Hét medium voor Indoctrinatie

Toen in 1945 de televisie zijn intrede in de Sovjet Unie maakte, heerste er grote onzekerheid onder partij leden over de exploitatie van dit medium als propagandamiddel. Voor het eerst in de geschiedenis van Sovjet-Rusland deed de mogelijkheid zich voor tot totale verzadiging van de gehele bevolking door massa-indoctrinatie. Het was hét middel om massa’s mensen tegelijk te  bereiken in hun eigen omgeving en diegenen te bereiken die zich anders afzijdig zouden houden van enige vorm van propaganda. Dit feit brengt meteen een groot probleem met zich mee, namelijk: nemen kijkers de propaganda serieus en wordt er wel aandacht besteed aan deze nieuwe vorm van propaganda? Door een sterk gecentraliseerde mediapolitiek werd er getracht nog enige grip te houden op dit grootse, nieuwe onderdeel van de Sovjetcultuur.

In de beginselen van de televisiecultuur, begin jaren ’50, was er nog enige vrijheid voor lokale televisiezenders, vaak opgezet door lokale pioniers die graag meer wilden dan de eenzijdige centrale programmering vanuit Moskou. De nationale programmering bestond destijds uit doodsaaie, vooraf voorbereide live uitzendingen met vooral boeren . Er was een schamele keuze uit twee zenders waar de eerste al het belangrijkste nieuws betrok, alle ‘nodige’ informatie en politieke programma’s uitgezond, waarnaast de tweede zender  herhalingen en minder politiek geladen programma’s uitzond. Daarnaast was de inhoud gericht tot een gegeneraliseerd publiek. Het resultaat van deze lokale inspanningen was dat het aanbod van zenders door het dak heen schoot.

Tot voor de jaren ’70 hadden de lokale studio’s nog een vrij grote invloed in de lokale programmering. Echter, in 1970 werd de televisie vóór radio geplaatst in het overkoepelende staatsorgaan Gosteleradio (Mickiewicz, 1988).  Hiermee werd de grote positie die het nieuwe medium in had genomen binnen de partijpolitiek aangegeven. Het belang van televisie werd boven dat van radio gezet. Deze reorganisatie versterkte de centrale controle van de Partij over het medium. ‘De partij nam alle verantwoordelijkheid voor het politieke, ideologische en artistieke niveau van televisieprogramma’s’ (Mickiewicz, 2008). De link tussen de lokale en centrale studio’s werd hiermee verbroken. De verhouding tussen lokaal en nationaal aanbod verschoof hierdoor tot ongelijke verhoudingen. De lokale netwerken werden geacht de uitzendingen in het Russisch uit te zenden, waar dat voorheen in de lokale taal werd gedaan. Dit wil niet zeggen dat de lokale taal verdween, maar de betreffende taal werd verschoven naar weinig onderhoudende programma’s, hetgeen een grote linguïstische impact had op de etnische minderheden binnen de Sovjet-Unie.

Het programma Vremja was veruit het populairste programma te zien op Sovjettelevisie in die tijd. De gemiddelde lengte van nieuwsberichten was ongeveer anderhalve minuut, terwijl toespraken van de partijleider makkelijk een uur tot anderhalf uur duurden en gewoon in zijn geheel werden uitgezonden. Hier zie je dat voor partij aangelegenheden er veruit alle tijd werd genomen, waar het voor buitenlands nieuws of regionaal nieuws afgedaan werd met anderhalve minuut.

Enige vrijheid kwam er weer binnen Sovjettelevisieland met de komst van Gorbatsjov. Onder zijn regeerperiode werd er ook binnen de televisie hervormd. Waar voorheen alleen het nieuws live uitgezonden werd, kwam nu ook de live tv-show. Onder het mom dat kijkers zich veel beter zouden kunnen inleven en participeren in een live uitzending werd er een nieuwe impuls gemaakt om het publiek efficiënter te benaderen. Veel belangrijker hier is het feit dat door de verschuiving naar live televisie, je goed kan zien dat er zich een zekere ‘ontspanning’ van centrale controle voordoet. Deze hervormingen onder Gorbatsjov zouden de deuren open zetten voor de Russische kijkers.

–       Ellen Mickiewicz, Oxford University Press, 2008, Television in the Sovjet Media System uit Split Signals: Television and Politics in the Sovjet Union,

http://books.google.nl/books?hl=nl&lr=&id=JpzVaLjRqqcC&oi=fnd&pg=PA3&dq=soviet+television+propaganda&ots=N-t-8SlAJK&sig=kVuYlh6lk6aUrrWlM8qPoFRYtUQ#v=onepage&q=soviet%20television%20propaganda&f=false

–       Kristin Roth-Ey, Finding a Home for Television in the USSR, 1950-1970

–       Scott Shane, Dismantling Utopia: How Information Ended the Sovjet Union, 1994.

https://socialsecurity.org/pubs/journal/cj16n2/cj16n2-7.pdf

–       David e. Powell, Television in the USSR, 1975

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s