De periode van hervorming die volgde na de afschaffing van het lijfeigenschap in Rusland in de negentiende eeuw.

De  hervorming na de afschaffing van het lijfeigenschap in Rusland

De periode van hervorming die volgde na de afschaffing van het lijfeigenschap in Rusland in de negentiende eeuw.

Marleen Boersma

Dat we veel kunnen leren van het verleden en dat het daarom belangrijk is om over de gebeurtenissen in het verleden te leren, is een argument dat vaak wordt aangedragen als antwoord op de vraag waarom we geschiedenis belangrijk vinden. In het geval van Rusland is de negentiende eeuw een periode geweest waarin veranderingen elkaar snel opvolgden. Volgens onder andere Henk Kern is deze periode zeer geschikt om te bestuderen om dingen te ontdekken waar we van kunnen leren en die noodzakelijk zijn om een beter beeld te krijgen van de situatie in het hedendaags Rusland.

De noodzaak voor verandering nam met name toe na de Krimoorlog, aangezien duidelijk was geworden dat Rusland achter bleef bij de snelle ontwikkelingen in van de rest van Europa (Tsygankov, 2012). De afschaffing van het lijfeigenschap doormiddel van de emancipatiewet werd op 3 maart 1861 ingevoerd door Alexander de Tweede. Deze verandering kwam niet uit het niets en wordt beschreven als een logische en vrijwel onontkoombare beslissing waar al lang over werd gesproken (Merridale, 2013).

De impact was minder groot dan misschien vooraf of juist achteraf verwacht, zeker wanneer je het met vergelijkbare situaties wereldwijd vergelijkt. Het is opmerkelijk dat er geen burgeroorlog nodig is geweest om het lijfeigenschap af te schaffen, ondanks het feit dat het lijfeigenschap betrekking had op meer dan 20 miljoen voornamelijk boeren uit een enorm groot Russisch rijk (HC3 UvA, 2015). Hoewel er geen oorlogen uitbraken was lang niet iedereen tevreden en er ontstonden wel opstanden, daarom werd er een periode van overgang noodzakelijk geacht. Dit hield in dat boeren nog twee jaar voor hun heer moesten blijven werken al konden zij hiervoor wel loon eisen, in ruil hiervoor werden zij gedurende die twee jaar vrijgesteld van staatsbelastingen en militaire verplichtingen (Kern, 2008).

De vrijverklaring wordt gezien als een radicale breuk met het verleden en werd gevolgd door vele andere veranderingen. Zo werden er wetten gevormd omtrent lokaal zelfbestuur en verbetering van het onderwijs, ook de industrialisatie en productiegroei nam toe met als gevolg dat ook de verstedelijking groeide (HC3 UvA, 2015). De hervorming was ook terug te zien in de vermindering van censuur, de modernisering van het rechtssysteem en de invoering van algemene militaire dienstplicht (Kern 2008).

Het beleid van Alexander II was in tegenstelling tot zijn vader meer gericht op hervorming en de modernisering van het land. Na de emancipatie wet in 1861 werden er door Alexander II in de jaren die volgde meer wetten ondertekend die bijdroegen aan de modernisering van de samenleving, toch bleef het land achter op de rest van Europa (Merridale, 2013).

Al met al is de afschaffing van het lijfeigenschap door Alexander II een belangrijk begin geweest voor de vele veranderingen die volgden. De bestuurlijke reorganisatie en maatschappelijke verbeteringsplannen hadden als voornaamste doel de eigen staat maar waren ook bedoeld om niet achter te blijven op de modernisering die in de rest van Europa plaatsvond. Achteraf gezien wordt de tweede helft van de negentiende eeuw ook beschouwd als de periode van hervorming en de totstandkoming van de nieuwe wederzijdse verhoudingen tussen Rusland en de rest van Europa (Kern, 2008). Zeker de beeldvorming van Rusland door de rest van Europa en door de russen zelf is beïnvloed door deze periode in de Russische geschiedenis. De negentiende eeuw wordt door sommige onderzoekers zelf gezien als bron van de Europese machtspolitiek, de Russofobie en het westerse superioriteitsdenken (Starobin, 2014 & Tsygankov, 2012).

Bronnen

  • Hoorcollege 3 van Rusland course van de Universiteit van Amsterdam door Henk Kern, 15 september 2015
  • Kern, H.(2008) Denken over Rusland; Europese beschouwing over de grote hervorming 1861-1881, universiteit van Leiden
  • Merridale, C., (2013) Het Kremlin een politieke en culturele geschiedenis, Nieuw Amsterdam Uitgevers, Tweede druk
  • Starobin, P., (2014) The Eternal Collapse of Russia
  • Tsygankov, P. A, (2012) Assessing Cultural and Regime-Based Explanations of Russia’s Foreign Policy. ‘Authoritarian at Heart and Expansionist by Habit’? EUROPE-ASIA STUDIES Vol. 64, No. 4, 695–713
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s