Hand in Hand met de Duivel

In het in 1942 heimelijk opgenomen gesprek met de Finse opperbevelhebber Mannerheim horen we Hitler op een uitzonderlijk informele manier uitweiden over zijn oorlogsmanoeuvres in heel Europa. Hij uit hier nadrukkelijk zijn verbazing over het grote aantal van 35,000 tanks dat hij tegen is gekomen bij de gevechten met de Sovjet Unie. “Als een van mijn generaals [van tevoren] had gezegd dat er een natie was die 35,000 tanks had, dan had ik hem verteld: U mijn beste vriend, u ziet alles dubbel of tien keer. U bent gek, u ziet geesten.” (Archive.org) Opvallend genoeg zal een aanzienlijk deel van de tanks die Hitler tegenkwam aan het oostfront van Amerikaanse makelij zijn geweest.

In Rusland heerst nog steeds de opvatting dat zij degene zijn die Europa hebben ontzet van het fascisme. Aan de Grote Patriottistische Oorlog, zoals de Russen WOII noemen, wordt vaak gerefereerd en zij wordt actief herinnerd. In elk zelf respecterend dorp (vanaf drie geasfalteerde wegen) brandt een aardgas gevoede, eeuwige vlam bij een gedenkmoment voor de gevallen strijders. Met meer dan 26 miljoen slachtoffers is de Russische bijdrage aan het verslaan van nazi-Duitsland onmiskenbaar groot.

Na WOII werd er door de sovjetpropagandisten een beeld geschetst van heroïsche overwinningen van het Sovjetleger die tot stand kwamen dankzij de grootsheid van het leger en de Unie. Stalin was in Berlijn aangekomen en had de nazi’s verslagen. Dat was het beeld van de oorlog. Zo is het generaties lang in de Russische geschiedenisboeken verteld en gelezen.

Uit de persoonlijke overleveringen kwamen wel andere verhalen voort. De aantallen Amerikaanse tanks, jeeps, en vrachtwagens waren zo groot dat de meeste veteranen bekend waren met de geallieerde steun. In sommige van deze voertuigen waren zelfs cadeaus uit Amerika verstop. Een fles whiskey met gelukswensen aan de Russische friends forever was niet ongewoon.

Pro-sovjet poster van het Amerikaanse ministerie van Defensie

Pro-sovjet poster van het Amerikaanse ministerie van Defensie

Hoe is deze opvallende steun tot stand gekomen? Toen Roosevelt in juni 1940 zag dat Frankrijk in handen viel van de nazi’s versoepelde de diplomatische omgang met de Sovjet Unie. Nazi-Duitsland was nu de grootste bedreiging en om die te verslaan, zei Roosevelt, “I would hold hands with the devil” (Boyer, 2010, p.772). In maart 1941 begonnen de VS met het Lend-Lease programma, met de verhelderende werktitel An Act to Further Promote the Defense of the United States. Het doel van het programma was Groot-Brittannië, de Volksrepubliek China, de Vrije Franse Strijdkrachten, de SU en andere geallieerde naties te voorzien van grondstoffen en legermaterieel. De VS zal over een periode van vier jaar 50,1 miljard dollar aan materieel verschepen waarvan 11,3 miljard naar de SU. Het materieel mocht gebruikt worden tot zij werd teruggebracht of onder toezicht van Amerikaanse waarnemers werd vernietigd (IIP Digital, 2010). Lend-Lease raakte in een versnelling toen in juni 1941 de nazi’s aan Operatie Barbarossa begonnen en onverwacht de SU binnenvielen. De sovjet oorlogsindustrie draaide op volle toeren maar deze invasie, van vier miljoen man sterk, zou de grootste in de geschiedenis worden en bracht het front spoedig tot aan Leningrad, Moskou en Stalingrad.

De getallen aan verleende steun zijn zowel absoluut als relatief erg hoog. De VS hebben 13,003 tanks verscheept. Daarnaast waren de Amerikaanse Willy jeeps erg populair omdat ze snel en comfortabel over elk terrein konden rijden, hiervan werden 48,993 stuks verscheept. Maar in nog veel grotere getale waren de loeisterke Studebaker trucks die niet alleen voor goederentransport werden gebruikt maar waar ook de beruchte Katjoesja raketinstallaties op konden worden gemonteerd, 437,039 Studebakers werden verscheept. 13,208 stuks aan vracht- en gevechtsvliegtuigen gingen richting de SU en ook grote hoeveelheden wapens en explosieven (bijvoorbeeld 13,000 revolvers en 136,335 ton aan TNT). Tevens waren grondstoffen en voedingswaren deel van de steun (bijvoorbeeld 123,975 ton aan staaldraad en 703,079 ton aan suiker). Zonder de 3,510 amfibievoertuigen was het voor het rode leger een stuk moeilijker geweest de grote rivieren op weg naar Berlijn over te steken (Weeks, 2004, p.141-152*). Om hier melding te maken van alle cijfers zou overdaad zijn toch moet nog wel genoteerd worden dat via het Mutual Aid programma van Canada nog eens 2,736 tanks naar de SU kwamen en vanuit Groot-Brittannië 5,042 tanks plus intensieve steun van de Royal British Airforce.

De Amerikanen hadden de vliegtuigen die naar de SU gingen voorzien van een rode ster. Helaas wel foutief in een witte cirkel.

De Amerikanen hadden de vliegtuigen die naar de SU gingen voorzien van een rode ster. Helaas wel foutief in een witte cirkel.

Naar schatting waren 40% van de tanks rond Stalingrad van Amerikaanse komaf. Toch zegt Tyull, auteur van het boek Feeding the Bear over Lend-Lease aan de SU, dat de SU de slag om zelfbehoud de eerste anderhalf jaar zou hebben gewonnen op eigenkracht maar vervolgens niet hadden kunnen oprukken tot aan Berlijn (Vladivostok News, 2005). Tijdens de Tehran Conferentie in 1943, waar Roosevelt, Chuchill en Stalin het vervolg van de oorlog tegen Nazi-Duitsland bespraken, bekende Stalin publiekelijk het belang van de Amerikaanse steun “Without American production the United Nations (de Geallieerden) could never have won the war” (Time Magazine, 1943).

Bibliografie

*De tabellen met hoeveelheden verscheepte goederen en materialen zijn wat onduidelijk. Omdat ik ongeveer dezelfde hoeveelheden ook in andere bronnen terugvind zullen deze in ieder geval bij benadering juist zijn.

  • Vladivostok News (13-04-2005), American aid to Soviet Union, or unknown lend-lease
  • Time Magazine (13-12-1943), Vol. 42 Issue 24, p.22
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s