De ontwikkeling van het Russische nieuws: van koude oorlog tot aan MH17.

Nieuws. Het komt via verschillende media je huiskamer binnen. Het begon heel lang gelden met de man die midden op het dorpsplein het nieuws liep te verkondigen. Met de komst van het schrift, de geschreven kranten, later de radio, tv en nu het internet lijken we die man op het dorpsplein alweer bijna vergeten. In een notendop geeft dit een ontwikkeling weer van de wijze waarop nieuws tot ons komt. In al deze gevallen gaan wij ervan uit dat het nieuws objectief gebracht wordt en vandaag de dag vinden wij het de normaalste zaak van de wereld dat een journalist alles opschrijft wat hij ziet en het vertelt zoals hij wilt. Maar hoe objectief is het nieuws nu eigenlijk? Kan journalistiek in een land zoals Rusland ook objectief zijn of berust zij nog steeds op censuur en propaganda? Door de jaren heen is er veel veranderd in de manier waarop het nieuws gepresenteerd werd.

Sinds de Sovjettijd is er heel veel veranderd in het Russische medialandschap. We weten dat er in de tijd van de koude oorlog veel gebruik werd gemaakt van propaganda en censuur. Alles wat naar buiten werd gebracht moest eerst door de staat gecontroleerd worden, en het diende allemaal het doel: er zelf beter uit komen. De tegenstander wordt zwart gemaakt, er wordt alleen slechte berichtgeving getoond over het Westen, de binnenlandse berichtgeving wordt uitgebeid belicht en is overwegend positief.

Helaas is het moeilijk om via de bekende wegen nog een nieuwsuitzending ten tijden van de koude oorlog terug te zien. Uitzendingen die ik wel tegen kwam uit die tijd bevatten voornamelijk binnenlands nieuws. Wat opvalt bij de uitzendingen van Программа Время, is dat er jaren lang eenzelfde soort stijl is gehanteerd en dat de beeldtaal niet heel erg veranderde. De onderwerpen in het nieuws werden steeds uitgebreid aangekondigd en er werd vaak langdurig op een onderwerp door gegaan. Dat was goed te zien in de aflevering van 2-11-1977, waarin Breznev een toespraak geeft naar aanleiding van het zestigjarig bestaan van de revolutie. Hierin wordt alleen al de binnenkomst van Breznev en zijn gezelschap uitgebreid toegelicht en is goed te zien dat het allemaal nog een beetje statisch en langzaam was. Zowel in de manier van spreken als in de snelheid van het monteren.

Op 15-11-1982 staat de uitzending in het teken van de dood van Breznev. Was dit propaganda? Het gegeven op zichzelf niet, maar de manier waarop wellicht wel. Er werd in ieder geval langdurig bij stil gestaan en herhaald dat het zo’n trieste dag was. Er zou sinds gisteren avond een soort donkere sluier over Moskou hangen, de muziek was erg tragisch en de nieuwslezer sprak met lange pauzes en een treurige vertel stem. Wat opviel is dat weer alle aanwezigen werden genoemd

Het nieuws was statisch, wat trager van opzet, er was nog niet veel afwisseling in camerastandpunten en het was vooral gericht op eigen land. Hoe verhoudt zich dat dan tot het nieuws van nu?

Het is nu allemaal een stuk moderner. Er zit veel meer tempo in het nieuws, er wordt sneller gesproken en de montageovergang van de beelden gaat vele malen sneller. Hierdoor wordt het een stuk minder saai en langdradig. Door het kort maar krachtig te vertellen in combinatie met het getoonde beeldmateriaal, wordt je sneller aangezet tot oplettendheid.

Helaas zien we nog steeds dat veel Russische zenders niet volledig objectief kunnen zijn. In Russische berichtgeving over MH17 vond ik dikke sporen van propaganda. We kennen allemaal de berichten waarin Rusland de toedracht van deze ramp op Oekraïne afschuift. Maar ik kwam toch ook wel hele rare berichtgeving tegen. Herinnert u zich nog de eerste persconferentie van Premier Rutte vlak na het ongeluk? In Rusland werd daar gek genoeg iets heel anders van gemaakt. In de nieuwsuitzending werden de woorden van Rutte gesynchroniseerd, maar ook totaal verbogen. In de voiceover worden Rutte’s woorden van vastberadenheid de dader(s) op te sporen namelijk verbogen naar woorden die suggereren dat Rutte Rusland bedankt voor haar medewerking en expertise.

Natuurlijk zijn er vandaag de dag ook wel Russische journalisten die objectief nieuws willen brengen, maar helaas krijgen zij nog steeds niet alle mogelijkheden daartoe. Onder Poetin heeft de persvrijheid dan wel flink toegenomen, er zijn nog steeds maar een beperkt aantal nieuwszenders. De nieuwszenders die er wel zijn, zijn vaak ook nog eens eigendom van de staat, of worden daar zijdelings door gecontroleerd.

Alleen internet biedt nog baan voor objectiviteit.

 

 

 

 

 

 

Bibliografie:

– Vartanova, E. The history of Russian media model. Educatieve PowerPoint, collegemateriaal, Faculty of Journalism, Moscow State University/Aleksander Institute, Helsinki University.

Online verkregen via:

https://www.google.nl/search?q=the+history+of+russian+media&rlz=1C1CHMO_nlNL586NL586&oq=the+history+of+russian+media&aqs=chrome..69i57j0.16323j0j4&sourceid=chrome&es_sm=0&ie=UTF-8

http://koudeoorlogpropaganda.weebly.com/achtergrond.html

– Программа Время 1977 года ( 60-летие Революции )

Online verkregen via:

https://www.youtube.com/watch?v=98m9iX-I9UI

– Программа “Время” 15.11.1982 Похороны Л.И.Брежнева

Online verkregen via:

https://www.youtube.com/watch?v=iOSPicTud44

– Самолет сбили во время учений украинских ПВО – Новая версия крушения Боинг MH17

Online verkregen via:

https://www.youtube.com/watch?v=okyCzfocCKw

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s