Moderne architectuur in de naoorlogse Sovjet-Unie

In 1954 wordt tijdens een conferentie voor de bouw van de Sovjet-Unie door Chroestsjov een nieuwe wending gegeven aan de architectuur. Chroestsjov valt het socialistische realisme aan. Hij vindt dat  de architectuur van deze stalinistische tijd monumenten van de architecten zelf zijn. De nieuwe stijl moet effectief, economisch verantwoordelijk en snel produceerbaar worden. Er moet meer progressie te zien zijn in de architectuur en niet meer een klassiek patroon.[1]

Een nieuwe architectuurstijl ontwikkelen komt voort uit het enorm te kort aan huisvesting in de Sovjet-Unie. Chroestsjov wil dit veranderen door ieder gezin in de Sovjet-Unie een appartement te bieden. Het is van groot belang dat dit plan zo snel mogelijk gerealiseerd wordt. Door het in verhouding lage budget en snelle productie wordt prefabricatie in de bouwnijverheid belangrijk.[2] Chroestsjov wil in deze nieuwe architectuur een sobere gevel zien en een eenvoudig interieur. Aan de architect de taak om een effectieve leefruimte te creëren. [3]

 

De groei van vierkante meters ging gepaard met een uiterlijke verandering in de architectuur.[4] In 1959 was meer dan 80% van de huizen in de Russische republiek gebouwd van een standaard design. Acht jaar eerder bedroeg dit nog niet eens 1%. Ook publieke gebouwen werden gestandaardiseerd. Architecten voelde zich onderdeel van de bouwindustrie en hadden niet het idee een kunstenaar of vakman te zijn. Het succes van een architect werd in deze tijd uitgedrukt in de hoeveelheid vierkante meters die hij mocht bouwen. Ook bleek het standaarddesign van slechte kwaliteit. Architecten willen niet dat de constructie gaat lijden onder de simpelheid en soberheid van het ontwerp. Ook waren ze bang dat de esthetische kant van het vakmanschap verdween, en hierdoor ook de Sovjet architectuur.[5]

In deze periode wordt er veel gebouwd met gewapend beton en glas. De architectuur moet horizontaal en open zijn, dit wordt bewerkstelligd door de rechthoekbouw en transparante gevels van glas. De architectuur wordt door de nieuwe beperkingen monotoon van uiterlijk.[6] Het gevolg van deze gestandaardiseerde architectuur is het gevoel van plaatsenloosheid; alles lijkt op elkaar.[7]

 Mikhail Posokhin was in deze tijd een Sovjetarchitect, in de stalinistische tijd werd hij geschoold met het socialistisch realisme. Rond 1960 behoorde Posokhin tot een van de meest prominente architecten van het Russische rijk en begon hij met zijn collega’s samen te werken voor het verbeteren van de architectuur. Deze nieuwe architectuur voldeed niet meer aan de beperkingen van Chroestsjov.[8] De nieuwe ontwerpen waren wel nog constructies van prefabriceerde materialen, maar werden op een unieke manier gebruikt. Het uiterlijk van de bouwwerken werd origineel, de gevels kregen meer complexe structuren. Chroestsjov bleef het belangrijk vinden dat er simpelheid en minimale variëteit in de architectuur was, maar er mocht wel meer gebouwd worden met artistieke en individuele ideeën van de architect.[9]

Image

Kremlin Palace of Congresses, Mikhail Posokhin (1959 – 1961) 

Het Kremlin Palace of Congresses is een goed voorbeeld van deze verbeterde architectuur. Er is duidelijk eenvoud in  de vorm en het materiaal. De weinige ornamenten is ook  typisch voor de tijd van Chroestsjov.[10] Het congresgebouw is monumentaal van omvang, de gevels van het gebouw zijn gearceerd  door verticale marmeren pilaren. Achter deze ritmische gevels bevinden zich de glasgevels. De transparantie en eenvoud is duidelijk te zien in dit ontwerp. Toch ook zien we sporen van het socialistische realisme waarin Posokhin eigenlijk geschoold is. Het gebouw is monumentaal van omvang en drukt macht uit door het marmeren materiaal. Ook verwijst Posokhin naar de klassieke architectuur met zijn ontwerp: De Griekse tempels, de architectuur waaruit het neoclassicisme is ontstaan, tonen duidelijke overeenkomsten. De verticale pilaren en het marmer werden beide gebruikt voor monumentale heilige bouwwerken in de klassieke oudheid.[11]

Image

 

Parthenon Athena, Akropolis 

Posokhin combineert moderne structuren met klassieke tradities. In dit gebouw is het constructivisme terug te zien, klassieke inspiratie en functionalistische vormgeving. Hij heeft met dit ontwerp een link gelegd tussen de Russische architectuur en westerse architectuur. Het Kremlin Palace of Congresses werd een prototype voor Sovjetarchitectuur. Het gebouw werd in die tijd echter niet direct geaccepteerd; Posokhin zou geen rekening houden met de architectuur van de omgeving.[12]

Volgens Posokhin was het behouden van Sovjetarchitectuur een van de redenen om het Kremlin Congrespaleis zo te bouwen. Hij vond dat in de Sovjetarchitectuur de staatsontwikkeling zichtbaar moest zijn. [13] Vandaar de grote monumentaliteit (macht), progressie (materiaal en constructie) en de  klassieke verwijzing (kennis en macht).

 

 

Bibliografie

 Bittner, S. V. Remembering the Avant-Garde: Moscow Architects and the “Rehabilitation” of Constructivism, 1961–64 Kritika: Explorations in Russian and Eurasian History, Volume 2, Number 3, Summer 2001. pp. 553-576.

Brumfield, W. A History of Russian Architecture. Cambridge etc.]: Cambridge University Press, 1993.

Crowley, D. ‘Thaw Modern: Design in Eastern Europe after 1956,’ in David Crowley & Jane Pavitt (eds), Cold War Modern: Design 1945-1970 (London: Victoria & Albert Museum 2008), 129-153. 

Ikonnikov, A. V. “Posokhin, Mikhail.” Grove Art Online. Oxford Art Online. Oxford University Press. Web. 29 Sep. 2013. <http://www.oxfordartonline.com/subscriber/article/grove/art/T068928&gt;.


[1] Crowley, 2008: p. 132-133.

[2] Crowley, 2008: p. 132-133.

[3] Bittner, 2001: p.557.

[4] Bittner, 2001: p. 556.

[5] Bittner, 2001: p.558.

[6] Crowley, 2008: p. 136-137.

[7] Crowley, 2008: p. 136-137.

[8] Bittner, 2001: p. 559.

[9] Bittner, 2001: p. 559.

[10] Brumfield, 1993: p.492.

[11] Brumfield, 1993: p. 492.

[12] Ikonnikov, 2013: p. 1.

[13] Bittner, 2001: p. 562.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s