Het Russische Minderwaardigheidscomplex

Hoe Poetin en zijn Rusland zichzelf neerzetten in het spel dat wereldpolitiek heet, kan op verschillende manieren worden geïnterpreteerd. Het (recente) gewelddadige optreden in zijn buurlanden kan worden gezien als een kwaadwilligheid die in de aard van het beestje zit, zoals wordt voorgesteld in de authoritarion expansionist theory (Tsygankov, 2012). Deze theorie is echter bij benadering wat kortzichtig, omdat het weinig rekening houdt met de uitlokkende factoren, zoals bedreigingen van buitenaf. Rusland’s opvallende optreden kan echter ook worden verklaard uit een minderwaardigheidscomplex, waar het land sinds de val van de Sovjet Unie sterker onder gebukt gaat.

Dit minderwaardigheidscomplex ten opzichte van “het Westen” is al eeuwenlang een onderdeel van de Russische identiteit (Mansouri, 2015). Rusland liep altijd in meer of mindere mate achter op Europa op cultureel, technisch en economisch gebied. Ook het Westen zelf kijkt over het algemeen wat neerbuigend naar Rusland. Tegenover dit gevoel van minderwaardigheid staat een zekere trots; Rusland is zijn eigen land en hoeft niet hetzelfde te zijn als het Westen, is zelfs beter in bepaalde opzichten. In feite zijn die trots en dat minderwaardigheidscomplex  twee zijden van dezelfde medaille. Het gevoel minder waard te zijn brengt frustratie met zich mee, en om met deze frustratie het hoofd te bieden is het effectief gebleken om een sterk nationalistisch sentiment te ontwikkelen. Sinds de val van de Sovjet Unie en de recentere economische crisis door de dalende olieprijzen, is het opnieuw de vraag of Rusland wel zo’n notabele wereldmacht is. Ook de Russen zelf voelen deze twijfel, en het Kremlin speelt hier handig op in door de nationalistische trots te benadrukken en een anti-Westerse campagne te voeren.

Een manier om de minderwaardigheidsgevoelens van de Russische staat te omschrijven, wordt beschreven door de status inconsistentie theorie (Smith, 2014). Deze theorie stelt dat de status van een land als Rusland (waargenomen door zowel het land zelf als andere landen) flexibel is, en ook kan verschillen van de daadwerkelijke macht die een land heeft. Rusland werd ten tijde van de Sovjet Unie gezien als een absolute wereldmacht, maar deze status is sindsdien niet meer zo stabiel. Opvallend is dat de Russen zelf ervaren dat zij een minder hoge status toebedeeld krijgen in internationale organisaties dan zij verdienen. Rusland voelt zich tekortgedaan door andere landen, wat deels hun diplomatieke beslissingen kan verklaren.

In de onderhandelingen met het Westen  in de laatste jaren, is bij benadering duidelijk te zien dat de onderliggende emoties worden veroorzaakt door een continue verschuiving tussen twee sentimenten van Rusland jegens het Westen (Tsygankov, 2014). Aan de ene kant is er de sterke connectie die Rusland met Europa heeft, er is ondanks Rusland’s relatieve isolatie veel culturele en diplomatieke uitwisseling geweest tussen de gebieden. Aan de andere kant is er Rusland’s nationale trots, die hem juist distantieert van het Westen. Rusland wil nog steeds “er toe doen” in de ogen van het Westen, maar door de onderliggende onzekerheid, worden er beslissingen gemaakt op basis van angst en woede. Natuurlijk speelt ook de visie van het Westen op Rusland hierbij een grote rol. Als het Westen Rusland meer steunt, zoals in 2009 toen Obama op staatsbezoek ging bij president Medvedev om de relaties tussen de landen te verbeteren, zie je dat er meer hoop uitgaat van de Russische politiek.

Bronnen

Mansouri (2015). Putin and the inferiority complex of Russia. Opgehaald van http://euromaidanpress.com/2015/03/12/putin-and-the-inferiority-complex-of-russia/

Smith, H. (2014). Russia as a great power: Status inconsistency and the two Chechen wars. Communist and Post-Communist Studies, 47(3), 355-363.

Tsygankov, A. P. (2012). Assessing Cultural and Regime-Based Explanations of Russia’s Foreign Policy.‘Authoritarian at Heart and Expansionist by Habit’?.Europe-Asia Studies, 64(4), 695-713.

Tsygankov, A. P. (2014). The frustrating partnership: Honor, status, and emotions in Russia’s discourses of the West. Communist and Post-Communist Studies, 47(3), 345-354.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s