Nationale identiteit van de Transylvanische Saksen na 1945

Vanaf de twaalfde eeuw hebben Duitse minderheidsgroepen zich in Roemenië gevestigd.
In dit blog zal ik ingaan op de manier waarop de nationale identiteit van de Transylvanische Saksen zich na de tweede wereldoorlog heeft ontwikkeld.

Collaboratie met Nazi-Duitsland was onder de Transylvanische Saksen groot. Sociale druk voor aanmelding voor het Duitse leger was sterk aanwezig, en het aantal rekruteringen onder deze etnisch groep lag relatief hoog. De Duitse minderheidsgroep genoot tijdens deze periode een grote mate van onafhankelijk en bood het Duitse leger veelvuldig onderdak waardoor de interactie tussen Transylvanische Saksen en het Duitse leger intensief was. Deze nauwe band met Duitsland zorgde ervoor dat de helft van de Transylvanische Saksen na de Tweede Wereldoorlog vluchtten. Hoewel er in Roemenië, in tegenstelling tot de omringende landen, geen sprake was van gedwongen uitzetting, kwamen veel Transylvanische Saksen in Russische werkkampen terecht of zagen zij hun grondbezit aanzienlijk slinken. Het duurde tot in de jaren 50 voordat de Transylvanische Saksen hun oude status en rechten als minderheidsgroep in Roemenië terugkregen (Wagner 2000: 135-136).

Tijdens het communistische bewind in Roemenië ontstond er een specifieke band met West-Duitsland. Koranyi en Wittlinger stellen dat briefwisselingen met familie uit de Bondsrepubliek Duitsland en het verkrijgen van westerse goederen meewerkten aan het beeld van West-Duitsland als een zogenaamd extern thuisland. Een toenemende aandacht voor grote Duitse werken zoals die van Goethe en Schiller, in combinatie met de westerse consumptiemaatschappij, zorgden voor een sterk geromantiseerd beeld van de West-Duitse samenleving  (Koranyi & Wittlinger 2011: 104-105). Ondertussen bleef de levenstandaard in Roemenië in de jaren zeventig en tachtig verslechteren, en ontstonden nieuwe wetten en maatregelen die de  rechten van de minderheidsgroep negeerden of in gevaar brachten. Deze ontwikkelingen hadden als gevolg dat er wederom een immigratiestroom van Transylvanische Saksen naar Duitsland ontstond (ibid: 106). Tijdens het Sovjet bewind bestonden er strenge quota met het doel om grote migratiestromen naar Duitsland te voorkomen. De val van de Sovjet Unie bracht een einde aan deze strenge regelgeving, wat een gigantische immigrantenstroom met zich meebracht. In Duitsland zorgde dit ervoor dat er een einde kwam aan de speciale status van Duitse minderheidsgroepen zoals de Transylvanische Saksen. Waar het voorheen relatief eenvoudig was om het Duitse staatburgerschap te verkrijgen op humanitaire gronden, werd het na het einde van het Sovjet tijdperk steeds moeilijker voor Duitse minderheden in het buitenland om terug te keren naar Duitsland (ibid: 106-108).
Zelfs wanneer men het staatburgerschap verkreeg, bleek de terugkeer naar Duitsland voor veel Transylvanisch-Saksen een teleurstelling. Eenmaal in Duitsland werden zij niet ontvangen als mede staatslieden, maar werd hun nationale identiteit als identiek gezien met hun land van herkomst, Roemenië. “Staat” en “natie” werden hiermee gelijkgetrokken, waardoor voorbij werd gegaan aan bestaan van Duitse minderheidsgroepen in het buitenland (Graf & Grigoras 2003 : 55) De verwachtingen en het ideaalbeeld dat zij van hun externe thuisland hadden bleek niet te corresponderen met de realiteit, waardoor men vooral in de 21e eeuw met grote nostalgie terugkijkt naar hun oude gebieden in Transylvanië. Dit uit zich in het ontstaan van internetfora waar men andere Transylvanisch-Saksen ontmoet om op die manier de gemeenschap na te bootsen. Anderen keren geheel, of tijdens de zomermaanden, terug naar Transylvanië waar zij zich nog altijd sterk geworteld voelen (Koranyi & Wittlinger 2011: 108-111).

Conclusie
De Transylvanisch Saksen lijken zich in een situatie te bevinden waarin zij ondanks het bezit van staatsburgerschap niet werkelijk tot een natie behoren. Van oudsher waren de banden met Duitsland zeer sterk, maar na de val van het ijzeren gordijn bleek de illusie in elkaar te vallen en kon het externe thuisland geen werkelijk thuis bieden. De laatste jaren ziet men een ontwikkeling waarin de blik weer terug op Transylvanië komt te vallen, met de hoop om daar een verloren heimat te vinden.

Bronnenlijst
Gräf, R., & Grigoraş, M.
2003 The emigration of the ethnic Germans of Romania under communist rule. Levai, Csaba and Vasile Vese, Tolerance and Intolerance in Historical Perspective. Pisa: Plus-Universita di Pisa

Koranyi, J., & Wittlinger, R.
2011 From diaspora to diaspora: The case of Transylvanian Saxons in Romania and Germany. Nationalism and Ethnic Politics17(1), 96-115.

Wagner R
2000 Ethnic Germans in Romania. In: S. Wolff, German Minorities in Europe. United States: Berghahn Books, 135-142.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s