Het Euraziatische ideaal in Rusland

Na de val van de muur rukten de NAVO en de EU snel op in de oude satellietstaten van de Sovjet-Unie. Terwijl Rusland in de jaren negentig druk was met binnenlandse perikelen, zag zij haar invloedsfeer snel krimpen. Als reactie hierop kwam Alexandr Doegin met een nieuwe nationalistische visie voor Rusland. Hij schreef een Euraziatische visie voor, wat in feite een oproep betekende tot het versterken van Rusland door het opnemen van gebieden die door de val van de Sovjet-Unie onafhankelijk waren geworden.[1] Doegin was met zijn ideeën lange tijd een marginaal figuur. Zijn ideeën werden wel door de elite gewaardeerd, maar niet echt serieus werden genomen. Door de verslechtering van de relaties tussen het Westen en Rusland in het afgelopen jaar, zijn Doegins ideeën echter steeds gangbaarder geworden. [2] De crisis in Oekraïne en de onenigheid over de aanpak van het conflict in Syrië hebben voor een sterk wantrouwen gezorgd tussen Rusland en de Europese Unie en de VS.[3] Maar wat houdt het Eurazianisme precies in? En wat betekent de opkomst van deze ideologie voor de relaties met Westerse landen?

Het Eurazianisme wordt vaak omschreven als een ultranationalistische Russische beweging. Aanhangers van deze ideologie willen Rusland weer de grootmacht maken die zij was tijdens de koude oorlog. Doegin wil dit bereiken door het inlijven van de centraal Aziatische republieken en de etnisch Russische delen van bijvoorbeeld Oekraïne en de Baltische staten.[4] Zo riep hij in 2008, tijdens de oorlog tussen Rusland en Georgië, al op tot het afzetten van de Georgische president, en een verovering van de Krim op Oekraïne.[5] Dit is volgens Doegin de missie van het Russische volk. Hij heeft hierin navolging gekregen van Poetin die in 2005 ook al sprak over ‘de speciale missie van Rusland in Eurazië’.[6] Verder is Poetin begonnen met het opzetten van een Euraziatische Unie. Dit is een douane-unie tussen Kazachstan, Wit-Rusland en Rusland. Deze organisatie richt zich dus expliciet op de Euraziatische identiteit van Rusland.[7]

Het Euraziatische gedachtegoed draagt bovendien een hele concrete visie voor de geopolitieke rol van Rusland uit. Een belangrijk onderdeel van de missie die Doegin aan Rusland toeschrijft is het bieden van een tegengewicht tegen het ‘imperialisme’ van de Verenigde Staten. Zo is hij ook fervent tegenstander van globalisering. Dit is volgens hem een uiting van cultureel imperialisme van de VS.[8] Rusland is volgens Doegin noch deel van Azië noch deel van Europa. Het is een beschaving op zich. Rusland moet daarom autarkisch en onafhankelijk van het Westen worden. [9] Hij beweert zelfs dat een grote Endkampf tussen de Westerse en Russische beschaving op termijn onvermijdelijk is.[10]

De groei van de invloed van het Euraziatische gedachtengoed zorgt dus voor een vervreemding tussen de Russische en de Westerse cultuur, en een groeiend wantrouwen. Rusland lijkt zich door de conflicten met Europa en de VS steeds meer te gaan focussen op het nastreven van haar Euraziatische missie, door bijvoorbeeld een douane-unie op te zetten, en te streven naar de hereniging van Russisch sprekende gebieden.[11] Dat Rusland zichzelf steeds meer gaat zien als een beschaving op zich kan ook grote consequenties hebben voor de Russische opstelling tot Europa. In plaats van de Westerse idealen te omarmen, zoals het in de jaren negentig deed,  zal Rusland zich steeds meer gaan verzetten tegen de culturele invloeden uit Europa.[12]

Literatuur:

  • Rangsimaporn, Paradorn, Interpretations of Eurasianism: Justifying Russia’s Role in East Asia, Europe-Asia Studies 58, No. 3, (mei 2006), p. 371-389.
  • Shlapentokh, Dimitry, Dugin Eurasianism: A Window on the Minds of the Russian Elite or an Intellectual Ploy? Studies in East European Thought, 59, No. 3, (September 2007), 215-236.
  • Tsygankov, Andrei, P., Russia’s Foreign Policy: Change and Continuity in National Identity, (Plymouth, 2013).
  • Rzhevsky, Nicolas, e.a., The Cambridge Companion to Modern Russian Culture, (Cambridge, 2014).
  • Newman, Dina, Russian Nationalist Thinker Sees War with Ukraine, BBC-News, <http://www.bbc.com/news/world-europe-28229785>, (12 oktober 2014).

[1] Paradorn Rangsimaporn, Interpretations of Eurasianism: Justifying Russia’s Role in East Asia, Europe-Asia Studies Vol. 58, No. 3, (mei 2006), p. 386-386.

[2] Dina Newman, Russian Nationalist Thinker Sees War with Ukraine, BBC-News, <http://www.bbc.com/news/world-europe-28229785>, (12 oktober 2014).

[3] Ibidem.

[4] Rangsimaporn, ibidem.

[5] Ibidem.

[6] Dimitry Shlapentokh, Dugin Eurasianism: A Window on the Minds of the Russian Elite or an Intellectual Ploy? Studies in East European Thought, Vol. 59, No. 3, (September 2007), 219.

[7] Tsygankov, Andrei, P., Russia’s Foreign Policy: Change and Continuity in National Identity, (Plymouth, 2013), p. 218.

[8] Shlapentokh, ibidem, p. 222-224.

[9] Ibidem.

[10] Rzhevsky, Nicolas, e.a.,  The Cambridge Companion to Modern Russian Culture, (Cambridge, 2014), p. 90.

[11] Newman, ibidem.

[12] Rangsimaporn, ibidem.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s