Charta 77 en Václav Havel

Vanaf begin 1968 tot en met augustus 1968 is Tsjecho-Slowakije nog steeds communistisch, maar gematigder als daarvoor. Men spreekt wel van de ‘Praagse lente’. Er is sprake van liberalisatie, democratisering op politiek, cultureel economisch en wetenschappelijk gebied, de censuur wordt opgeheven, evenals de geheime politie. De USSR zag dit, en vreesde voor een zelfde soort ontwikkelingen in haar andere lidstaten, en greep daarom in. Op 21 augustus 1968 reden Russische tanks, met steun van andere USSR-lidstaten, Praag binnen en drukte deze liberalisering de kop in. Er was sprake van verzet, maar geen gewapend, maar geestelijk. Toch installeerd de USSR uiteindelijk een pro-Russische satelietregering en werden bijna alle hervorming teruggedraaid. Bovendien werden (vermeende) dissidenten uit hogere functies ondergebracht in functies waar zij weinig invloed konden uitoefenen. Tsjechoslowaken konden niet meer vrij reizen, en kinderen van (vermeende) dissidenten werden niet tot universiteiten toegelaten.

Op 1 januari 1977 werd door de dissidentenbeweging Charta 77 een verklaring uitgegeven. De beweging ontstond in 1976, nadat het communistische regime de band Plastic People of the Universe verbood op te treden en bandleden arresteerde, vanwege kritiek op het regime. Een aantal Tsjechoslowaakse kunstenaars en intellectuelen kwamen met elkaar in contact en vormden de grondleggers van Charter 77. De belangrijkste hiervan waren de toneelschrijver Václav Havel, de filosoof Jan Patočka, de schrijvers Ludvík Vaculík en Pavel Kohout, voormalig politici van de Praagse Lente Jiří Hájek en Zdeněk Mlynář.

Het doel van Charta 77 was het tegengaan van schending van de mensenrechten en het overtreden van de Tsjechoslowaakse grondwet uit 1960 door de regering. Op het moment dat leden van Charta 77 op weg waren om de verklaring, ondertegekend door ruim 200 mensen, persoonlijk aan te bieden aan de regering, werden ze tegengehouden en werd het officiële document in beslag genomen. Maar kopieën waren in omloop en deze werden onder andere in buitenlandse kranten gepubliceerd. Het document werd door de regering afgedaan als illegaal, en werd nooit officieel gepubliceerd door de regering. Leden van Charta 77 werden gearresteerd en kregen gevangenisstraf, zo ook Václav Havel, en andere straffen. Na zijn vrijlating 5 maanden later, richtte Havel een nieuwe organisatie op ter ondersteuning van de dissidenten die nog steeds gevangen zaten, genaamd VONS (Výbor na obranu nespravedlivě stíhaných ) of het Comité voor de Verdediging van Ten Onrechte Vervolgden.

In november 1989 breekt de Fluwelen Revolutie uit, waar vooraanstaande leden van Charta 77 een grote rol spelen en wat uiteindelijk leidt tot de verdrijving van het communistische regime en de vorming van een nieuwe regering, waarin Havel de nieuwe president van Tsjecho-Slowakije wordt. Doordat de Charta 77-beweging bestond uit leden van allerlei verschillende achtergronden, maar met één gezamelijk doel, dat nu was bereikt, hadden ze geen gezamelijk richtpunt meer. Uiteindelijk werd de groep in 1992 ontbonden.

Václav Havel wordt in 1936 geboren als kind van een rijke bourgeoisie-familie, waardoor het hem in eerste instantie niet wordt toegestaan om een goede opleiding te volgen. Later gaat hij werken bij verschillende theaters, studeert hij aan de Hoge School voor Drama, en in 1963 vindt de uitvoering van zijn toneelstuk ‘Het tuinfeest’ plaats, een satire op de moderne bureaucratie.

Václav Havel werd in 1989 dus de nieuwe niet-communistische president van Tsjecho-Slowakije. In juli 1990 vinden er democratische verkiezingen plaats, waarbij hij ook tot leider wordt gekozen. Op 1 januari 1993 vindt er een vreedzame splitsing plaats tussen Tsjechië en Slowakije, op wens van Slowakije. Havel was het geen voorstander van de scheiding maar het was iets wat hij “niet kon en wou onderdrukken, aangezien naties het recht hebben, indien het de wens van de meerderheid is, een fase van onafhankelijkheid te doorgaan.” Havel wordt daarna voor een tweede periode van 5 jaar herkozen tot president van Tsjechië en blijft dit tot 2003, een derde periode is volgens de grondwet niet mogelijk. Hij werd opgevolgd door Václav Klaus, die tot op heden president van Tsjechië is.

Havel en de nieuwe post-communistische regering bouwden een nieuw, democratisch land. Hij wordt door Tsjechen zelf als één van de belangrijkste, invloedrijkste Tsjechen uit de geschiedenis gezien. Maar ook in het buitenland genoot hij aanzien, en bleef zich inzetten voor mensenrechten in de wereld. Na zijn politieke carrière ging er in 2007 een nieuw toneelstuk van hem in première (Odcházení, Leaving), en schreef hij zijn memoires onder de titel ‘To the castel and back’. Op 18 december 2011 stierf Václav Havel op 75-jarige leeftijd na een lang ziektebed. Zijn dood werd gevolgd door een drie dagen durende periode van rouw in Tsjechië.

Čornej, Petr; Pokorný, Jiří
2003 A brief history of the Czech lands to 2004. Praag: Práh Press.

Mostard, J.J.
1968 De Tsjechen. Vijftien eeuwen vrijheidsstrijd. Amsterdam/Antwerpen: Kosmos.

http://en.wikipedia.org/wiki/Charter_77
http://nl.wikipedia.org/wiki/Charta_77
http://moeialred.wordpress.com/2011/10/01/vaclav-havel-het-memorandum-van-een-ster-in-het-theater-van-de-oppositie/
http://nl.wikipedia.org/wiki/Václav_Havel

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s