Tussen de zeeën en na de oorlog

Aan het einde van de Eerste Wereldoorlog, na anderhalve eeuw van Russische en Habsburgse onderdrukking, bestonden de Poolse en Tsjechische staat in Europa weer.  Als jonge staten wilden zij maar al te graag hun pas gewonnen onafhankelijkheid behouden, mede door hun positie tussen de twee grootmachten Duitsland en de Sovjet-Unie, wat in Polen al vóór haar onafhankelijkheid leidde tot een plan om samen met o.a. haar buurlanden weerstand te kunnen bieden tegen de grootmachten en om de positie van Polen te versterken .


Een prominent figuur in dit proces in Polen tijdens en na de Eerste Wereldoorlog was de maarschalk Józef Piłsudski. Józef Piłsudski, het eerste officiële staatshoofd van de Poolse Republiek , was de grondlegger van een politiek plan tijdens het Interbellum dat tegenwoordig bekend staat als het prometheïsme. Het doel hiervan was het verzwakken van de Russische staat; eerst het Russisch Keizerrijk en later de Sovjet-Unie . Dit wilde hij bereiken door de verschillende nationale bewegingen binnen de Russische staat te steunen, zodat deze zich af zouden scheiden. Dit deed Polen onder andere door alleen de overheden te steunen die zij als legitiem beschouwden en door zogenaamde prometheïstische instituten te creëren in verschillende steden, zowel in Polen als buiten Polen.
Ook Tsjechië herwon haar vrijheid na de Eerste Wereldoorlog, waardoor de staat Tsjechoslowakije ontstond onder leiderschap van Tomáš Masaryk. Tsjechoslowakije was één van de doelen van Piłsudski’s prometheïstische politiek, waarschijnlijk omdat Tsjechië en Slowakije allebei Slavische gebieden waren en de westelijke grens van het Intermarium zouden versterken. Aangezien Tsjechoslowakije zich ook bewust was van haar gevoelige positie in het hart van Europa en haar grens aan Duitsland, was er geen openlijk verzet tegen Piłsudski’s plannen.

Tomáš Masaryk, eerste president van Tsjechoslowakije

Tomáš Masaryk, eerste president van Tsjechoslowakije

Eén van de uitingen van Piłsudski’s prometheïsme is zijn idee van de creatie van een zogenaamde ‘Intermarium’ (Międzymorze – tussen de zeeën). Dit Intermarium zou een federatie zijn geweest die zich uitstrekte van de Oostzee tot de Zwarte zee. De staten die uitgenodigd werden om hieraan deel te nemen waren Litouwen, Letland, Estland, Finland, Wit-Rusland, Oekraïne, Hongarije, Roemenië, Joegoslavië en Tsjechoslowakije. Een soortgelijk plan was in de negentiende eeuw  ook al bedacht door de Poolse prins Jerzy Czartoryski, die naar aanleiding van de opstanden in Polen een idee aanvoerde om het Pools-Litouws gemenebest te herstellen en Ruthenië hierbij te voegen om zo het Pools-Litouws-Rutheens Gemenebest te vormen. Piłsudski kon zijn plan echter nooit uitvoeren, omdat het plan noch steun kreeg van de grootmachten in Europa, noch steun van sommige van de uitgenodigde staten, die het plan als een bedreiging voor hun onafhankelijkheid of toekomstige onafhankelijkheid zagen.

Piłsudski's originele plan voor het Pools-Litouws-Rutheens Gemenebest

Piłsudski’s originele plan voor het Pools-Litouws-Rutheens Gemenebest

Tegenwoordig bestaat het Intermarium als een ideaal van de Poolse premier Andrzej Duda. In zijn inhuldigingsspeech toonde hij belangstelling voor een moderne versie van Pilsudski’s plan in de vorm van een alliantie tussen de landen die Piłsudski ook in zijn federatie wilde. Hij benadrukt echter dat dit Intermarium niet als een alternatief voor de NAVO moet worden gezien, maar in plaats daarvan als een uitbreiding van de huidige Visegrád groep , wat nu nog bestaat uit Polen, Tsjechië, Hongarije en Slowakije. Ook zou het moeten zorgen voor betere integratie binnen de Europese Unie en een versterkte positie van Polen in de Europese context.

Verder lezen:

Gulevich, V. “Intermarium and Poland’s Cherished Dreams” http://m.strategic-culture.org/news/2015/07/08/intermarium-and-poland-cherished-dreams.html

Urbanskaya, T. Honcharov, K. “Intermarium Alliance – Will the idea become reality?” http://www.unian.info/politics/1110820-intermarium-alliance-will-the-idea-become-reality.html

Wessels, Leo H.M. Toon, B. Nationalisme, naties en staten: Europa vanaf circa 1800 tot heden. (Nijmegen, 2012)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s