De rol van sociale media bij de Poetin demonstraties in december 2011

 Op 4 december 2011 vonden in Rusland de parlementsverkiezingen plaats. Bij de uitslagen van deze verkiezingen werd echter fraude gepleegd tot grote woede van de stemmers. Het officiële percentage stemmen bijvoorbeeld dat Verenigd Rusland, de partij van Vladimir Poetin, had behaald in de Kaukasusregio, was het onwaarschijnlijk hoge 99,76%.1

Meer dan 5000 protestanten gingen op 5 december 2011 in Moskou de straat op om te demonstreren tegen Poetin en zijn partij. De dagen erna waren er opnieuw demonstraties, ondanks de enorme politiemacht die aanwezig was om een herhaling van de demonstraties te voorkomen. Ongeveer 400 mensen werden gearresteerd in Moskou, en er waren nog eens 200 arrestaties bij demonstraties in St. Petersburg. Onder hen waren ook journalisten, leiders van andere politieke partijen en leden van mensenrechtenorganisaties.2

putindemonstraties

Uiteraard was de woede over het onrecht van de fraude bij de verkiezingen de reden dat zoveel mensen mensen de straat opgingen om hun stem te laten horen. Maar hoe kon het gebeuren dat in een land waarin het grootste deel van de televisiekanalen door de overheid wordt gecontroleerd, toch zo’n grote hoeveelheid mensen georganiseerd samen kwam om te protesteren? De sociale media speelden hierbij een grote rol.

Ten eerste ontwikkelden de sociale media zich tot een platform waar iedereen openlijk en vrij zijn mening kon geven of daarover kon discussiëren met andere internetgebruikers. Zoals we net al zagen, zijn de nationale televisiezenders in handen van de regering, en hierdoor is er weinig tot geen mogelijkheid om kritisch naar het nieuws en de politieke ontwikkelingen in het land te kijken. Sociale media, waaronder Twitter, Youtube, Facebook en zijn Russische tegenhanger Vkontakte, bieden deze mogelijkheid wel.

Ten eerste speelden sociale media dus een rol bij de berichtgeving omtrent de verkiezingen. Al voor deze periode vormde het een platform voor politieke debatten, maar ten tijde van de verkiezingen gingen er vele berichten over fraude in het rond op onder andere Facebook en Vkontakte. Dit leidde uiteindelijk tot een explosie van woede onder de stemmers. In de social media werden Poetin en zijn partij Verenigd Rusland onderuit gehaald en via deze media raakten de demonstranten meer georganiseerd als één groep. Er ontstond een collectief dat het niet eens was met de uitslagen van de verkiezingen en de manier waarop het land werd geregeerd. 3

1212WEBAPP12-980x735

Bovendien dienden de sociale media ook een praktisch doel. Er werden online voorbereidingen getroffen voor de demonstraties, zoals voor bijvoorbeeld de financiering ervan. Tevens werden de sociale media gebruikt om deelnemers te verzamelen. Een goed voorbeeld hiervan is het feit dat de demonstraties in Moskou het hevigst waren. Afgelopen jaren is er sprake van een zeer sterke groei in het internetgebruik in Rusland. Ter illustratie; was het toenemen van het dagelijks internetgebruik in 2009 nog 22%, in het jaar 2011 is er al sprake van 35%. Deze groei gaat hand in hand met het enorm toenemen van het gebruik van mobiele communicatie, maar is wel verdeeld op basis van geografische locatie en sociaaleconomische factoren. Dit verklaart het feit dat oproepen op bijvoorbeeld Twitter om te gaan demonstreren, in een grote stad als Moskou het meest effectief waren. 4

Kunnen Facebook, Twitter, Vkontakte en andere sociale media gezien worden als een serieuze bedreiging voor het Kremlin? De demonstraties van december 2011 laten ons zien dat het wel degelijk een goed instrument is om de bevolking kritisch naar politieke gebeurtenissen te laten kijken en tevens te mobiliseren. Er is echter slechts een klein deel van de internetgebruikers dat zich bezig houdt met politiek, en dat deel bevindt zich voornamelijk in de grote steden. Bovendien ligt het percentage van de bevolking dat toegang heeft tot internet op het platteland veel lager. Daar hebben de door de staat gecontroleerde media, zoals de meeste televisiekanalen en radiozenders, nog steeds een veel grotere invloed. 5

Bovendien zijn de sociale media niet erg geschikt om blijvende politieke oplossingen aan te dragen. Hiervoor zijn offline vertegenwoordigers nodig die het debat aangaan met de huidige regering. Tevens is het niet erg waarschijnlijk dat er een totale censuur zal komen op het internet, ondanks verleden van Rusland waarin censuur en propaganda vaak voorkwamen. De Russische middenklasse is gewend geraakt aan het gebruik van internet, en het verbieden ervan zou alleen maar leiden tot meerdere protesten en een negatiever beeld van de regering. 6

Gebruikte bronnen:

3Russian Protest On- and Offline: The Role of Social Media in the Moskow Opposition Demonstrations in December 2011, Markku Lonkila, University of Helsinki

4Russian Protest On- and Offline: The Role of Social Media in the Moskow Opposition Demonstrations in December 2011, Markku Lonkila, University of Helsinki

6Russian Protest On- and Offline: The Role of Social Media in the Moskow Opposition Demonstrations in December 2011, Markku Lonkila, University of Helsinki

Afbeeldingen: http://www.nrc.nl/inbeeld/2011/12/12/een-weekend-vol-demonstraties-in-rusland/#foto3

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s