Karelsbrug is echter niet het enige. Veel van wat nu een vanzelfsprekend deel uit lijkt te maken van Praag was in de 14e eeuw een volkomen nieuwe stad. Ik heb het over Nové Mĕsto, de Nieuwe Stad. Aan het begin van Karels regeerperiode barstte de stad Praag uit haar voegen. De oude binnenstad was klein en vies, en veel arme Tsjechen hadden hun heil gezocht buiten de stadsmuren, waar ze woonden in krottige nederzettingen langs de Vltava. Om dit probleem op te lossen koos Karel voor een methode die revolutionair was: in plaats van de muren om de Oude Stad (Staré Mĕsto) af te breken, liet Karel een volledig nieuwe stad bouwen, die de Oude Stad zou omringen.
De Nieuwe Stad was drie keer zo groot als de Oude Stad en Karel liet het bouwen met Parijs als voorbeeld. Aanvankelijk was de Nieuwe Stad zelfs een volledig nieuwe stad: het viel niet onder het bewind van Praag en de bewoners hadden andere (ruimere) rechten dan de bewoners van de Oude Stad. Dit werd echter al snel vereffend. Met de bouw van de Nieuwe Stad groeide Praag uit tot de derde stad van Europa.

De tweede erfenis van Karel IV die nog steeds van belang is, is de Karelsuniversiteit. Deze universiteit, die net als de Nieuwe Stad in 1348 werd opgericht, is de oudste universiteit in Midden-Europa. Deze universiteit is niet opgericht door Karel zelf, zoals de naam doet vermoeden, maar door paus Clemens VI. Op verzoek van Karel IV vaardigde Clemens een bul uit, waarin hij de universiteit oprichtte. Het was een voor de Middeleeuwen klassieke universiteit, wat wil zeggen dat er vier faculteiten waren: theologie, rechten, medicijnen en kunsten (geesteswetenschappen). De universiteit, toen nog in verschillende huizen, werd geopend in 1349. In de Gouden Bul van 1348 had Karel IV de universiteit gevrijwaard van inmenging van de seculiere macht. Dit is duidelijk te zien in de latere geschiedenis van de universiteit: de universiteit zou Jan Hus als rector krijgen en zich omvormen tot een protestantse universiteit.

Naast de Nieuwe Stad en de Karelsuniversiteit heeft Praag veel meer van Karel IV geërfd. Hij wilde, als gezegd, de allure van de stad vergroten en trok hiertoe allerlei kunstenaars aan om de stad te verfraaien. Ik noemde de Peter Parlers Karelsbrug al, maar ook de nieuwe Sint Vituskathedraal in de Praagse Burcht heeft deze architect op zijn naam staan. Een minder zichtbaar (althans, op het eerste gezicht) onderdeel van de culturele opbloei onder Karel IV is het begin van de productie van verluchte manuscripten.

Bronvermelding:
http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_IV,_Holy_Roman_Emperor#Holy_Roman_Emperor
http://en.wikipedia.org/wiki/Charles_University_in_Prague
http://de.wikipedia.org/wiki/Prager_Neustadt
http://de.wikipedia.org/wiki/Prag

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s