Ceauşescu’s ‘Julithesen’

Nicolae Ceauşescu, die van 1965 tot 1989 leider van Roemenië was, is tegenwoordig vooral berucht vanwege zijn stalinistische bewind. Ceauşescu was echter lange tijd – zelfs in het Westen – grote populariteit. Dit kende een omslag in het jaar 1971, toen hij een toespraak gaf die tegenwoordig wordt aangeduid met de term Julithesen. Deze hebben ongeveer twintig jaar lang enorme invloed gehad op het leven in Roemenië.

Na het overlijden van Gheorghiu-Dej, destijds partijleider van de Communistische Partij van het naoorlogse Roemenië, komt Nicolae Ceauşescu aan de macht. Ceauşescu komt uit een eenvoudig gezin en ontwikkeld sympathie voor het socialistische gedachtengoed. Dit brengt hem in eerste instantie in de problemen: hij wordt twee keer gevangengezet in de jaren ’30 en ‘40. Tijdens een verblijf in een concentratiekamp leert hij Gheorghe Gheorghiu-Dej kennen, die een groot voorbeeld voor hem wordt. Ceauşescu maakt snel carrière binnen de Communistische Partij en op 22 maart 1965 volgt hij, naast onder andere minister van landbouw te zijn geweest, Gheorghiu-Dej op als secretaris-generaal van de partij.

Aanvankelijk is Nicolae Ceauşescu een gevierd man in binnen- en buitenland. Zeker in de Westerse wereld wordt met goedkeuring gekeken naar de communistische leider die zich regelmatig afzet tegen de Sovjet-Unie. In 1968, vlak voordat de Sovjettroepen Tsjecho-Slowakije binnen walsen en daarmee de Praagse Lente beëindigen, reist Ceauşescu nog naar zijn Tsjecho-Slowaakse ambtsgenoot om hem zijn steun te betuigen. Ook binnen Roemenië wordt er, zeker sinds 1965, een relatief liberale koers gevaren: er is beperkte verkoop van Westerse producten en er bestaat een goede band met de Verenigde Staten, die zich bijvoorbeeld uit in het uitzenden van de maanlanding in 1969.

In 1971 brengt Ceauşescu een bezoek aan de China, Noord-Korea, Mongolië en het toenmalige Noord-Vietnam. Hij is onder de indruk van de grote veranderingen die gepland zijn in Mao’s Culturele Revolutie en de persoonlijkheidscultus die Mao, maar ook Kim Il-Sung, partijleider in Noord-Korea, zorgvuldig om zich heen hebben gebouwd. Ceauşescu is vanaf dit moment vastberaden om eenzelfde veranderingen te gaan doorvoeren in Roemenië en bereidt een speech voor met daarin zeventien plannen voor een totale cultuuromslag.

ceasca_63461000

Meteen als Ceauşescu terug is, geeft hij zijn voorstellen uit onder de naam ‘Uiteenzetting betreffende het PCR [Communistische Partij van Roemenië]-programma voor het verbeteren van ideologische activiteit, het verhogen van het algemene niveau van kennis en de socialistische opvoeding van de massa, om de betrekkingen in onze maatschappij te regelen op basis van de beginselen van de socialistische en communistische ethiek en billijkheid.’ De voorstellen bestaan onder andere uit het ‘versterken van de rol van de Partij’, het organiseren van grootschalige bouwprojecten die de Roemeense jeugd als ‘patriottisch werk’ moest uitvoeren en een enorme opschaling van de staatspropaganda, zowel in educatieve instellingen als in de media. Ook de kunst, en dan met name de schrijvende, wordt bijgeschaafd naar de maoïstische idealen. “De man die niet voor zijn hele volk schrijft is geen dichter”, verdedigt Ceauşescu zijn beleid met een citaat van de Roemeense oud-premier Nicolae Iorga.

Dit heeft grote gevolgen voor de kunstwereld. Onder schrijvers is aanvankelijk enorm protest, maar nadat binnen drie jaar de belangrijkste schrijvers en andere kunstenaars worden omgekocht door het regime, worden de non-conformisten ofwel zo zwartgemaakt dat ze niet serieus meer worden genomen, ofwel gevangengezet. Als gevolg van deze enorme censuur leeft de socialistisch-realistische stroming in de kunsten weer enorm op, zoals deze ook in de beginjaren van het communistische Roemenië groot was geweest. Het grootste gevolg van de Julithesen in de kunsten is echter het enorme gebrek aan internationale interactie tussen kunstenaars: dit wordt gewoonweg onmogelijk gemaakt, waardoor het Roemeense culturele leven totaal geïsoleerd raakt. Boekarest, dat eerst nog bekend staat als een stad met een zeer levendig nachtleven, heeft zeer te lijden onder het juk van de Julithesen. Het is, in de woorden van Sorin Peda, destijds 18 jaar oud, ‘alsof overal in de stad het licht uitgaat en de kunstenaars hun koffers al aan het pakken zijn.’

Ook het onderwijs is aan grote verandering onderhevig. Sociale wetenschappen zoals politicologie en sociologie verdwijnen uit het curriculum van de universiteiten. In feite worden alleen nog technische wetenschappen onderwezen; voor alle alfa- en gammastudies kan men terecht op de Ştefan Gheorghiu-academie, waar de studenten klaargestoomd worden voor een hoge functie in de Partij of haar propaganda-apparaat.

184391695_c677d200f8_z

Een derde element van de invloed van de Julithesen is de totstandkoming van een cultstatus van de persoon Ceauşescu. De staatsmedia beginnen hem te portretteren als een geniale staatkundige die in zijn eentje heel Roemenië op de been houdt. Ook in de schoolbanken worden liedjes gezongen, verhalen en gedichten verteld over Ceauşescu’s daden. Deze cult of personality was een enorm slimme zet: hij had in Azië gezien dat oppositie tegen de persoon dan haast onmogelijk wordt, omdat men de persoon in zo’n geval als onfeilbaar acht. In de jaren ’80 bereikt de heldenstatus van de Ceauşescus een hoogtepunt als hij zijn vrouw Elena naar voren schuift als ‘Moeder van de Natie’.

Nicolae Ceauşescu kan, ondanks de enorme grip die hij had gekregen op Roemenië door de Julithesen, niet erg lang meer van zijn macht genieten. In 1989 wordt het regime zoals bekend omvergeworpen in een bloedige revolutie. Ceauşescu en zijn vrouw overleven het uiteindelijk ook niet: ze worden in de kraag gevat door het zich tegen hen gekeerde leger en gefusilleerd.

Bronnen:

http://en.wikipedia.org/wiki/Nicolae_Ceau%C8%99escu

Romania, Keith Hitchins
The American Historical Review , Vol. 97, No. 4 (Oct., 1992), pp. 1064-1083

Reconstructing the Role of the Working Class in Communist and Postcommunist Romania, Monica Ciobanu
International Journal of Politics, Culture, and Society , Vol. 22, No. 3, 1989 and Beyond: The Future of Democracy (Sep., 2009), pp. 315-335

http://www.landenweb.net/roemenie/geschiedenis/

Behr, Edward. Kiss the hand you cannot bite: the rise and fall of the Ceausescus. London: Hamish Hamilton, 1991.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s