Een korte kritiek op het Communisme

 

De wijze waarop Shlapentokh zijn analyses van de Communistische politiek en economie presenteert hebben mij aangezet tot het schrijven van dit stuk. De weergave, zoals ik deze interpreteer, is er een van het Westen vs. het Oosten / Kapitalisme vs. Communisme. Daarom zal ik een korte kritiek op het Communisme geven, waarbij ik ook probeer te kijken naar vergelijkingen met het Kapitalisme.

 

De wijze waarop Kapitalisme en Communisme van elkaar verschillen is makkelijk uit te leggen, in een staatkundige zin zien we in de Westerse overheden de aanwezigheid van democratieën met vrijheid (van meningsuiting bijvoorbeeld) en in economische zin het aspect van marktwerking. Dit is echter een eenzijdige weergave van een complex en overlappend systeem. Zo zien we in de kapitalistische wereld ook tendensen naar meer overheidsmacht op de economie (denk bijvoorbeeld aan president Hoover met zijn projecten en aan de econoom Keynes).

De vorm (in deze de ideologie) mag dan verschillend zijn, de inhoud (het systeem) maakt gebruik van dezelfde hiërarchie- en discipline-vorming (binnen de staat of het bedrijf, in de zin zoals Foucault het beschreven heeft).

 

“Most work serves the unproductive purposes of commerce or social control” (1)

In de Sovjet Unie zien we dit in de grote hoeveelheden arbeiders en geld die terechtkwamen in de (militaire) industrie. (2) Als arbeider had men weinig zeggenschap waar ze zouden werken, ze stonden volledig in dienst van het systeem.

“The understandings of the greater part of men are necessarily formed by their ordinary employments. The man whose life is spent in performing a few simple operations… has no occasion to exert his understanding… He generally becomes as stupid and ignorant as it is possible for a human creature to become.” – Adam Smith (3)

Door een groot aantal mensen aan de lopende band te zetten, vergroot men de apathie bij de arbeiders. Het aspect arbeid is dus een mogelijkheid voor het systeem om apathie in de hand te werken.

 

Religie is het opium van het volk

Deze zin van Marx probeert te verklaren waarom het volk niet in opstand kwam, zij werden apathisch gehouden door de religie. In het Communistisch systeem is de religie vervangen, de staat had nieuwe ‘methoden’ gevonden om het volk gehoorzaam te houden.

De Communistische staat hield hun burgers (in bepaalde mate) tevreden door te zorgen voor werk, onderwijs, gezondheidszorg en basisbehoeftes. (4)  In de kapitalistische wereld gebeurt dit door de illusie van democratie: het evaluatiesysteem van de consument (wat niets anders is dan een voortvloeisel van het trapje propaganda – public relations) en het gebruik daarvan voor een verdere bevordering en facilitering van consumptiecultuur.

 

Discipline vorming

In beide systemen wordt de arbeider in een hiërarchie geplaatst, waarin hij onderaan begint. Hiermee wordt gelijk begonnen met het proces van discipline vorming, voor de arbeider wordt bepaald wat voor werk hij doet, welke tijden hij werkt en welke quota er gehaald moeten worden. ‘Gelukkig’ beschikte de arbeider in de Communistische staat nog over enigszins een zekerheid van werk, in het Kapitalisme is dit nog minder aanwezig. Mochten de opgelegde quota niet gehaald worden zijn er voor de machthebbers nog strafmiddelen (of dit nu een vermindering van salaris is of ontslag). Kritiek naar ‘boven’ wordt geïnterpreteerd als insubordinatie en kan de arbeider in een lastige situatie brengen.

 

Of het nou voor economische (Kapitalisme) of politieke (Communisme) redenen zijn, de mens wordt daarom aan het werk gezet. Werkeloosheid wordt niet getolereerd, want het dient het systeem niet.

 

 

Bronnen:

(1)

Black, B (2001) The Abolition of Work

 

Shlapentokh, V (2001) A Normal Totalitarian Society: How the Soviet Union Functioned and How it Collapsed.

(2) Blz. 109, 118                (4) Blz. 119 t/m 123

 

(3)

Smith, A (1776) Inquiry into the Nature and Causes of the Wealth of Nations

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s