Het Russisch Ballet

In januari dit jaar werd het gezicht van de Russische artistiek directeur en voormalig danser Sergei Filin verminkt door een aanval met zuur. De Russische politie gaat er vanuit dat jaloezie het motief was. Filin selecteerde compromisloos wie welke rollen kreeg toebedeeld in het ballet en meerdere topdansers hadden hierover geklaagd (NOS). De hoofdredacteur van het ballet vertelt aan de NOS dat sterke afgunst in de danswereld altijd al heeft bestaan en dat het niet speciaal iets van deze tijd is. Maar wat maakt het Russisch ballet dan zo bijzonder? Waarom zou iemand zo ver gaan voor een glansrijke rol in een dansvoorstelling? Een kijkje naar het Russisch ballet door de jaren geeft wellicht meer duidelijkheid.

Het ballet in Rusland had aan het begin van de negentiende eeuw voornamelijk het doel om Koninklijke gezelschappen te vermaken. Al gauw werd het ook een vorm van vertier voor de rijkeren. Onder gezag van de tsaren kwam het ballet in de tweede helft van de 19e eeuw aan het theaters te Sint-Petersburg en Moskou tot bloei. De choreografen Marius Petipa en Lev Ivanov gaven het romantische ballet een klassiek stempel. Hun klassieke sprookjesballetten als Bayadère, Doornroosje, Het zwanenmeer en de Notenkraker werden wereldberoemd (website Kunst en Cultuur). Tussen 1909 en 1929 zorgde het Ballet Russes van Serge Diaghilev voor een modernisering van het ballet, en het werd geliefd bij een groot publiek. Onder leiding van choreograaf Michel Fokine werd het ballet losser en eleganter en kregen individualistische bewegingspatronen een grotere waarde (Scheijen, 2009). Danseressen als Anna Pavlova en Tamara Karsavina kregen wereldwijde faam door hun prestaties in het ballet. De beperkingen van het communisme hebben volgens balletdocente Kovaljova de Russische dans zelfs versterkt. ‘De smaak van het volk’ was de norm, dus abstracte en experimentele kunst waren taboe. Voor sommige dansers was dit zo beklemmend dat zij naar het westen vluchtten, voor de ballerina’s die overbleven was er maar een weg: perfectioneren van wat was toegestaan. En dat deden ze. Ook door het verdwijnen van de Sovjet-Unie werden de Russisiche dansacademies niet aangetast. Het Sint-Petersburgse Kirov Ballet en het Moskouse Bolsjoj Ballet trekken met hun romantisch-klassieke repertoire in binnen- en buitenland nog steeds volle zalen (NRC).

In de Sovjet-Unie was een solist (de hoofdpersoon in het ballet) van bijna dezelfde proporties als een kosmonaut: een pronkjuweel waarmee het arbeidersparadijs zijn superioriteit aan de rest van de wereld kon tonen (NRC). Maar nog altijd hopen ouders dat hun zoon of dochter balletdanser wordt, aldus balletdocente Kovaljova in het NRC. ‘Het Bolsjoj is al vele jaren het meest toonaangevende theater in Rusland. Elke danser wil dansen bij dit gezelschap. Goede dansers moeten soms maanden wachten en dat creëert een ongezonde sfeer’, aldus solist Alexander Zhembrovskyy van het Nationale Ballet (NU). Status en macht zijn volgens de dansers erg belangrijk bij het ballet; een paar dansers zijn echte sterren en zij worden dan ook gesponsord door politieke partijen of bedrijven.

Een succesvolle balletdanser heeft in Rusland veel aanzien, maar de concurrentie is moordend. Moeders willen dat hun zoon of dochter balletdanser wordt, omdat ze dan kans hebben op een leven in de schijnwerpers. Wanneer dansers maanden moeten wachten op een goede rol en deze dan toch naar de concurrent gaat, is alle inspanning en strijd van de voorgaande jaren voor niets geweest. Waarschijnlijk is dit het moment geweest waarop iemand tot het besluit kwam het zuur in Filins gezicht te gooien. Een blinde danser is namelijk niet mogelijk.

Literatuur
Conyn, C. Een Kwart eeuw balletgeschiedenis. In: Elsevier maandtijdschrift.
Scheijen, S. (2009) Sergej Diaghilev, een leven voor de kunst. Amsterdam: Bert Bakker.

Websites
Kunst en Cultuur
http://kunst-en-cultuur.infonu.nl/geschiedenis/119486-het-russisch-ballet-aan-het-begin-van-de-twintigste-eeuw.html
(Laatst geraadpleegd: 13 oktober 2013)
NOS
http://nos.nl/op3/video/463669-de-minder-fraaie-kant-van-het-russische-ballet.html
(Laatst geraadpleegd: 13 oktober 2013)
NRC
http://www.suzannajansen.nl/index.php?id=62
(Laatst geraadpleegd: 13 oktober 2013)
NU
http://www.nu.nl/cultuur-overig/3360950/bij-bolsjoj-moet-kunnen-netwerken.html
(Laatst geraadpleegd: 13 oktober 2013)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s