De moord op Kirov: Het begin van de grote zuiveringen.

Op 1 december werd de Leningradse partijleider Sergej Kirov dood geschoten. Algemeen werd aangenomen dat Stalin tot deze moord opdracht heeft gegeven. Harde bewijzen ontbreken. Recente bronnen geven aan dat de moordenaar van Kirov, Leonid Nikolajev, op eigen initiatief heeft gehandeld. De moord op Kirov was voor Stalin aanleiding om op grote schaal maatregelen te treffen om terreur te bestrijden. Het begin van de Grote Zuiveringen die honderdduizenden Russen het leven zouden kosten.
Begin 1934 waren vele bolsjewieken ontevreden over Stalin als Algemeen Secretaris van de CPSU (Communistische Partij van de Sovjet Unie). Mede geïnspireerd door het testament van Lenin, waarin een weinig positief beeld werd geschetst van Stalin, werd gepoogd hem van het toneel te laten verdwijnen. Vooral de partijsecretarissen van comités van de oblasten en niet Russische comités vormend een blok tegen Stalin. Op het XVII*e partijcongres in 1934 voerden zij een actieve lobby om Sergej Kirov als Algemeen Secretaris te kiezen. Door frauduleuze handelingen met de stembriefjes werd Stalin toch gekozen tot Algemeen Secretaris van de CPSU. Sergej Kirov werd gekozen tot secretaris van het Central Comité. Stalin verlangde dat Kirov naar Moskou zou komen maar Kirov weigerde dit en bleef in Leningrad.

Op 1 december 1934 werd Kirov in het Smolny in Leningrad doodgeschoten. Leonid Nikolajev werd gearresteerd als schuldige. Er zijn aanwijzingen dat de moord op Kirov niet alleen het werk was van Nikolajev. Nog dezelfde avond werd er door Stalin een decreet uitgevaardigd dat rechtszaken waarin mensen beschuldigd werden van terrorisme snel moesten worden afgewikkeld. Doodvonnissen werden onmiddellijk na het uitspreken van het vonnis voltrokken. Op grond van dit decreet werden een groot aantal mensen terechtgesteld. Ook Nikolajev werd na een kort proces schuldig bevonden van de moord op Kirov en direct geëxecuteerd.
Eind december 1934 verscheen een onderzoeksrapport waarin stond dat Nikolajev lid was een ondergrondse terroristische organisatie. Deze organisatie doodde in opdracht van het Leningradse Oppositie Centrum. Het centrum werd geleid door een voormalig medewerker van Kirovs voorganger, Zinovjev. In januari 1935 werd na een kort vooronderzoek het eerste echte politieke proces gevoerd. Tot de beklaagden behoorden Zinovjev en Kamenev. Zij vormden oppositie binnen het Centraal Comité tegen Stalin en waren lid van het zogenaamde ‘Moskou Centrum’. Zinovjev en Kamenjev aanvaarden tijdens het proces een morele verantwoordelijkheid voor de moord op Kirov maar waren niet medeplichtig. Beiden werden tot langdurige gevangenisstraffen veroordeeld.
Het proces tegen Zinovjev en Kamenjev vormde de start van Stalin greep naar de absolute macht en de terreur die zou volgen. De moord op Kirov was een belangrijke schakel in deze ontwikkeling. De schuld van Stalin aan de moord op Kirov is volgens de Russische historicus Roy Medvedev erg aannemelijk. Recente bronnen geven aan dat Leonid Nikolajev op eigen houtje handelde. In 2009 heeft de binnenlandse veiligheidsdienst FSB het dagboek van Nikolajev vrij gegeven. Uit dit dagboek blijkt dat Nikolajev een verbitterde en gedesillusioneerde communist was die vond dat hem onrecht was aangedaan. Uit wraak zou hij Kirov hebben vermoord.

1. Medvedev, (R.A.), Laat de Geschiedenis Oordelen. (Amsterdam, 1973).
2. Bezemer, (J.W.), Een geschiedenis van Rusland. Van Rurik tot Brezjnev. (Amsterdam, 1988).
3. Riasanovsky, (N.V.) A History of Russia. (New York, 1984).
4. Krielaars, (M.) nrc.nl. ( 3 december 2009) http://www.nrc.nl/wereld/2009/12/03/stalin-onschuldig/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s