Rayonisme en abstracte kunst

De kunstwerken van de Russische schilder Michail Larionov behoren tot de avant-garde (1), de kunst die ontwikkelde zich in de tijdsperiode tussen het begin van de 20e eeuw en de jaren 60. Het woord ‘avant-garde’ verwijst  naar de groep kunstenaars die met nieuwe vormen experimenteerden.  Michail Larionov experimenteerde  voornamelijk met het impressionisme en het primitivisme. Rond 1912 heeft hij een nieuwe stijl van schilderen ontwikkeld  en heeft de stijl het Rayonisme genoemd (2, 3).  Het Rayonisme werd beschouwd als de eerste avant-garde bewegingen in de abstracte kunst (3, 4), maar soms keek men anders tegen het Rayonisme.

In 1912 op een expositie in Moskou (3) presenteerde Michail Larionov zijn werk “Glas” dat een nieuwe stijl in de schilderkunst introduceerde: het Rayonisme . ‘Rayon’ in het Frans betekent  straal.  In 1913 had Larionov de brochure “Rayonism” en het manifest “ Loechisti en Boedoesjtsjniki” gepubliceerd waarin hij de theorie van het Rayonisme had geformuleerd (3, 4). Het Rayonisme van Larionov richtte zich op het schilderen van de ruimtelijke beelden die door de weerspiegeling van de lichtstralen van verschillende voorwerpen gecreëerd werden. De wisselwerking van de stralen creëert een complex en een kleurrijk abstract beeld. De kunstenaar selecteert de vormen van de beelden en de lijnen op de schilderijen symboliseren de lichtstralen.

In 2012 werd een artikel  op de Russische website, adindex.ru, gepubliceerd onder de naam “Michail Larionov. Man van Natalja Goncharova” (5).  Vadim Kroeglikov was de auteur van het artikel. De auteur is bekend als schrijver van 85 artikelen over de moderne kunst op de website. In zijn artikel “Michail Larionov. Man van Natalja Goncharova” beweert hij dat de rayonistische schilderijen van Michail Larionov geen abstracte kunst zijn.

De definitie van de abstracte kunst is als volgt: “Alle kunst die terecht slechts vanuit een gezichtspunt van de harmonie, de compositie, de ordening – dan wel de disharmonie, de decompositie, de willekeurige wanorde – moet worden beoordeeld, is abstract. Hierbij nemen kleur, vormstructuren en lijnen de plaats in van het figuratieve object…” (6). De ruimtelijke beelden die door rayonisten geschilderd werden, waren volgens Vadim Kroeglikov  de werkelijke weerspiegelingen van de werkelijke lichtstralen van de figuratieve (met een herkenbare voorstelling) objecten. De abstracte kunst kent geen verband met figuratieve objecten. Om die reden kon Kroeglikov de rayonistische werken als abstractie niet beschouwen. Hij classificeerde het Rayonisme als een stap in de ontwikkeling van het impressionisme. Een technisch kenmerk van het impressionisme is dat de elementaire kleuren als losse  toetsen op het doek werden gebracht, zodat ze op afstand de gewenste kleurvariaties creëren (7). Kroeglikov vond dat Larionov het impressionisme ‘complexer’ had gemaakt door het verwijderen van de figuratieve objecten en het schilderen van het overgebleven ’ licht’ van deze objecten.

Het Rayonisme werd echter door de meerderheid van de kunstexperts gezien als stijl in de abstracte kunst, aan de andere kant werd de aanwezigheid van de lichtstralen van een figuratief object in de rayonistische schilderijen geconstateerd. De Russische modernistische dichter Vladimir Majakovski noemde het Rayonisme ‘kubistische interpretatie van het impressionisme’ (5). Misschien is dat de waarheid en is het Rayonisme een klein stapje tussen het impressionisme en de abstracte kunst.

Bronnen

  1. Rzhevsky, N. ‘The Cambridge companion to Modern Russian culture’, Cambridge University Press, 2012, p. 222-225
  2. Michgelsen, P. ‘Portret van Rusland’, Stichting CIRC Atelier, 2013, p. 57-59
  3. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/492569/Rayonism
  4. http://www.artsait.ru/art/l/larionov/main.htm
  5. http://adindex.ru/publication/gallery/2012/07/11/91593.phtml
  6. http://nl.wikipedia.org/wiki/Overleg:Abstracte_kunst
  7. http://www.britannica.com/EBchecked/topic/284143/Impressionism
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s