Kitsch of politiek?

‘Poetinkitsch,’ zo werd een bordje (zie afbeelding) dat ik meebracht uit Moskou omschreven door een van mijn vrienden. Op de rand van het bordje zijn foto’s geprint van toeristische trekpleisters als het Pushkintheater, een stalinistische wolkenkrabber of de Pokrovkathedraal. Een opvallende andere beeltenis is die van de hedendaagse glorie van het glimmende nieuwe CBD in Moskou, wat je zou kunnen lezen als een verdienste van de economische vooruitgang onder Poetin. De basis van de souvenir toont een kaart van de Krim met daarvoor in rode letters: крым наш, oftewel ‘onze Krim’. Daaroverheen prijkt een streng kijkende Vladimir Poetin. De boodschap is duidelijk.

‘Controle over het verleden van Rusland stelt mij in staat om de toekomst te beheersen,’ citeert Frank van Vree Vladimir Poetin tijdens het college. Het is niet Poetin die dit bordje in elkaar heeft gezet; het is wel het gevolg van het beleid van de president dat de minicanon op mijn souvenirbordje eindigt. Het nieuwe verhaal van Vladimir Poetin komt via media en lesboeken uiteindelijk op de koelkastmagneten en mijn bord terecht. Dit brengt me bij mijn onderzoeksvraag: wat leert deze souvenir ons over de wijze waarop Poetin geschiedenis (her)schrijft?

Vladimir Poetin heeft sinds zijn aantreden heel bewust een nieuw Russisch verhaal geconstrueerd, schrijft Miguel Vázquez Liñán in zijn artikel “History as a propaganda tool in Putin’s Russia”. Hij stelt dat de president voornemens is een nieuwe nationale identiteit te creëren. Die was of is in zekere zin ook nodig. Waar het uiteenvallen van de Sovjet Unie in Oost- en Centraal-Europese landen een gevoel van zelfbewustzijn aanzwengelde, schrijven Zajda en Zajda, was daar in de jaren ’90 in Rusland een gebrek aan. De omschakeling betekende economische chaos, armoede, verlies van internationale status en invloed, een schuldgevoel en een moreel en politiek vacuüm, aldus de onderzoekers.

Behalve het creëren van een nieuwe identiteit, wil Poetin ook zijn eigen handelen legitimeren door het in de geschiedenis te schrijven. Denkend aan Rusland, moet niet alleen gedacht worden aan de economische voorspoed van Rusland of de annexatie van de Krim, maar aan deze dingen in relatie tot het Sovjet of Russische verleden. De goede zaken uit de Sovjet Unie of de grootsheid van Tsaristische Rusland moeten op de president afschijnen, aldus Afanasiev (qtd. in Vazquez Liñán). Zijn politieke daden moeten in relatie staan tot het verleden. Kijkend naar het bordje zien we dit geconcretiseerd worden door de beeltenissen van de moderne hoogbouw en de kaart van de Krim.

Het bordje afschrijven als ‘Poetinkitsch’ doet geen recht aan het onderzoeksobject: het monumentje maakt ‘onze Krim’, onderdeel van een canon van de Russische geschiedenis. Het plaatst de Krim te midden van het culturele succes van het Puskintheater, de hoogtijdagen van de Sovjet Unie en de economische groei van de laatste twintig jaar. Het maakt het hiermee ook een politiek object. Frank van Vree haalde behalve Poetin ook Prokovsky aan in zijn lezing: ‘Geschiedschrijving is politiek geprojecteerd op het verleden.’ Poetin’s ‘verdiensten’, op het bordje centraal aanwezig door de kaart van de Krim en in de periferie door de moderne wolkenkrabbers, worden in een directe lijn geplaatst met hoogtepunten uit de Russische geschiedenis en cultuur. Geschiedenis is een politiek middel geworden. En mijn souvenir past zo precies in de visie op geschiedschrijving van Poetin.

Bibliografie

Afanasiev, Y., 2007. Eta kniga, sdelka s sovestiu. Novaya Gazeta, 24 september (Online). Beschikbaar: http://www.novayagazeta.ru/data/2007/73/02.html (27 september 2015). Quoted from Miguel Vázquez Liñán: “History as a propaganda tool in Putin’s Russia”.

Vázquez Liñán, Miguel., 2010. “History as a propaganda tool in Putin’s Russia.” Communist and post-communist studies 43.2 167-178.

Zajda, J., Zajda, R., 2003. The politics of rewriting history: new history textbooks and curriculum materials in Russia. International Review of Education 49 (3–4), 363–384

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s