Beeldvorming bij conflicten.

Tussen 1853 en 1856 voerde Rusland een oorlog tegen Groot-Brittannië en Frankrijk. Op het eerste oog was de Krimoorlog niet wezenlijk anders dan eerdere politieke conflicten; er ontstond een machtsvacuüm en verschillende grootmachten probeerden deze leegte op te vullen. Onder het mom van bescherming van de orthodoxe christenen die onder islamitische heerschappij stonden, probeerde Rusland geopolitieke invloed te verkrijgen in de Europese provincies van het in verval geraakte Ottomaans rijk. De Brits-Franse interventie diende om te voorkomen dat Rusland Constantinopel zou bezetten. Constantinopel zou de Russen namelijk een haven bieden die het gehele jaar ijsvrij was, waardoor hun militaire vloot onbeperkte toegang tot de zee zou hebben. Zo ontstond er een strijd tussen de Europese grootmachten om invloed op de Krim en het overige Ottomaanse grondgebied in Europa. Anders dan de gewoonlijke geopolitieke belangen die een rol speelden, was de invloed van populaire media, op het beeld dat de thuisblijvers vormden over deze oorlog, wél uniek[1].

Nooit eerder waren er zoveel oorlogsjournalisten en fotografen aan het front en nooit eerder was er zo’n sterke interactie tussen het front en de thuisblijvers. Een voorbeeld hiervan is de fotograaf Roger Fenton, die namens de Britse overheid de opdracht kreeg de deelnemers van de Krimoorlog en het landschap vast te leggen. Typerend aan zijn foto’s is dat de verwoestingen en het leed van een dergelijk conflict niet zichtbaar zijn. In opdracht van de Britse overheid maakte hij foto’s die het conflict verheerlijkten, waarbij de negatieve aspecten van oorlogvoering nadrukkelijk niet mocht worden vastgelegd[2]. Het positieve beeld van de Krimoorlog werd overgenomen door de populaire media en zo ook door de thuisblijvers. En zoals in 1853 berichtgeving over de Krimoorlog onderhevig was aan beeldvorming door populaire media, wordt ook hedendaagse berichtgeving over conflicten beïnvloed door de media.

Social media-platformen, zoals Facebook, worden als instrument gebruikt binnen politieke conflicten. Men denkt tegenwoordig via Facebook een ongecensureerd en vollediger beeld van een conflict te verkrijgen. Wat echter zo typerend is aan social media, is de (schijn van) onbekommerdheid[3]. Inherent aan Facebook is de nadruk op een zekere zorgeloosheid en een ogenschijnlijke positiviteit. De werkelijke verwoesting die een oorlog met zich meebrengt wordt via social media meestal niet aan het publiek overgebracht en waar oorlogsleed wel ten toon wordt gesteld, gebeurd dit slechts in een zodanige context, dat het geopolitieke belang van één der partijen wordt gediend.

Het publiek gebruikt Facebook als een bron voor kennisname van een conflict, waardoor een vervormd beeld naar voren wordt gebracht. Foto’s op Facebook, die de nadruk leggen op huiselijkheid, vriendschappelijkheid en andere positieve aspecten, maken de negatieve effecten van militaire interventie niet kenbaar. In de berichtgeving met betrekking tot conflicten heerst hierdoor de perceptie dat er niks mis is met het voeren van een oorlog[4].

Deze tendens, waarin oorlogvoering in de media wordt geïdealiseerd, is met de Krimoorlog van 1853 in gang gezet. Een recent voorbeeld is het conflict in Oekraïne, dat afgezien van geografische overeenkomsten, een grote gelijkenis toont met de Krimoorlog. De Europese en Anglo-Amerikaanse media geven immers blijk van een zeer ongenuanceerd beeld ten aanzien van dit conflict. Dit beeld, waarin Rusland zonder meer wordt afgetekend als de vijand en de vraag naar militaire interventie tegen Rusland alom vertegenwoordigd is, wordt zonder enige nuance overgenomen op social media. En hierin schuilt een gevaar; wat houdt men immers nog tegen tot het voeren van daadwerkelijke oorlogen, als er zo’n vertekend beeld van militaire interventie bestaat[5].

Bronnen:

[1] W. Baumgart (1999); The Crimean War, 1853-1856.

[2] D. Campbell (2003); Representing Contemporary War. Ethics & International Affairs, vol. 17, pp 99-108.

[3] C. McLaughlin & J. Vitak (2012); Norm evolution and violation on Facebook. New Media & Society, blz. 299–315.

[4][5] L. Silvestri (2014); Shiny happy people holding guns: 21st-century images of war. Visual Communication Quarterly, vol. 21, uitgave 2.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s