De Poolse vrouwenlegioenen

Pod szarą bluzą biją serca młode,
Pełne zapału, śmiało patrzą oczy.
Na czapkach błyszczy orzełek nasz mały…
Na ustach uśmiech, w oczach skry,
Radością każde serce drży.
I głos piosenki w polu drga:
Oj nie masz to jak PWK[1].

Al voor het conflict met Oekraïne waren Poolse vrouwen actief in het Poolse verzet en de onafhankelijke legioenen die aan het begin van de Eerste Wereldoorlog werden gevormd. Zij vochten niet mee als soldaten binnen het conflict, maar hadden in plaats daarvan vaak een rol als koerier of bewaker, of zelfs een positie binnen de inlichtingsdiensten. Door de intensiteit van de conflicten gingen vrouwen echter steeds vaker als gewone soldaten vechten.

Tijdens de Eerste Wereldoorlog was Aleksandra Zagórska commandant van de vrouwelijke inlichtingsdienst als deel van de Eerste Brigade van de Poolse legioenen, een legereenheid binnen het Oostenrijks-Hongaars leger. Zagórska’s zoon Jerzy Bitschan is eveneens bekend als één van de Orlęta Lwowskie[2], een groep Poolse tieners die hun stad verdedigden tijdens de Pools-Oekraïense oorlog. Hij werd tijdens een aanval op de Łyczakowski begraafplaats in Lwów echter gedood[3].

Vlak voordat de Eerste Wereldoorlog officieel ten einde kwam, escaleerde een conflict in het toenmalig Poolse Lwów tot een oorlog met de West-Oekraïense Volksrepubliek. Een paar dagen na het uitbreken van deze oorlog besloot majoor Zagórska om samen met andere vrouwelijke strijders binnen de Lembergse burgerwacht een speciale eenheid te vormen voor vrouwelijke vrijwilligers, wat een maand later de steun kreeg van de Lembergse gemeenteraad, waardoor het veranderde in een officiële militaire organisatie: de Ochotnicza Legia Kobiet – het Vrijwilligerslegioen van Vrouwen. In totaal vochten ongeveer vierhonderd vrouwen in de slag om Lwów, waarvan er 66 omkwamen.

Aleksandra Zagórska (achter) met soldaten van het OLK in 1920.

Aleksandra Zagórska (achter) met soldaten van het OLK in 1920.

Ook deze keer kregen de Polen geen tijd voor een adempauze, en terwijl er nog hevig werd gevochten in Lwów, begonnen de Sovjets hun westwaartse offensief naar de gebieden die de Poolse Republiek na haar onafhankelijkheid had geclaimd. De oostelijke grenzen van Polen waren in het verdrag van Versailles niet vastgelegd, waardoor verschillende groepen in Polen opperde voor een uitbreiding van het grondgebied in de vorm van een alliantie[4] of regelrechte annexatie. De Sovjet-Unie had een soortgelijk idee over dezelfde gebieden en de spanning hierom leidde wederom tot een conflict.

Ondertussen was het OLK flink gegroeid en telde het aan het begin van de Pools-Russische oorlog meer dan 2500 leden.[5] Het heeft tijdens de slagen om Warschau en Vilnius in 1919 het Poolse leger voornamelijk ondersteund, maar tijdens de belegering van Vilnius in 1920 wist de OLK onder leiding van majoor Wanda Gertz de cavalerie-eenheden van het Rode Leger te verslaan, waarvoor zij de hoogste militaire onderscheiding verdienden. Verder vochtten de vrouwen van de OLK mee in bijna elke tak van het Poolse leger, afgezien van de luchtmacht en buitenlandse legioenen.

Aan het einde van de oorlog werd het legioen opgeheven, maar veel voormalige leden van het OLK wilde in het leger blijven en hierbij ook dezelfde rechten als mannen krijgen. Op het initiatief van hun leider, Maria Wittek, werd in 1928 een trainingsprogramma voor vrouwen opgesteld: de Przysposobienie Wojskowe Kobiet[1]. In tegenstelling tot het vrouwenlegioen was dit geen militaire organisatie. Veel van de vrouwen die hier opgeleid werden speelden een rol in de Armia Krajowa, de Poolse verzetsbeweging ten tijde van de Tweede Wereldoorlog.

Twee bekende leden van de PWK zijn Maria Wittek en Elżbieta “Zo” Zawacka. Na de val van het communisme zijn zij voor hun diensten in de oorlogen gepromoveerd tot generaal. Tot op de dag van vandaag zijn zij de enige twee vrouwen in de Poolse geschiedenis die dit rang hebben gehaald.

Elżbieta Zawacka in 1943.

Elżbieta Zawacka in 1943.

[1] PWK 1922-1939 http://kobietywwojsku.prv.pl/pl/001/003/005/

[2] ‘Lembergse arendjes’

[3] http://kw.pl.eu.org/ak/wystawa-jk.html

[4] Voor meer informatie hierover, zie mijn eerdere post.

[5] OLK 1918-1922 http://kobietywwojsku.prv.pl/pl/001/003/006/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s