Achter de Oeral

Groot;
Koud;
Onherbergzaam.

Het verreweg grootste deel van het huidige Rusland is er onderdeel van: Siberië, een gebied dat in het Westen vooral bekend staat als koude gevangenis om misdadigers en vijanden van de staat naartoe te verbannen omdat er ontsnappen door de onbegaanbaarheid er praktisch onmogelijk is. Geheel onterecht is dit beeld niet, want Siberië (in de klassieke definitie; niet louter de oblast) is inderdaad uitgestrekt, nog vrij onontgonnen en bekend om zijn extremen. Bij dit laatste kan men denken aan de naaldwouden van de Taiga of het gegeven dat temperaturen van vijftig graden onder het vriespunt er ’s winters niet ongewoon zijn, met als record de -67,7°C van Ojmjakon in 1933.

Siberië maakt echter nog niet erg lang deel uit van Rusland. Sterker nog, Rusland is zelf tijdenlang overheerst geweest door een paardenvolk uit de buurt van het Altai-gebergte, dat in Siberië ligt. Deze zogeheten Mongolen hebben in 1240 Kiev, als belangrijkste stad van de Roes’, verwoest en onder meer de Roes’ aan zich onderworpen. Vervolgens werd het Mongoolse rijk opgedeeld onder het nageslacht van Djengis Khan, met in het huidige westen van Rusland de Gouden Horde onder leiding van Qublai Khan (Djengis’ kleinzoon). De Gouden Horde in de vijftiende eeuw weer verslagen door Moskou en van daaruit vond de centralisatie plaats die nodig was om het gezag van het Russische Rijk onder de tsaar over het Oeralgebergte heen te tillen om uiteindelijk in Californië de Spaanse kolonisten ontmoetten.

Deze expansie vanaf de westzijde van de Oeral had sinds de overwinning op de Gouden Horde verschillende kleine migratiegolven gekend tot in 1582 de kozak Yermak het Siberische Khanaat veroverde. Ook deze overwinning was van korten duur, want drie jaar na de zege leden de Kozakken verlies waarbij ze zich volledig moesten terugtrekken. De tsaar kreeg daar lucht van en nam het gebied over, waarna de Russische expansie officieel was gekiemd.

uitbreiding rusland

In de loop van de 17de eeuw werden verschillende forten gebouwd om het veroverde gebied als Russisch territorium te waarborgen en de kolonisten te beschermen. Dit bewees een goede tactiek te zijn, want de inheemse volkeren werden stuk voor stuk onderworpen. Rivieren werden afgezeild en oude handelsroutes begaan. Alles werd door onder meer Pjotr Ivanovitsj Godoenov zorgvuldig in kaart gebracht en politiek in goede banen geleid. Al rond 1650 was het gebied rond de Beringstraat in kaart gebracht en na ongeveer 25 à 50 jaar veroverd. Hier bleef het niet bij, want ook gebieden van de zogeheten Nieuwe Wereld brachten de Russen in kaart en onder hun heerschappij. Alaska zou tot het einde van de negentiende eeuw uitmaken van het Russische Rijk.

Het kon niet op, zo leek het. Totdat Japan zichzelf begon te zien als volwaardige rivaal om de onder andere Russische gebieden op het vasteland bij het keizerrijk in te lijven. In 1905 kwam het zover: een oorlog om Mantsjoerije. Van meet af aan was deze oorlog bij de Russische bevolking immens impopulair vanwege de toch al danig slechte economische omstandigheden. Als gevolg hierop, besloot tsaar Nicolaas om de oorlog te staken en akkoord te gaan met de wensen van Japan. De schaamte was moeilijk te verkroppen.

Al met al heeft deze expansiedrift alsnog geleid tot het geografisch meest uitgestrekte land van de wereld. Veel is er nog ongerept gebleven, maar gelukkig is er met onder andere de Transsiberië Expres al veel van de Russische achtertuin te ontdekken. Ten slotte betekent de naam van de stad Владивосток niet geheel onterecht ‘heerser van het Oosten’.

Literatuur:

Rzhevsky, Nicholas (ed.), The Cambridge Companion to Modern Russian Culture. (Cambridge UP 2012) pp. XX, XXI  et 65-94

http://www.britannica.com/EBchecked/topic/542569/Siberia

http://www.britannica.com/EBchecked/topic/514017/Russo-Japanese-War

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s