De wereld van de Peredvizjniki

De Peredvizjniki staan bekend als een groep Russische kunstenaars uit eind 19e – begin 20e eeuw, behorend tot de kunststroming het Realisme. De Nederlandse vertaling voor “peredvizjniki” is “de zwervers” of “de trekkers”, en dat is ook wat ze deden: ze trokken door Rusland om tentoonstellingen te organiseren in meerdere steden, zodat iedereen de hedendaagse kunst uit die tijd te zien zou krijgen en niet alleen de mensen in de stad. Vandaar dat hun latere officiële benaming werd: “Maatschappij voor reizende kunstexposities”. Hoe is deze groep ontstaan? En vanuit welke overtuiging kozen ze ervoor deze nieuwe weg in te slaan?

In 1863 weigerde een groepje van 14 studenten mee te strijden voor een prijs die uitgereikt werd door the Imperial Academy of Arts, de kunstacademie van St. Petersburg. Ze deden dit om te laten merken dat ze onafhankelijk waren van een intituut als de Academie. Ivan Kramskoy was de leider van dit protest, hij wilde meer vrijheid voor kunstenaars: “By 1863 I had matured so much that I sincerely wanted freedom, and so sincerely that I was ready to use all means so that others would also be free.” Het belangrijkste punt van kritiek dat de groep had op de Academie was dat er verplichte thema’s waren die studenten moesten schilderen, tot in detail werd voorgeschreven hoe ze dat moesten doen. Door de autoriteiten werd op deze actie vrij heftig gereageerd, ze zouden de komende 9 jaar onder politietoezicht staan (Valkenier 33).

Leden van de Peredvizjniki, 1888. Karl Fischer.

Leden van de Peredvizjniki, Karl Fischer (1888)

Onder tsaar Alexander II (1855-1881) bestond er een grote sociale kloof in Rusland, de leefomstandigheden waren slecht en er heerste grote sociale onrust. Ook al was hij een stuk progressiever en had hij een minder autoritaire stijl van regeren dan zijn voorganger Nicolaas I (1825-1855), mensen waren ontevreden. Het was in deze tijd dat de Peredvizjniki ontstonden. Er was weinig vrijheid voor kunstenaars, die waren in dienst van de overheid als ze niet naar het buitenland vertrokken. Wel kwam er in de jaren ’50 aandacht voor het eigen landschap, daarvoor schilderden kunstenaars alleen landschappen uit West-Europa (velen woonden daar ook, omdat ze daar meer vrijheden hadden). Onder invloed van de Romantiek ontstond er nationalisme en begonnen schilders idyllische taferelen te schilderen van het Russische landschap. Dit zou ook een van de belangrijkste thema’s worden voor de Peredvizjniki (Ely 165).

Ilya Repin (1887)

Tolstoj ploegend, Ilya Repin 1887

Het clubje dat de prijs van de Academie had geweigerd ging door, binnen een maand vormden ze een Artel, een nieuwe vorm van gemeenschappelijk leven die in die tijd populair was onder jonge mensen (Valkenier 34). Deels deden ze dat uit geldnood (zo konden ze elkaar financieel ondersteunen), maar voornamelijk uit het verlangen een leven te leiden dat geheel in het teken stond van toewijding aan de kunst en onbaatzuchtige relaties met anderen. Overdag hadden ze allemaal hun eigen baantjes van opdrachtgevers om wat geld te verdienen, maar de avonden stonden in het teken van het eigen werk. Ze hielden eens per week een open avond, waar Repin, die later een van de leiders zou worden van de Peredvizjiki, regelmatig kwam. Hij noemde het zijn ‘tweede academie’. De leden van het Artel schilderden het leven van de lagere klasse. Dit was niet helemaal nieuw in die tijd: voor 1863 hadden kunstenaars ook al een grote interesse in dit thema. Maar dat was ook niet hoe het Artel zich profileerde. Omdat ze dus niet heel vernieuwend waren werd hun kunst niet gezien door critici. Ze probeerden wel aansluiting te vinden bij het grotere publiek, maar werden meestal genegeerd door de culturele elite en kwamen daardoor niet verder (Valkenier 35).

