Vrijheid van meningsuiting in het Rusland van nu

Personen die tegen het huidige regime in Rusland in opstand komen en duidelijk hun eigen mening laten horen, laten opsluiten in een strafkamp onder barre omstandigheden klinkt als iets voor de periode waarin Stalin regeerde. Of toch niet?
Enkele weken terug wordt de wereld herinnerd aan het voorval in februari 2012. De punkband Pussy Riot haalt zich de woede van vele Russen op de hals door in een kerk een protestconcert te geven, waarbij de leden van de band protesteren tegen de hechte band tussen de Orthodoxe Kerk en het autoritaire regime, de FSB en Poetin. Als gevolg hiervan worden twee van de bandleden veroordeeld tot twee jaar strafkamp.
Op 24 september van dit jaar bereikt ons het bericht dat één van de bandleden, Nadezjda Tolokonnikova, in hongerstaking is gegaan. Tevens schreef ze een brief waarin ze de barre leefomstandigheden, de vele uren arbeid per dag, het slaaptekort en de meedogenloze houding van de kampleiding beschreef.(1)
De bandleden van Pussy Riot zijn niet de enigen veroordeeld worden na het uiten van hun eigen mening in het openbaar. In hoeverre is er in het Rusland van vandaag eigenlijk sprake van de vrijheid van eigen meningsuiting? En in hoeverre kunnen we spreken van ‘propaganda’ wanneer het gaat over de berichtgeving van de Russische media? Tevens, kunnen we stellen dat er sprake is van een eerlijk proces bij de veroordeling van deze personen?
Op 18 juli 2013 wordt de oppositieleider Alexej Navalny veroordeeld tot 5 jaar strafkamp en een miljoen roebel aan boete. Officieel wordt hij schuldig bevonden aan het verduisteren van een half miljoen euro aan hout.(2) Dit lijkt een overdreven straf. Toch komt dit voor velen niet als een verrassing. (3)

RUSSIA-POLITICS-MOSCOW-VOTE

Navalny is erg populair in Moskou onder jongeren en hogeropgeleiden. Vanaf het begin van de massale anti-Poetindemonstraties in december 2011 is hij als spreker en anti-corruptieblogger prominent aanwezig als het gezicht van de oppositie.(4) Tevens wilde hij in september dit jaar gaan voor het burgemeesterschap van Moskou, en had hij plannen om in 2018 mee te doen aan de presidentsverkiezingen. Uiteraard zijn deze plannen nu afgeblazen.(5) Ook zijn de grote namen van de oppositie na het proces van Navalny verdwenen; velen zitten in voorarrest, mogen hun huis niet verlaten en er hangt hun een straf boven het hoofd. Ze worden beschuldigd van het organiseren van gewelddadige rellen in Moskou, in mei vorig jaar.
Velen hebben hun bedenkingen bij het proces van Alexej Navalny. Onze minister van Buitenlandse Zaken Timmermans vindt het een zorgelijke ontwikkeling en meldt: ‘Gedurende het hele proces is niets op tafel gekomen dat de beschuldiging van corruptie met feiten onderbouwt.’
En de berichtgeving in de Russische media? Enerzijds is er sprake van een zekere transparantie; tijdens het proces van Navalny waren het maken van live opnames toegestaan en hadden journalisten vrij toegang. Maar hoe objectief kunnen we de berichtgeving noemen, wanneer dit voornamelijk op televisie te zien is in misdaadprogramma’s? Bijna alle nieuwsuitzendingen van de door de staat gecontroleerde zenders bieden een gekleurde en vooral eenzijdige berichtgeving. Er wordt weinig of geen aandacht besteed aan feiten die het proces en de veroordeling tegenspreken.(6)
Navalny is niet de enige die het uiten van zijn mening moet bekopen met een zware straf. In zijn geval gaat het ‘gelukkig’ om een aantal jaar strafkamp. Velen in Rusland kost het hun leven. Sinds 2000 loopt het aantal vermoorde journalisten en activisten hoog op. Hier volgen enkele voorbeelden.
Stanislav Markelov werd vermoord in januari 2009. Hij werkte als mensenrechtenadvocaat en verdedigde een groot aantal activisten.(7)
Anastasia Baboerova werd net als Markelov vermoord in januari 2009, midden in het centrum van Moskou. Ze werkte als freelance journaliste voor de kritische krant Novaja Gazeta. In haar laatste artikel schreef ze over Russische fascistische groepen.(7)
Ivan Choetorskoj werkte als mensenrechtenactivist tegen haatmisdaden en neonazisme en werd in november 2009 doodgeschoten in de deuropening van zijn woning in Moskou.(7)
Dit zijn slechts enkele voorbeelden uit een lange lijst slachtoffers onder kritische journalisten en activisten die onrechtvaardigheden aan de kaak stellen. De Russische autoriteiten lijken geen aanstalten te maken aan deze straffeloosheid een einde te maken.
Kunnen we hieruit concluderen dat het Rusland van nu een land is waarin vrijheid van meningsuiting mogelijk is, en het in de media mogelijk is misstanden aan de kaak te stellen? Vergelijkingen met andere tijden van propaganda en het Stalinisme zijn wellicht vergezocht. Feit is wel dat Poetin vandaag de dag nog steeds aan de macht is vanuit het Kremlin, en het stil is geworden in de hoek van zijn oppositie.

putin

Gebruikte bronnen:

(1) http://www.nrc.nl/nieuws/2013/09/24/eeuwig-slaaptekort-en-bedreigingen-lid-pussy-riot-stuurt-protestbrief-uit-slavenkamp/

(2) http://nos.nl/op3/artikel/530785-5-jaar-strafkamp-voor-russische-oppositieleider.html

(3) http://nos.nl/artikel/530731-kamp-voor-oppositieleider-rusland.html

(4) http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-16057045

(5) http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-23348735

(6) http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-23361631

(7) http://sargasso.nl/aantal-vermoorde-russische-journalisten-en-activisten-loopt-snel-op/

http://www.huffingtonpost.com/2013/07/18/alexei-navalny-jail_n_3616066.html (afbeelding 1)

http://www.economist.com/node/21554537 (afbeelding 2)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s