The Man Without a Face

In haar recent gepubliceerd boek “The Man Without a Face” geeft de in Moskou wonende, Russisch-Amerikaanse journaliste Masha Gessen (1) haar mening over de ontwikkeling, ambities en capaciteiten van de huidige Russische president Vladimir Putin. Hoewel ik geen grondige studie van dit boek heb kunnen maken, presenteer ik in deze blog enige, zeer opmerkelijke elementen uit haar oordeel over Putin. Gessen voltooide dit boek in december 2011, direct na de verkiezingen voor de Duma,  voorafgaande aan de presidentsverkiezingen van 4 maart 2012. In december 2011 namen grote aantallen Russen deel aan protest demonstraties om hun afkeer en woede te uiten over de Duma verkiezingen, die volgens velen vervalst waren, en over de potentiële herverkiezing van het duo Putin-Medvedev tot president en premier van de Russische Federatie. Gessen beschrijft onder meer de snelle opkomst van de vrijwel onbekende Putin tegen het eind van Yeltsin’s laatste periode als president in 1999.

De democratisch gekozen Yeltsin was in de eerste helft van de jaren ’90 veelbelovend voor de toekomst van de Russische bevolking. Hij had zonder bloedvergieten de Soviet heerschappij beëindigd en  voortvarend marktwerking en privatisering ingevoerd. Echter zijn tweede ambtsperiode werd een zware economische tijd voor de Russische bevolking met enorme inflatie. Spaargelden en pensioenen verdampten en men legde de schuld hiervoor direkt bij Yeltsin. Dit werd in sterke mate veroorzaakt door zijn gedrag en ziekte in die periode, waarbij hij onaangekondigd verstek liet gaan bij internationaal en nationaal overleg, kennelijk een groot drankprobleem had, door hartoperaties maandenlang afwezig was, en meer en meer geïsoleerd van de bevolking leefde en werkte. Hij was omringd door een kleine kring van ca. 6 mensen, de “Family” genoemd. Hiertoe behoorden zijn dochter Tatyana, de econoom en architekt van de privatisering  Anatoli Chubais en de oligarch Boris Berezovsky, van wiskundig ingenieur omgevormd tot Lada dealer en importeur van gebruikte Europese auto’s. De Family en Yeltsin zagen de protesten bij de bevolking toenemen en vreesden dat een gekozen opvolger van Yeltsin, mogelijk vanuit de partij van zijn opponent, neo-communist en voormalig premier Primakov en Moskou’s burgemeester Luzhkov,  Yeltsin voor het gerecht zou dagen en hij mogelijk achter de tralies zou kunnen belanden. De Family ging op zoek naar een haar welgevallige opvolger. Er was een handvol kandidaten, maar geen van hen politiek erg capabel  en visionair. Bekwame en geschikte politici waren door Yeltsin tijdens diens bestuur afgezet, geschoffeerd en van hem vervreemd. Berezovsky had in 1990 kennis gemaakt met Putin toen deze plaatsvervangend voorzitter was van de gemeenteraad van Leningrad. Berezovsky kreeg met hulp van Vladimir Putin vergunning om een autoservice centrum in Leningrad te openen. Tijdens een interview dat Gessen jaren later met Berezovsky in diens woning bij Londen maakte, tekende Gessen op dat [citaat] “Putin…..had helped Berezovsky arrange to open a service station …..and had declined a bribe – and that was enough to make Berezhovsky remember him. “”He was the first burocrat who did not take bribes. Seriously. It made a huge impression on me ””.[einde citaat]. Verderop in het hoofdstuk vervolgt Gessen [citaat] “Berezovsky told me he never considered Putin a friend and never found him interesting as a person…”[einde citaat]. De overige leden van de Family en Boris Yeltsin zelf werden door Berezovsky overtuigd van Vladimir Putin’s geschiktheid. Bovendien werd ingeschat dat de jonge en energieke Putin goed bij de bevolking zou vallen. Op 9 augustus 1999 droeg Yeltsin hem voor als  premier van Rusland. Een week later werd zijn benoeming bevestigd door een grote meerderheid van de Duma.

Het Westen zag Putin in het begin als een liberale hervormer (2). Gessen beschrijft hem als een grijze, gewone en schijnbaar onkreukbare man zonder gezicht (= uitstraling). Volgens Gessen zijn Putin’s werkelijke drijfveren zeer primitief.  Ze bespreekt zijn jeugd in het toenmalige Leningrad. In een beschrijving van hem als KGB-undercover agent in Dresden in de DDR schildert ze het beeld van een “pen-pusher”. Aan het einde van de Soviet tijd teruggekeerd uit de DDR, wordt hij  assistent van burgemeester Anatoly Sobchak van St. Petersburg. Daar zou Putin volgens Gessen corrupt zijn geweest. Ze meent dat hij Sobchak’s sterke afkeer van democratische politiek heeft overgenomen, om daarna in het Kremlin zijn eigen gesloten systeem, gebaseerd op totale controle, met name over de stromen van geld en informatie, te ontwikkelen.  Gessen concludeert dat Putin een kleine, wraakgierige man is. Ze onderbouwt dit met haar bespreking van de ondergang van de particuliere oliemaatschappij Yukos en diens eigenaar Mikhail Khodorkovsky en de moord op Alexander Litvinenko.

Gessen concludeert dat er geen eenvoudig mechanisme is om Putin afgezet te krijgen, “no obvious cause-and-effect relationship between street protests and the ultimate fall of the regime”. In Rusland ontbreken onafhankelijke instituties zoals een hooggerechtshof dat een bemiddeling kan bewerkstelligen tussen de regerende macht en de groeiende oppositie. Toch blijft ze optimistisch en verwacht dat Putin snel zal verdwijnen in Ruslands “tsar-and-despot littered history”.  In een review in The Guardian geeft Luke Harding (2) eenn uitstekende samenvatting van haar boek. Haar optimisme wordt echter niet door hem gedeeld. In een interview met John Williams in The New York Times (3) geeft Gessen een nadere toelichting van haar analyse van Putin.

De hier besproken elementen uit het boek met de volledige titel “The Man Without a Face. The Unlikely Rise of Vladimir Putin”, stimuleren mij om een grondiger, maar ook kritischer studie van Gessen’s boek te maken.

Bronnen:

(1)    Gessen, Masha. 2012. The Man Without a Face. The Unlikely Rise of Vladimir Putin.Riverhead Books. Published by the Penguin Group. New York, USA

(2)    Harding, Luke. The Guardian. March 9, 2012. http://www.guardian.co.uk/books/2012/mar/09/man-without-face-gessen-review

(3)    Williams, John. In: Arts Beat;  The New York Times. March 7, 2012. Masha Gessen Talks about the Reign of Vladimir Putin. http://artsbeat.blogs.nytimes.com/2012/03/07/masha-gessen-talks-about-the-reign-of-vladimir-putin/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s