Zurab Cereteli en het lot van zijn Columbus

Talloze grote beelden ontwierp Zurab Cereteli. De werken van de Georgisch-Russische beeldhouwer staan in menig Russische stad. Cereteli bouwt in 1991 een beeld van ontdekkingsreiziger Christoffel Columbus (Coto, 2011). Het is een cadeau van Rusland aan de Verenigde Staten, om te vieren dat Columbus vijf eeuwen eerder, in 1492, de Nieuwe Wereld ontdekte. President George H.W. Bush kiest het ontwerp in 1990, Bill Clinton krijgt het beeld vier jaar later gepresenteerd. Het wordt het begin van een zwerftocht door de Verenigde Staten. Twintig jaar later dreigt het standbeeld een stille, roemloze dood te sterven op Puerto Rico, in de Caraïben. De Caraïben, juist de plek waar de echte Columbus zijn weg naar faam begon.

Een opvallend werk van Cereteli (geb. 1934) maakt de controverse rond de kunstenaar goed duidelijk (Beumers, 2005): het standbeeld van Peter de Grote in Moskou. Het beeld wordt een van de lelijkste gebouwen in de wereld genoemd (Goldsmith, 2010) en is onderwerp van veel discussie onder Moskovieten (Rosenberg, 2010). Nadat Cereteli’s vriend en beschermheer Lužkov in 2010 het veld moet ruimen als burgemeester van Moskou, neemt de afkeer van het beeld van Peter de Grote concrete, praktische vormen aan. Het beeld moet weg, vinden de critici.

Ook buiten de Russische landsgrenzen speelt zich een verhaal af rond een van Cereteli’s beelden: het beeld van Christoffel Columbus. 92 meter hoog is het werk wanneer het rechtop staat, nagenoeg even hoog als het Vrijheidsbeeld in New York (93 meter, inclusief sokkel). De hoogte is niet de enige overeenkomst tussen de twee beelden. Ook het Vrijheidsbeeld kregen de VS cadeau, ditmaal van Frankrijk, in 1886, en ook het Vrijheidsbeeld kreeg in het begin veel kritiek te verduren (Khan, 2010). Maar waar New Yorkers hun kritiek met name richtten op de onverantwoorde kosten (de sokkel moest door Amerika zelf gebouwd en betaald worden), gaat het bij het beeld van Columbus vooral om de grootte van het werk, en de negatieve associatie met overheersing en slavernij die Columbus oproept.

Florida is de eerste gegadigde om het beeld een plek te geven. De zuidelijke staat ligt nabij de Bahamas, de eilandgroep waar Columbus voor het eerst voet zette op Amerikaanse grond, en lijkt hierom een passende plaats. Helaas voor Cereteli ziet Florida af van het project. Cereteli probeert het beeld vervolgens te slijten aan steden in de staten New York en Maryland, maar zonder resultaat. Ook in Columbus, de hoofdstad van Ohio en note bene vernoemd naar de Italiaanse zeevaarder, is er geen plek voor de ’s mans stenen versie. Het beeld blijkt te groot.

In 1998 haalt de gouverneur van Puerto Rico, een Amerikaans “niet-geïncorporeerd gebied”, het beeld naar het Caraïbische eiland. Het moet in Cataño komen te staan, een plaats in de buurt van de hoofdstad San Juan. Maar het loopt anders. Luchtverkeersauthoriteiten waarschuwen voor het gevaar dat Columbus zal gaan opleveren voor het vliegverkeer. Bovendien is er protest van Puertoricanen die hun huis moeten verlaten om plaats te maken voor het grote bouwwerk. Cataño ziet af van het plan en het beeld wordt in de haven opgeslagen. Het blijft daar tot 2008. In dat jaar wordt Columbus naar de haven van Mayagüez vervoerd, op het westen van het eiland. Vanaf daar moet het naar Arecibo gebracht worden.

Zover komt het niet. Ondanks dat Cereteli en zijn management beweren dat het beeld gewoon in Arecibo komt te staan, ligt het vooralsnog opgeslagen in Mayaguëz, in 2700 delen, verspreid over de haven. Cereteli echter koestert nog altijd de hoop dat het goed gaat komen met het zijn Columbus. In een interview met persbureau AP gaat hij in op de kritiek die er is op zijn kunstwerk: “Ook het Vrijheidsbeeld en de Eiffeltoren kregen te maken met kritiek en uitdagingen, nu zijn het symbolen. Die steden [resp. New York en Parijs] zijn zonder die symbolen niet voor te stellen.” (Coto, 2011).

Het optimisme van Cereteli lijkt misplaats. Er zit geen schot in de zaak. Ook Arecibo wil Columbus niet.

Bibliografie:
– Beumers, B. 2005. Pop Culture Russia!: Media, Arts, and Lifestyle. ABC-CLIO, Santa Barbara, VS. 399 pp.
– Coto, D. 2011. Columbus statue runs aground in Puerto Rico. NBC News, 25 september 2011. Online verkregen op http://www.nbcnews.com/id/44660249/ns/world_news-americas/t/columbus-statue-runs-aground-puerto-rico/#.UlkLU1CzKuI
– Goldsmith, B. 2010. Travel Picks: 10 top ugly buildings and monument. Reuters, 14 november 2008. Online verkregen op http://www.reuters.com/article/2008/11/14/us-travel-picks-ugly-idUSTRE4AD2V720081114
– Khan, Y.S. 2010. Enlightening the World: The Creation of the Statue of Liberty. Cornell University Press, Ithaca, VS. 231 pp.
– Rosenberg, S. 2010. Moscow gripped by ‘ugly statue’ row. BBC News, 21 oktober 2010. Online verkregen op http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-11568878

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s