Grensgeval

Als grootste natie op deze aardbol heeft Rusland ook te maken met de geografisch interessant doch onhandige ligging op zowel het continent Europa als het werelddeel Azië. Het kleinste oppervlakte percentage van Rusland ligt binnen de geografische grenzen van Europa (nabij de 25%); en het overgrote deel is te vinden op het Aziatisch continent. Paradoxaal genoeg woont ruim twee-derde van de Russische bevolking binnen het kwart van wat zich officieel bij Europa rekent. Helemaal vreemd is dat echter ook weer niet: de belangrijkste oblasten van Rusland bevinden zich namelijk tevens binnen dit Europese gebied: Moskou en Leningrad (waarin Sint-Petersburg zich bevind). Dit is dan ook de reden dat Rusland (politiek gezien) officieel tot Europa behoort. Henk Kern maakt echter in zijn gastcollege (15-09-2015) meermalen onderscheid tussen Europa en Rusland of zet deze in verhouding tot elkaar; ondanks dat ik deze discrepantie begrijp, zou ik graag ingaan op de verschillende betekenissen rondom het begrip ‘grens’, en daarmee antwoord geven op de vraag waarom het discutabel is om ‘de Rus’ af te schilderen als Europees, ofwel als Aziatisch.

We spreken nu wel steeds over Rusland als Europees gebied, maar op basis waarvan kunnen we deze conclusies trekken? Kijken we naar de natuurlijke grens, hierin wordt in het geval van Rusland vaak het Oeralgebergte aangehouden, waarvan ten Oosten het Aziatische grondgebied begint; kijken we naar de kunstmatige grens, nabij Jekaterinaburg; of naar de administratieve grens. Ik spreek uit ervaring als ik zeg dat Moskou inmiddels een naar de buitenwereld (toerist) prachtig Europees kapitalistisch beeld creëert. Hippe, trendy koffiebarretjes en modezaken zijn niet meer uit het straatbeeld weg te denken en de stad lijkt crescendo richting het Europese model te gaan. Maar Rusland is meer dan Moskou alleen: in de Siberische arbeiderssteden als Novosibirsk & Oelan-Oede heerst er het socialistische ideaal van de minimaal veertigurige-werkweek. Moderniteit is hier soms nog ver te zoeken en van trendy koffiebarretjes is hier veel minder sprake. In Oelan-Oede staat het standbeeld van Lenin nog fier overeind en is het de Aziatisch-getinte religie boeddhisme die heersend is.

Op twee continenten tegelijk. De kunstmatige grens, nabij Jekaterinaburg

Op twee continenten tegelijk. De kunstmatige grens tussen Europa & Azië, nabij Jekaterinaburg.

Bovenstaand voorbeeld is maar een kleine greep uit de grote verschillen die er binnen het grote Rusland qua etniciteit bestaan. Antropoloog Frederik Barth heeft het in zijn boek Ethnic Groups and Boundaries, The Social Organization of Culture Difference over etniciteit. Barth wil met dit boek benadrukken dat er pas etniciteit is, ofwel dat dit pas belangrijk wordt tijdens interactie tussen of binnen verschillende groepen. In jip-enjanneketaal, en met als voorbeeld Rusland genomen bedoelen we hiermee dat als Rusland het niet eens is met Europa, het Rusland versus Europa is, maar als het Afrika tegen Europa is, dan Rusland bij Europa hoort. Rusland wil namelijk ook graag meedoen met het Eurovisiesongfestival en het Europees Kampioenschap voetbal.

Dit wetende kunnen we mijns inziens de Rus niet als een vaststaand iets zien: niet als een Europeaan, noch als een Aziaat. Er zijn, ik chargeer, Europese Russen evenals daar zijn de Aziatische Russen. Of we moeten spreken van Rusland als Europees land is niet aan mij, en de discrepantie over dit onderwerp zal blijven bestaan, maar met dank aan deze opheldering, zal er hopelijk wat meer bewustwording ontstaan bij de vele mensen die zonder enig benul alle Russen ofwel afschilderen als volgers van Putin, ofwel als ‘gewone Europeanen’. Ik hou het makkelijk en noem de Rus gewoonweg Euraziaat.

Bronvermelding:

Frederik Barth. Ethnic Groups and Boundaries, The Social Organization of Culture Difference. (1969).

http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/russia/11668414/Amazing-facts-about-Russia.html

http://eeas.europa.eu/russia/index_en.htm

Ernst Spaans – 10679146

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s