Verkleedpartij van de keizer

Na eeuwen van modernisering met het oog op het Westen kwam in de 19e eeuw een stroming op gang die het traditionele Rusland omarmde en terug wilde naar authentieke Russische waarden. Tsaar Nicholas II gaf in 1903 een gekostumeerde bal dat duidelijk uiting geeft aan deze sentimenten. Aanwezigen op dit bal droegen allen prachtige kostuums die men aan het hof van de tsaren van Moskovië gedragen zouden hebben. Nicholas II wilde hiermee de macht en glorie van wat hij als het ware Rusland beschouwde tonen aan ambassadeurs en andere buitenlandse afgezanten.

Maar, zoals Ruane (2009) scherp opmerkt, werd het bal vooral een theatraal spektakel: “The purpose of a costume ball was to come in some sort of disguise, to dress up as someone else. (…) [they came] “in costume” as their Muscovite ancestors, suggesting that this was not who they really were.” (p. 168). Met het op Moskovië geïnspireerde bal gaf tsaar Nicholas II paradoxaal genoeg dus aan juist tot het Westen te behoren. Hij had zich slechts verkleed als Moscovitische keizer.  Zodra hij thuis kwam, ging het kostuum de kast in en trok de tsaar zijn normale, Westerse kleding aan.

Tsar_Putin_by_LiquidNerveAfgelopen week stuurde de huidig leider van Rusland, Vladimir Poetin, een brief naar The New York Times. In deze brief richtte hij zich op het Amerikaanse volk met betrekking tot Syrië. De algemene reactie, waaronder die van minister Timmermans van Buitenlandse Zaken, was dat Poetin’s brief vooral heel hypocriet was. En er zijn goede argumenten om Poetin hypocriet te vinden.

Ten eerste presenteert Poetin zich in de brief als voorvechter van het internationaal recht, door te wijzen op de gevolgen van een militaire interventie voor de legitimiteit en effectiviteit van de Verenigde Naties. Terwijl in Rusland de mensenrechten van grote groepen mensen niet gegarandeerd worden. Recentelijk werd bijvoorbeeld een wet aangenomen waarin de rechten van homoseksuelen (verder) worden ingeperkt om ‘homo-propaganda’ tegen te gaan.

Ten tweede presenteert Poetin zich in de brief als kampioen van de democratie, door af te geven op het ‘democratie-model’ van de Verenigde Staten. Terwijl in Rusland essentiële onderdelen van de democratie, zoals vrije verkiezingen, vrije oppositie en vrije media ontbreken. Zo werd Aleksej Navalny, een bekend criticus van Poetin en voormalig kandidaat voor de burgemeestersverkiezingen van Moskou, afgelopen juli gevangen gezet. Het is slechts één van de vele voorbeelden waarin president Poetin de rechterlijke macht aanstuurt voor politieke doeleinden.

Tenslotte presenteert Poetin zich in de brief als pacifistisch diplomaat, door het gebruik van geweld door de Verenigde Staten te veroordelen. Terwijl Rusland zelf in 2008 een illegale oorlog voerde tegen Georgië, zonder toestemming van de Verenigde Naties en met honderden doden en tienduizenden vluchtelingen. Tevens levert Rusland nog altijd wapens aan president Assad van Syrië, en daarmee voorziet Rusland de burgeroorlog van nieuwe, uiterst dodelijk munitie.
 
Net als tsaar Nicholaas II ziet Vladimir Poetin er op het internationale toneel anders uit dan hoe hij zich thuis en in de regio gedraagt. Juist deze brief contrasteert met het beleid dat hij de afgelopen tien jaar heeft gevoerd. Ogenschijnlijk omarmt hij moderne politieke concepten als internationaal recht, democratie en dialoog. Maar hij heeft zich slechts verkleed. Veel Russen en niet-Russen zien namelijk een andere Poetin. Een Poetin die weliswaar economisch vooruitgang heeft geboekt, maar politiek-cultureel is blijven steken in concepten die het Rusland van de tsaren en de Sovjets typeerde, namelijk autocratie, orthodoxie en censuur. Een Poetin die thuis komt, zijn kostuum in de kast hangt en zijn normale, keizerlijke kleding aantrekt. En dat maakt de brief niet meer dan theatraal spektakel.

De afbeelding van tsaar Vladimir Poetin komt van de website liquidnerve.deviantart.com.

Ruane, C. (2008) The empire’s new clothes. Yale University Press: New Haven

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s