Kerk, narren en skomorochi

Narren in Nederland en skomorochi in Rusland waren populair in de middeleeuwen. Ze vermaakten rijke vorsten en dienden als officiële grappenmakers aan het hof (1). Verkleed in felgekleurde kleding, met puntige mutsen en klinkende belletjes (1, 4) dansten narren en skomorochi , zongen hun liederen en maakten satirische opmerkingen over de toenmalige maatschappij, de kerk en de vorsten zelf. Hoe narren eruitzagen kon men zien op het schilderij ‘Het narrenschip’ (c. 1494) van Jheronimus Bosch. Op de muren van Sofijski kathedraal in Kiev zijn beelden van skomorochi gebleven uit de tijd van het Russische rijk van de 11e eeuw. Als muzikale instrumenten gebruikten skomorochi en narren verschillende snaar-, blaas- en slaginstrumenten. In Rusland waren dat goesli, goedki, boebentsi, doedochki (3); in Nederland lieren, luiten, tamboerijnen, fluiten (9). Toen skomorochi in Rusland een onderdeel van het sociale leven waren geworden, werden ze door de christelijke kerk verboden. Ook door de kerk werd  het narrenfeest in Europa niet toegestaan.

Sinds 5e eeuw  n.Chr. viert men het narrenfeest  in kerken (5, 8). Tijdens het feest verkleedden  geestelijken zich als prinsen, ze dobbelden bij het altaar, onfatsoenlijk dansten en zongen schuine liederen. Aan het eind van het feest werd er met mest op de straten gegooid.

Het narrenfeest hoort bij de feesten der heidenen en is te vergelijken met saturnaliën in Rome, de feesten ter ere van de god en de koning van Rome Saturnus, dateren van de 5e eeuw v. Chr (5, 6). Iedereen kon deelnemen aan de saturnaliën,  iedereen was gelijk, de heren en de slaven. Volgens de rituelen moesten de heren hun slaven bedienen. Op het feest droegen mensen  in plaats van toga losse kleren en een muts van vilt, als symbool van vrijheid. Dergelijke muts is een attribuut van de Romeinse godin van de vrijheid,  Libertas (7).

Meerdere keren was het narrenfeest door de christelijke kerk in Europa verboden: in 633, in1198 en in 1544 (5, 8). Hetzelfde lot overkwam de Russische skomorochi .

Skomorochi waren uit het Byzantijnse rijk naar Rusland.‘geïmporteerd’. Dat gebeurde rond de 10e eeuw (1). Oorspronkelijk hoorde de kunst van de skomorochi bij het hof van rijke vorsten. In de loop van de tijd werd deze kunst onder de bevolking verspreid en gemengd met heidense tradities van de Russen. Het heidendom in Rusland bleef bestaan ook nadat de officiële religie in het land in 988 het christendom was geworden. Geestelijken beklaagden zich in 16e eeuw bij de tsaar dat de kerken leeg stonden en dat het volk zich bezig hield met ‘duivelse’ dansen en liederen van skomorochi. Skomorochi spotten ook met de tsaar in hun liederen en noemden hem een hond (2). In tegenstelling tot het narrenfeest was het in Rusland niet gebruikelijk dat skomorochi in de kerken hun kunst uitoefenden (1).

In de middeleeuwen treed de Russische kerk hard op tegen skomorochi. Bij sommige plaatsen waren de muzikale instrumenten van skomorochi afgepakt en kapotgemaakt of verbrand. In 1648 waren skomorochi en hun activiteiten officieel in het Russische rijk verboden (1).

Ongeacht alle verboden is de oude kunst van narren en skomorochi niet verdwenen. Overal in Europa bij huidige carnavals treden traditioneel aangeklede narren op. Er zijn geen carnavals in Rusland, maar skomorochi komen met hun dansen en liederen op het podium tijdens concerten en voorstellingen om het publiek  met heidense muziek te vermaken en misschien de geest van misschien ooit bestaande sociale gelijkheid in Rome onder de koning Saturnus te ontwaken.

Bronnen

  1. http://ethnocolocol.ru/load/muzkulturakievskojrusi/6-1-0-730
  2. http://ethnocolocol.ru/load/vavila_i_skomorokhi/6-1-0-505
  3. http://ethnocolocol.ru/load/vesjolye_skomorokhi/6-1-0-715
  4. http://nl.wikipedia.org/wiki/Nar_%28persoon%29
  5. http://www.brauchtumsseiten.de/a-z/n/narrenfest/
  6. http://nl.wikipedia.org/wiki/Saturnali%C3%ABn
  7. http://nl.wikipedia.org/wiki/Libertas_%28god%29
  8. http://nl.wikipedia.org/wiki/Narrenfeest
  9. http://86.84.95.4/nazatendevries/Artikelen%20en%20Colums/Vermaak%20in%20de%20Middeleeuwen/Vermaak%20in%20de%20Middeleeuwen.html
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s