Chroesjtsjov legt uit

Als hoofdredacteur van het dagblad “Spreek de waarheid”, heb ik vandaag de eer om voormalige president van de USSR Nikita Chroesjtsjov te interviewen.
Het is 1965, meneer Chroesjtsjov en zijn vrouw hebben kort geleden hun huis en dacha moeten verlaten. Pensioen bevaalt hem niet goed, en vanwege zijn depressie ontvangt hij liever geen bezoek. [1] Ik weet zelf niet hoe het komt dat hij mij en mijn dagblad welkom heet. Eindelijk ontmoet ik hem, hij laat me binnen en samen lopen we naar zijn huiskantoor. Ik merk aan zijn gedraag dat hij hier zelfs zenuwachtiger van wordt dan ik, omdat hij een paar rondjes loopt rond de tafel waar ik al aan zit. Hij zou mij later vertellen dat dat hem ontspant. Nu hij voor mij zit, kan ik aan mijn interview beginnen.

Meneer Chroesjtsjov, allereerst bedankt dat u mij wil ontvangen vandaag. Mijn eerste vraag voor U is : U bent, onder ander, bekend geworden dankzij uw toespraak over Stalin en zijn politiek van terreur. Het was toen 1956, en de partij steunde u nu onvoorwaardelijk. Wilt U ons vertellen waar uw verklaringen over gingen?

Tijdens het Twintigste Partijcongres in Moskou, wilde ik inderdaad Stalin presenteren voor wie hij werkelijk was: wat zijn fouten waren in het kader van buitenlandse politiek, hoe hij van schadelijke invloed was op de sovjet-landbouw, de manier waarop zijn onbekwaamheid tijdens de 2e wereldoorlog het leven van onze soldaten kostte. Maar als allerbelangrijkste wilde ik het hebben over de zogenaamde Cult of Personality die hij aanmoedigde waardoor hij zich voorstelde als een vaderlijke figuur, die nieuwe russen wilde opvoeden in de goelags.[2] Stalin was al tussen de jaren 29-33 aan zijn politiek van massa-terreur begonnen. Dit bereikte in 1939 zowel steden als Moskou en Leningrad als elke andere sovjet-stad. Hij wilde niemand sparen: zo werden oude bolsjewieken  en nieuwe jonge communisten, artiesten, wetenschappers en schrijvers gevangen. Maar zo’n 70 procent van de arrestaties ging om gewone mensen. Al met al waren er 2 miljoenen, sommigen werden vermoord en anderen  moesten uit Rusland weg. Ook al nam het aantal mensen in de gevangenis af, ging Stalin’s project door en na de 2e wereldoorlog ook in de vorm van een joodse pogrom. Dit was de uitkomst van zijn angst, die overeenkomt met die van Ivan de IV, dat hij omringd was door vijanden en verraders.[3]
Maar ik moet ook toegeven dat die toespraak opzettelijk egoïstisch en opportunistisch was: ik heb er bewust sommige misdaden buiten gelaten waarbij ik zelf, naast Stalin, betrokken was. Ik wilde het bijvoorbeeld niet hebben  over arrestaties die in de jaren 20 plaatsvonden voordat Stalin aan de macht kwam, omdat ik zodoende niet alleen Stalin zou beschuldigen maar ook de revolutie in zijn geheel
.[4] “

 

Zijn dit de redenen waarom U wel toestemming gaf voor de uitgave van het boek “One Day in the life of Ivan Denisovich” door Aleksandr Solzhenitsyn en niet voor “Doctor Zhivago” door Boris Pasternak ?

Ja, de inhoud van het boek van Solzhenitsyn hielp mijn beschuldigingen over Stalin te versterken. Hij heeft de wereld laten weten hoe verschrikkelijk het leven binnen die kampen was. En ook al was dit genoeg om het boek volledig te waarderen, moet ik  Solzhenitsyn nog bedanken omdat hij door zijn boek de geesten van de lezers heef ontwaakt. Zij begonnen zich af te vragen hoe het kwam dat een oprecht mens onder zulke omstandigheden moest leven, in de sovjettijd. [5]
In de tijd van de oktoberrevolutie van 1917 was ik actief lid van de arbeidersklasse die zich verzette tegen de ontbering door de elite. Het boek van meneer Pasternak focust juist op die elite, waarvan hij zelf deel uitmaakte, en gaf een blik op het leven van elitaire mensen die toen geconfronteerd waren met een massale opstand van de arbeidersklasse.[6] Zijn omgang met de revolutie vond ik niet acceptabel: de heroische leden van de arbeidersklasse en hun groothartige acties, werden toen door Pasternak gereduceerd tot gewone levende wezens en daden. Het individualistisch karakter van Zhivago kwam niet overeen met de idealen van de Bolsjewieken.[7]

We nemen afscheid, en hij kijkt me aan met zo’n gezicht waarvan ik afleid dat hij er wel blij mee is dat hij bepaalde dingen kwijt kon.
Ten slotte was Stalin Chroesjtsjov’s mentor en heeft hem gesteund en zien overgaan van commissaris naar sovjet-leider. Ik kan het niet helpen om te denken dat Chroesjtsjov zich schuldig voelt dat hij zijn leermeester is afgevallen, en ik blijf achter met het gevoel dat hij moeite heeft om met zijn geweten in het reine te komen.

1 http://en.wikipedia.org/wiki/Nikita_Khrushchev
2http://www.historytoday.com/richard-cavendish/stalin-denounced-nikita-khrushchev
3The Victims Return – Survivors of the Gulag After Stalin.
Stephen F. Cohen, 2010
http://www.slate.com/articles/arts/culturebox/2003/03/speech_lessons.html
5  Memoirs of Nikita Khrushchev: Reformer, 1945-1964 Sergei Khrushchev
6 http://www.theguardian.com/theguardian/2009/nov/03/archive-pasternak-russia-nobel-literature
7  http://literarycornercafe.blogspot.nl/2011/05/book-review-classics-doctor-zhivago-by.html

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s