Culturele interesse als bindmiddel voor Rusland met haar interne én externe tegenstanders

Een goed functionerende samenleving wordt gekenmerkt door consensus over de belangrijkste normen en waarden, aldus Tarcott Parsons.i Het is van cruciaal belang dat de groep criticasters haar ongenoegen niet alleen kan uiten maar ook kan uitwisselen met het politieke beslisorgaan. Echter, een aantal weken geleden, vertelde Derk Sauer dat er binnen het Russische mediaklimaat, geen ruimte is voor de kritische klanken van intellectuele Russische bewegingen. Daarentegen is er in Moskou, politiek centrum van Rusland, een herlevende kunstscene waarin de kritische geluiden van o.a. Russische intellectuelen wel toegang vindt tot het grote publiek. Dit blog zal, aan de hand van een aantal voorbeelden, beschouwen of cultuur kan leiden tot een toenemende consensus tussen Rusland en haar interne en externe tegenstanders.

Rusland en haar externe tegenstander: Amerika

Waar de Amerikanen en Russen op politiek gebied al sinds het begin van de 20e eeuw met elkaar overhoop liggen, daar delen de Amerikanen en Russen wel al eeuwenlang een gemeenschappelijke interesse in elkaars culturele kunsten. Ter illustratie: gedurende de Koude Oorlog was het een Amerikaanse pianist die als eerste de Internationale Tsjaikovsky Piano Competitie won.ii Zo volgden er meerdere samenwerkingen tussen Russische en Amerikaanse artiesten die leidden tot een toenadering tussen Amerika en Rusland.

Deze trend speelt zich ook af in hedendaags Rusland. Na de jongste binnentreding van Rusland in de Krim, is de relatie met de Verenigde Staten ernstig bekoeld geraakt. Zo slagen beide landen er zelfs niet in om hun eigen problemen opzij te zetten, ten gunste van een vreedzame oplossing in o.a. Syrië. Echter, op cultureel gebied is de relatie allerminst bekoeld geraakt. Zo was er afgelopen zomer de historische samenwerking tussen het prestigieuze Pushkin Museum of Fine Arts, nota bene eigendom van de Russische Staat, en de Calder Fundatie uit New York.iii Ook is er in het nieuwe Garage Museum of Contemporary Art een tentoonstelling gewijd aan de Amerikaanse Nationale Tentoonstelling uit 1959 die in Moskou plaatsvond, waar allerlei “kapitalistische” voorwerpen in de schijnwerper staan.iv Deze tentoonstelling werd in 1959 georganiseerd door de Amerikanen als propaganda voor het kapitalisme, en vooral als propaganda tegen het communisme. In ruil mocht de Sovjet Unie een tentoonstelling in New York organiseren, met als motief om de vrije handel met het Westen te stimuleren.

Rusland en haar interne tegenstanders

Rusland kent een geschiedenis van weinig tot geen tolerantie jegens kritiek. Zo werd er, indien nodig, publiekelijk fel opgetreden tegen individuen en groepen. Men moest dus een manier weten te vinden om het publiek te bereiken zonder dat daar fysiek letsel tegenover zou staan. Zo was er gedurende het communistisch regime, een stroming van intellectuelen, de Avant-Garde stroming, die veel kritiek hadden op de gang van zaken. Men besloot om de kritiek, in de vorm van kunstwerken, mee te nemen naar de Sanduny Banya in Moskou waar men de kunstwerken aan de rand van het warmwaterbad tentoonstelden.v Vervolgens werd, badend in het water, de kritiek doorgenomen. Nadien kon iedereen de opgedane kennis en verworven inzichten doorgeven aan zijn naaste omgeving.

In hedendaags Rusland is er in de persoon van Petr Pavlensky een activistische criticaster die publiekelijk zijn ongenoegen durft te uiten. Hij doet dit in een nogal extreme manier. Zo plakte hij zichzelf, naakt, vast aan het Rode Plein te Moskou of naaide hij zijn mond dicht om media aandacht te verwerven. Zo was het in 2014 dat hij in St. Petersburg werd opgepakt wegens een ludiek protest. Echter, de recherche ter plekke, luisterde naar de politieke motieven die Pavlensky had voor zijn protest.vi Wat volgde was een revolutionaire gebeurtenis: de recherche stemde in met de ideeen van Pavlensky en weigerde hem vervolgens op te pakken.

Ondanks alle negatieve berichtgeving over de toekomst van Rusland, zijn er wel degelijk aanknopingspunten die op een positieve toekomst wijzen. De rol die cultuur hierin zal gaan spelen is louter speculatief toe te wijzen. Wel kan men terugkijken op een structurele culture band die politieke, ideologische tegenstanders dichter bij elkaar kan brengen. Of deze gemeenschappelijke band tot verbroedering kan leiden is onzeker. Duidelijk is wel dat ten tijden van toenemende culturele interesse, wederzijds respect een stapje in de goede richting kan zijn.

iDolliver, Diana S. Cultural and Institutional Adaption and Change in Europe: A Test of Institutional Anomie Theory Using Time Series Modelling of Homicide Data, Oxford University Press (2015), Vol. 55(4), pp. 748.

v Informatie verkregen in Garage Museum of Contemporary Art; Tentoonstelling: http://garageccc.com/en/event/713

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s