de Solovki cultuur

Een van de duidelijkste uitwerkingen van Stalin en zijn regime is het ontstaan van Goelags. Dit zijn strafkampen waar ‘schadelijke’ burgers naar toe werden gebracht om her op gevoed te worden.Ze werden ook wel Solovetskii Lager’ Osobogo Naznacheniia, of SLON, genoemd. Dit betekende zoiets als strafkampen voor een speciaal doel. In 1923 werd het eerste kamp opgericht door Lenin. Het werd gevestigd in een kloostergemeenschap op de Solovik eilanden in de Witte Zee. Het Solovik kamp was niet het grootste kamp, maar was wel het eerste en diende als voorbeeldmodel voor de andere Goelags in de Sovjet Unie[1]. Lenin wilde dat het een gevangenis zou worden waar speciale groepen konden worden geïsoleerd en aan het werk gezet konden worden[2]. De gevangenen bestonden, naast gewone gevangenen, vooral uit politieke tegenstanders, mensen die gelinkt konden worden aan de Tsarentijd, geestelijken, Intelligentsia en leden van de bourgeoisie. De omstandigheden binnen het kamp waren verschrikkelijk. Er werd veel gemarteld en het werk was zwaar. Je zou het niet verwachten maar in het Solovki kamp was er, ondanks de verschrikkelijke omstandigheden, wel ruimte voor ontwikkeling op het gebied van cultuur. Ex-gevangene Alexander Solzjenitsin schreef het boek “de Goelag Archipel” en verklaarde hierin dat  voor de komst van schrijver Maksim Gorki, in 1929,  de gevangenen naast schoonmaken ook moesten zingen, toneelspelen en de krant moesten presenteren. [3]

De culturele ontwikkeling kan worden uitgelegd doordat er veel intelligente en creatieve mensen in het strafkamp zaten die al snel een eigen cultuur ontwikkelde als vorm van verzet tegen het harde werken en de barre omstandigheden. Ze deden dit door zich artistiek te uitten in kranten, tijdschriften en theater.

In 1924 begon het kamp voor het eerst met het publiceren van een krant. Deze krant bevatte naast propoganda artikelen van de kampleiding ook stukjes geschreven door de gevangenen zelf. De gevangen hadden op deze manier de mogelijkheid om zich te uiten. De uitgave van de krant was een succes en groeide snel. I925 werd de krant omgetoverd tot tijdschrift en kreeg de naam “Solovetskie Ostrova”.  Het blad bevatte naast poëzie ook artikelen over economie, politiek, biologie en psychologie. Het tijdschrift werd niet alleen binnen het kamp gelezen maar ook verkocht in de grote steden, zoals Moskou en Leningrad[4].  Er volgde nog meer kranten en tijdschriften, die bijvoorbeeld informatie bevatte over verschillende activiteiten binnen het kamp.

Het theater had ook een belangrijke plaats binnen  het Solovki kamp. Al in 1923, voor de eerste krant werd gepubliceerd, werd er toneel gespeeld. Het kamp zat vol met artistiekelingen, waaronder ook acteurs en theatermakers. Zij kregen de mogelijkheid om na hun lange werkdag met elkaar te spelen. Er ontstond een waar toneelgezelschap en werd een theater gevestigd dat het “Solteatr” werd genoemd. Ze kregen geen script maar moesten alles zelf verzinnen en onthouden. Na een tijdje werd de kampleiding enthousiast en gaf de toneelgroep meer vrijheid. Uit de memoires van Dimitrii Sergeevich Likhachev blijkt dat die vrijheid zo ver ging dat  acteur Boris Glubokovski zelfs stukken mocht produceren die op een satirische manier het leven in de Solovki en zelfs het Sovjet- regime beschreven.[5] Het succes van het theater was overweldigend. De toneelspelers werden uiteindelijk vrijgesteld van werken en gingen zelfs naar andere strafkampen om op te treden.[6]

Nu moet wel gezegd worden dat de vrijheid binnen het Solovki kamp uitzonderlijk was. In andere Goelags was dit veel minder en moest iedereen zich houden aan Sovjet- richtlijnen en Sovjet- propaganda, zowel wat betreft schrijven als in het theater. [7]Alles moest gericht zijn op het ideaal. Maar toch is het interessant om te zien dat er in een verschrikkelijk kamp zoals Solovki ook positieve dingen gebeurden.


[1] Gullotta, Andrea, The “Cultural Village” of the Solokvi Prison Camp: A Case of Alternative Culture

[2] Gullotta, Andrea, Culture as Resistance: the Case of the Solovki Prison Camp and of its inmates

[3] Boersema, Wendelmoet, Gevangen in het Poolklimaat, Trouw, 6 augustus 2001 (http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/archief/article/detail/2770927/2001/08/06/Gevangen-in-het-poolklimaat.dhtml)

[4] Gullotta, Andrea, The “Cultural Village” of the Solokvi Prison Camp: A Case of Alternative Culture

[5]Likhachev, Dmitrii Sergeevich, Refelctions on the Russian Soul: A Memoir, Central European University Press, 2000, p 127/128

[6] Gullotta, Andrea, The “Cultural Village” of the Solokvi Prison Camp: A Case of Alternative Culture

[7] Gullotta, Andrea, Culture as Resistance: the Case of the Solovki Prison Camp and of its inmates

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s