Vooruitgang kwam in 1870, toen het Artel overging in the Association of Traveling Art Exhibitions. Hierbij sloten zich veel nieuwe mensen aan, waarschijnlijk een van de redenen dat het met de Association heel goed ging. Bijvoorbeeld Grigori Miasoedov en Nikolai Ge sloten zich aan. Dit waren kunstenaars met een goede reputatie en ze beschikten over leiderschapskwaliteiten. In 1871 werd de eerste tentoonstelling georganiseerd, in de Academie in St. Petersburg, die was toen nog positief over de Association. Daarna zouden ze veel tentoonstellingen organiseren door heel Rusland, om hedendaagse kunst ook aan de mensen in de provincie te kunnen tonen. Dat zouden ze de komende 15 jaar blijven doen. The Association werd enorm populair onder het Russische volk, men was er trots op dat deze kunstenaars voor vrijheid hadden gekozen en het ‘echte’ Rusland lieten zien. Het enthousiasme vanuit de Academie werd minder, daar begonnen mensen zich te realiseren dat deze populaire, autonome groep de macht van de Academie zou kunnen ondermijnen. Ze hebben de Association op meerdere manieren tegengewerkt. Veel leden van de Association zijn uiteindelijk toch les gaan geven aan de Academie.

The road into the forest, Nikolai Ge 1962

The road into the forest, Nikolai Ge 1962

Het belangrijkste doel dat de Peredvizjiki hadden met hun schilderijen was het weergeven van de werkelijkheid. Maar dat was niet alles. Volgens Miasoedov was het niet alleen belangrijk om het uiterlijk van de natuur weer te geven, maar ook het leven dat erin zit en de stemming ervan. Het doel dat de Peredvizjniki hiermee hadden kan op meerdere manier bekeken worden. Faina Mal’tseva, een kunsthistorica uit de late Sovjettijd (en velen met haar in de Sovjettijd), heeft uit haar onderzoek geconcludeerd dat de Peredvizjniki met hun schilderijen de rijke stedelingen wilden laten zien hoe slecht de boeren op het platteland het hadden. Ze hadden volgens haar dus emancipatoire doelen voor de boeren en hele progressieve ideeën over Rusland. Ook zouden ze schilderen vanuit een gevoel van nationalisme (Ely 168).

Wat problematisch is aan deze conclusie volgens Christopher Ely (2002), is dat de tentoonstellingen van de Peredvizjniki nauwelijks schilderijen met boeren lieten zien en zelfs niet hun woon- of werkomgeving. Een andere verklaring is dat ze geïnspireerd waren door de schrijvers die eerder (eerste helft 19e eeuw) veel aandacht hadden voor de Russische natuur, zoals Poesjkin, Gogol, Aksakov en Toergenjev. In 1861 werd de lijfeigenschap afgeschaft, dit zou een omgeving gecreëerd kunnen hebben waarin er grote behoefte was aan vernieuwing. Deze twee factoren zijn belangrijk voor het ontstaan van de Peredvizjniki (Ely 169). Uit een citaat van Repin blijkt dat ze het gevoelsleven van mensen wilden bereiken, en niet zo zeer de grotere instituties veranderen of aanvallen: “The pictures of those days made the viewer blush, to carefully look into himself… They upset the public and directed it onto the path of humaneness.”  (Valkenier 23). Er is dus geen eenduidig antwoord te geven op de vraag wat ze dreef. Maar het een hoeft het ander niet uit te sluiten: door individuen te bereiken, bereik je uiteindelijk misschien ook wel een hoger doel.

Bronnen:

Valkenier, Elizabeth. Russian realist art. The state and society: The Peredvizhniki and their tradition. Michigan: Ardis, 1977. Print.

Ely, Christopher. This Meager Nature. DeKalb: The Northern Illinois University Press, 2002. Print.

Harkness, Kirsten M. ‘An introduction to the Peredvizhniki (the wanderers),’ Khanacademy. 2015. 1 pag. Online. 26 september 2015. Beschikbaar https://www.khanacademy.org/humanities/becoming-modern/Russia-Peredvizhniki/wanderers/a/an-introduction-to-the-peredvizhniki-the-wanderers.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s