Russische Avant-Garde als aanloop naar het Consumentisme

Russische Avant-Garde beknopt gezegd een collectieve term voor Russische kunst die ongeveer rond de eerste helft van de twintigste eeuw werd gemaakt, neem of geef het een paar jaar meer of minder. Een echte specifieke beschrijving is er niet aangezien het zo’n breed uniek fenomeen is geworden, verre weg van homogeen in geaardheid, met meer dan honderden kunstenaars, verscheidende stromingen, groeperingen en producties verspreid over meer dan vijftig jaar. Denk met name aan het suprematisme en constructivisme uit in de vroege Sovjet periode die op een verrassende manier een grote stempel op de gewaarwording van de westerse kunst, media en esthetiek heeft gezet.

In de westerse grond werd al geschoffeld en gewroet in de late tsaristische periode.1 Europa, America en de rest van Azië werden namelijk getroffen door de Russische ziel en verknochte zich aan de verhalen van Anton Tsjechov, Fjodor Dostojevski en Leo Tolstoj. Pjotr Tsjaikovski werd gehoord in de concertzalen. En natuurlijk het startschot van de abstracte kunst revolutie door Wassily Kandinsky.2

Zowel de constructivisten als het suprematisme hadden radicale utopische visies die smachten naar de vorming van een nieuwe samenleving. Na de Oktoberrevolutie in 1917 lag de private kunstmarkt op zijn gat en hadden de avant-gardisten de zaken overgenomen. Ze namen bestaanden pedagogische instituten over of stichtten nieuwen zoals de bekendste UNOVIS kunstenaarsvereniging.3 De constructivisten ontwierpen gebruiksvoorwerpen met een distinctieve industriële uitstraling om bij te dragen aan “het urbaniseren van de psychen van de massa” en het begeleiden van de nieuwe communistische beschaving.2 Het gedachtengoed van het suprematisme vloeide voort uit “Black Square” van Kazimier Malevich (1915).4 De bedoeling was om het zicht van de mensheid, kapitalistische graaizucht en gruweldaden tijdens de oorlog, naar een andere hoek te draaien. Richting de hemelse en kosmische paden die naar de vierde dimensie van het leven zouden leiden, een hogere realiteit waar de mensheid verlicht is en verlost van de aardse pijnen.

Deze twee ideologieën zijn doorgegeven aan twee prominenten figuren in de Russische kunst geschiedenis, namelijk El Lissitzky en Aleksander Rodtsjenko. Geometrische vormen, dikke blok letters gecombineerd met visuele impressies van het suprematisme en de functionaliteit van het constructivisme leidde tot sterken propaganda posters die subtiel de communistische ideologie impregneerde op de gedachtes van de massa. G.F. Hartlaub beschouwde deze commerciële kunst als een “truly social, collective, real mass art: the only one we now have. It shapes the visual habits of that anonymous collectivity the public. Little by little an artistic attitude is hammerd into the mass soul.” 5

 De trend van “visual vocabulary” in de jaren twintig uit de USSR en het Bauhaus werd opgemerkt door de grafische designers in de Verenigde Staten.6 Tijdens de Grote Depressie werd er echter gretig gebruik gemaakt van deze tactiek. Om te overleven moesten bedrijven zichzelf gaan her profileren. Zij presenteerden zichzelf en hun producten als het epitome van ultramodern. De Russische esthetiek bracht dit innovatieve beeld perfect over.2 De moderne uitstalling op de commerciële prints grepen de blikken van de mensen en zo werden deze verleidt tot het consumeren.

De grafische designelementen geïnspireerd door de Sovjet avant-garde zijn volledig gedistantieerd van hun oorsprong, de antikapitalistische boodschap. Ze zijn alomtegenwoordig slechts ingezet als aanlokkelijke verpakkingen en patroontjes. De gedachte dat de Russische avant-gardisten waarschijnlijk geen weet hebben van hun bijdrage aan de kapitalistische consumptiemaatschappij is vrij ironisch. Maar toch heeft hun esthetische bijdrage de wereld om ons heen aanzienlijk beïnvloed.

 

Referenties:

1.) RUSSIAN AVANT-GARDE ART AND REVOLUTION, Willette, J., 2011, http://www.arthistoryunstuffed.com/the-russian-avant-garde/

2.) Russian Avant-Garde, Steven G. Marks, Clemson University http://russiasgreatwar.org/media/culture/avantgarde.shtml

3.) The Avant-Garde in Russia, 1910-1930: New Perspectives, Carolyn Parker, Cambridge: M.I.T. Press, 1980

4.) Black Square: Malevich and the Origin of Suprematism, Strudler, J, SLAVIC AND EAST EUROPEAN JOURNAL

5.) ‪How Russia Shaped the Modern World: From Art to Anti-semitism, Ballet to Bolshevism, Steven Gary Marks, ‪Princeton University Press, 2003

6.) ‪MoMA Highlights: 350 Works from The Museum of Modern Art, New York, 2013

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s