Het gerechtvaardigde Russische gevecht om de geschiedenis

Op 22 april vorig jaar publiceerde Tikhon Dzyadko een artikel op The New Republic met de titel ‘Putin is using WWII for propaganda because it’s the best memory that Russia has’[1]. Verder in het artikel blijkt waarom de auteur zo nadrukkelijk de Tweede Wereldoorlog als ‘de beste herinnering’ voor Rusland typeert. De auteur ondersteunt de populaire benadering die beweert dat Rusland, met namen onder Poetin, de tweede wereld oorlog gebruikt als een politiek instrument. Een instrument om eenheid onder de Russische bevolking te creëren en politieke legitimiteit te krijgen. Wat is de achtergrond van deze analyse en waarom speelt die tweede wereldoorlog een belangrijke rol in de Russische geschiedenis en zoektocht naar eenheid?

Het hebben van een gedeelde geschiedenis wordt als een belangrijk aspect gezien om een natiestaat te zijn. Zonder een gemeenschappelijke historische ervaring is het moeilijk vertrouwen onder de bevolking te hebben om samen naar een gedeelde toekomst te bouwen[2]. Politici spelen een belangrijke rol in het samenstellen van het collectieve historische besef. Zo speelde de politieke een belangrijke rol om een canon van de Nederlandse geschiedenis samen te stellen[3].

Toch beschouwt Dzyadko de poging van Poetin en zijn regering om een collectief historisch besef te ontwikkelen, over de positie van Rusland in de Tweede Wereldoorlog als ‘propaganda’. Gezien het beperkte aantal worden en het doel van dit artikel kom ik er niet aan toe om deze stelling te toetsen. Ik kan wel stellen dat het inzetten van de geschiedenis als een politiek instrument  een verschijnsel is dat zich niet alleen in Rusland voordoet, en niet alleen onder Poetin[4].

Het zogenaamde ‘invented history’ ook wel ‘gemythologiseerde geschiedenis’ genoemd wordt door politici ingezet om het gevoel van eenheid te creëren. Door het volk neer te zetten als overwinnaar of slachtoffer van die andere, wrede buitenwereld. Hierdoor moet het wij-gevoel gestimuleerd worden. Dit strategisch inzetten van historische gebeurtenissen wordt zowel in Rusland als in het Westen toegepast[5].

Wie specifiek naar de Tweede Wereldoorlog kijkt begrijpt waarom de Russische politiek deze mythologiseert. Het is een recente geschiedenis die bijna 30 miljoen Russische levens heeft gekost. Om Dzyadko zelf te citeren: ‘het heeft bijna iedere Russische familie geraakt… de Tweede Wereldoorlog is onderdeel van Rusland’[6].

Frank van Vree legt uit dat de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in West Europa en de Verenigde Staten ook een onderdeel van nationale identiteit is. De Verenigde State beschouwt de Tweede Wereldoorlog als een ‘goede oorlog’ waar Amerikaanse soldaten zijn gesneuveld om Europa te bevrijden van totalitarisme. West-Europese landen hebben nationale dagen om de Tweede wereldoorlog te herdenken. Zo herdenken wij in Nederland iedere jaar hoe wij als ‘slachtoffers’ van het Naziregime ons vrijheid hebben terug gevonden.

Van Vree geeft terecht aan dat de manier waarop wij de Tweede Wereldoorlog herdenken altijd gepaard gaat met de maatschappelijke en politieke realiteit. In West-Europa werd de herinnering van Tweede Wereldoorlog ingezet als een instrument om het heersende christelijke nationalisme te consolideren[7]. In de V.S werd deze oorlog vooral ingezet als een middel om de Amerikaanse hegemonie te rechtvaardigheden.

Het is juist vanuit deze achtergrond dat het Russische gevecht om de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog kan worden begrepen. En een belangrijke trend die deze analyse ondersteunt is de expansie van de EU tot Oost-Europese landen en de expansie van de NAVO tot voormalige leden van de Sovjet-Unie. Hierdoor ontstaat er een behoefte in Rusland om zich te verdedigen tegen die ‘boze anderen.’

Rusland verzet zich tegen die boze anderen die geen oog hebben voor het leed dat Rusland heeft gehad in de Tweede Wereldoog. Die boze anderen die gemakkelijk de belangrijke bijdrage van Rusland om het nazisme te verslaan weg wuift. Om dit te doen gebruikt de Russische autoriteit, inclusief Poetin, alle middelen om hun eigen versie van de Tweede Wereldoorlog te presenteren. Een versie waarin Rusland zowel als slachtoffer als heldhaftig wordt gepresenteerd. Wie afwijkt van deze versie is een vijand van het Russische Volk in de ogen van Poetin. Een gevecht voor eenheid en om de Russische eer te verdedigen.

Referenties:

[1] T.Dzyadko – Putin is using WWII for propaganda because it’s the best memory that Russia has

http://www.newrepublic.com/article/117479/russia-world-war-ii-victory-putins-obsession (2014)

[2] E.Renan – Wat is een natie  – Elsevier, 2013 (p.63)

[3] De canon van Nederland – Rijksoverheid
https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/voortgezet-onderwijs/vraag-en-antwoord/wat-is-de-canon-van-nederland

[4] Ivan.I. Kurilla, – Memory wars in the Post-Soviet Space (2009) (P.1-2)

[5] F.van Vree – De dynamiek van de herinnering. Europa en de Tweede Wereldoorlog.(2009)

[6] T.Dzyadko – Putin is using WWII for propaganda because it’s the best memory that Russia has

http://www.newrepublic.com/article/117479/russia-world-war-ii-victory-putins-obsession (2014)

[7] F. van Vree – De dynamiek van de herinnering. Europa en de Tweede Wereldoorlog.(2009)

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Rusland 2015 en getagged door Kiza Magendane . Bookmark de permalink .

Over Kiza Magendane

Kiza Magendane (25) is an Amsterdam based writer and opinion maker with Congolese roots. He studies political science and has lived in Europe since 2007. He is connected to the Dutch newspaper 'De Volkskrant' and the website oneworld.nl. He writes about the Afropolitan mindset, Afrofuturism, the African Renaissance and the position of African diaspora in Europe. He is also a social entrepreneur who connects ideas, people and organizations. Occasionally he works as a rapporteur and analyses Dutch politics for African ambassadors in the Netherlands. ‪

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s