Pools-Russische Oorlog (1919-1921)

De Pools-Russische oorlog van 1919 tot 1921 was een van de gewapende conflicten waarin, net na de oprichting van de Tweede Poolse Republiek (1918), de nieuwe grenzen in Centraal- en Oost-Europa bepaald zouden worden. In 1918 had Polen na meer dan honderd jaar de zelfstandigheid terug kunnen winnen die ze in 1795 had verloren tijdens de Derde Poolse Deling. Toen werd het Pools-Litouwse Gemenebest opgedeeld door Oostenrijk, Pruisen en Rusland. Polen kon in 1918 pas weer zelfstandig worden door de unieke omstandigheid dat deze drie grootmachten in een en dezelfde oorlog verslagen werden. Bij de vrede van Brest-Litovsk had de nieuwe Bolsjewitische regering grote territoriale concessies gedaan aan de Centrale Machten. Deze werden vervolgens op het Westfront alsnog door de geallieerden verslagen.
Hoe de nieuwe grenzen in Europa er nu uit zouden zien was allerminst vanzelfsprekend. De gebieden waaruit het historische Pools-Litouwse Gemenebest had bestaan waren etnisch, linguistisch en cultureel niet homogeen. Ook was de vraag in hoeverre nationaliteiten als de Litouwers, de Wit-Russen en de Oekraïners ook een eigen staat zouden krijgen. Tegelijkertijd was er in Rusland ook nog een burgeroorlog aan de gang tussen de Bolsjewieken (Roden) en Tsaargezinden (Witten). Allerlei partijen werden bij dit chaotisch conflicten betrokken. Van 1918 tot 1919 had de Poolse Republiek gestreden met de Oekraïense Volksrepubliek om controle van het voormalige Habsburgse Galicie. Dit gebied was van oudsher multi-etnisch en werd bewoond door Polen, Duitsers, Oekraïners en Joden. Na succes in deze oorlog besloot de Poolse leider Józef Piłsudski door te stoten in de richting van Kiew. Hier werd hij verslagen door het Rode Leger, dat een tegenoffensief inzette. In augustus 1920 had het Rode Leger onder opperbevel van Trotskij Warschau en Lwow bereikt. In Warschau wisten de Poolse troepen, onder andere door de Sovjetcommunicatiekanalen te kraken, het Rode Leger af te slaan – het zogenaamde “Wonder bij de Vistula”. Hetzelfde jaar werden de gevechtshandelingen gestaakt. In 1921 werd de vrede bij Riga getekend waarin de grenzen tussen de Poolse Republiek en de Sowjetunie vastgelegd werden. Deze zouden tot 1939 niet meer wijzigen. Wit-Rusland en Oekraine werden opgedeeld tussen de twee landen.
In 2011 verbeelde de Poolse regisseur Jerzy Hoffmann de Pools-Russische oorlog in de film Bitwa Warszawska 1920. In deze film speelt de christelijke symboliek een grote rol. Polen wordt verbeeld als de meest oostelijke grens van Europese beschaving. Bolsjewieken worden afgebeeld als beesten die plunderen en verkrachten. Ook zien we hoe Lenin in deze film verklaart dat Polen de brug is naar (de rest van) Europa. Na omverwerping van Warschau kan de wereldrevolutie zich verspreiden naar Berlijn en Parijs. Net als in de beeldvorming rondom Jan Sobieski in de Slag op de Kahlenberg is Polen in deze film de verdediger van Europa.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s