Een tragisch decennium

In de periode van 1938 tot 1948 hebben veel dramatische veranderingen in Roemenië plaatsgevonden, die veel impact hadden op de staatsinrichting van Roemenië en de bevolking. De vraag is of de gebeurtenissen, die zich in voornoemde periode van 10 jaar hebben voorgedaan, zodanig ingrijpend waren dat deze periode als een tragisch decennium in de geschiedenis van Roemenië kan worden beschouwd.

In 1938 bestrijkt Roemenië nog een gebied dat ongeveer een derde groter is dan nu. De koning van Roemenië, Carol II, geniet ondanks verschillende politieke intriges en een liefdesaffaire met Elena Lupescu, een gescheiden vrouw die (waarschijnlijk) van Joodse afkomst was, het vertrouwen van in ieder geval een deel van de Roemeense bevolking.[1] Het grootste gevaar lijkt de extreemrechtse (fascistische) partij Totul pentru Ţară (Allen voor het Vaderland), ook bekend onder de naam Garda de Fier (IJzeren Garde), te vormen. Wanneer de IJzeren Garde één van de belangrijkste politieke partijen wordt, besluit Carol II de koninklijke dictatuur in te stellen. Hij ontslaat het parlement en vaardigt een nieuwe grondwet uit, die alle politieke partijen opheft en koninklijke privileges aanzienlijk uitbreidt. Als gevolg hiervan houdt de parlementaire democratie in Roemenië feitelijk op te bestaan. De leider van de IJzeren Garde, Corneliu Zelea Codreanu, wordt op weg naar de gevangenis tijdens een ‘vluchtpoging’ (waarschijnlijk) op last van de koning doodgeschoten.[2]

In de jaren die volgen verliest Roemenië grote delen van zijn territorium. In juni 1940 worden Bessarabië en Noord-Boekovina door het Rode Leger (met instemming van Berlijn) bezet op basis van het geheime Molotov-Ribbentroppact. Later dat jaar verliest Roemenië een deel van Transsylvanië bij de Tweede Scheidsrechterlijke Uitspraak van Wenen tussen Duitsland en Italië ten gunste van Hongarije. Onder de druk van Duitsland wordt Roemenië tenslotte gedwongen om Zuid-Dobroedzja af te staan aan Bulgarije.[3] Carol II, die van het Roemeense volk de schuld krijgt voor deze territoriale verliezen, wordt gedwongen om de troon af te staan aan zijn zoon Mihai, terwijl generaal Ion Antonescu alle macht naar zich toetrekt. Enkele dagen na de staatsgreep kondigt Antonescu het ontstaan van de Nationale legionaire staat aan. De toenmalige leider van de IJzeren Garde, Horia Sima, neemt zitting in de Roemeense regering. Een antisemitische wetgeving wordt ingevoerd (op basis waarvan het Joden verboden wordt bepaalde beroepen uit te oefenen, zoals arts, advocaat en journalist en onder andere het bezit van radio’s en auto’s, bioscoopbezoeken aan Joden worden verboden).[4] De IJzeren Garde maakt zich schuldig aan politieke moorden, extreem antisemitisme en (openlijke) geweldpleging tegen Joden en andere minderheden, zoals Zigeuners. In 1941 leidt de spanning tussen Antonescu en de IJzeren Garde (inmiddels genaamd de Legionaire beweging) tot een opstand en een mislukte poging tot staatsingreep door Horia Sima. Deze opstand wordt door Antonescu bloedig onderdrukt en de leden van de Legionaire beweging worden opgejaagd en geëxecuteerd. De IJzeren Garde wordt uit de regering gezet en speelt daarna geen rol van betekenis meer. Geweld en deportatie van Joden en andere minderheden worden echter voortgezet, als gevolg waarvan ongeveer 300.000 Roemeense Joden en 160.000 Zigeuners in de periode tot aan het einde van de Tweede Wereldoorlog het leven verliezen.[5]

Tijdens de Tweede Wereldoorlog kiest Roemenië aanvankelijk de kant van Duitsland en verklaart op 22 juni 1941 de oorlog aan de Sovjet-Unie. Na enkele successen begint het Roemeense leger echter steeds meer en grotere verliezen te lijden. Op 16 augustus 1941 nemen 15 Roemeense divisies deel aan de beleggering van Odessa, waarbij Roemenië uiteindelijk 90.000 mensen verliest.[6] Op 7 december 1941 verklaart Engeland de oorlog aan Roemenië, waarna Roemenië de oorlog aan de Verenigde Staten verklaart. De kans op een snelle overwinning wordt steeds maar kleiner. Een belangrijke wending voor de Roemeense oorlog is de slag om Stalingrad (september 1942-februari 1943), waarbij de door Roemenië ingezette divisies zware verliezen lijden. Ook al wordt het steeds duidelijker dat het bondgenootschap met Duitsland een verkeerde keuze was, blijft Antonescu de oorlog aan de zijde van Hitler voortzetten. In 1944 trekt het Roemeense leger zich terug uit de Sovjet-Unie samen met het Duitse leger. Het Sovjet-offensief lijkt niet meer te kunnen worden gestopt. Boekarest en de olieraffinaderijen in Ploiesti worden gebombardeerd door de Amerikaanse luchtmacht, maar Antonescu geeft geen gehoor aan het advies van verschillende politici om met de Geallieerden vrede te sluiten.[7]

Op 23 augustus 1944 wordt er een staatsgreep gepleegd. Antonescu wordt gearresteerd en later (op 1 juni 1946) geëxecuteerd. De jonge koning Mihai maakt via de radio bekend dat de oorlog tegen de Geallieerden is beëindigd. Hij verklaart vervolgens de oorlog aan nazi-Duitsland. Boekarest wordt opnieuw gebombardeerd, maar deze keer door de Luftwaffe. Ondanks de officiële bekendmaking dat Roemenië heeft gecapituleerd zetten de Sovjets de strijd tegen Roemenië op het oostfront voort en nemen Roemenen gevangen. Het Rode Leger dringt Roemenië binnen en bezet het land als een vijandig territorium, ook al vechten de Roemenen inmiddels tegen de zich uit Roemenië terugtrekkende Wehrmacht. Wanneer de Sovjets in Boekarest arriveren, komen de Roemenen in de situatie te verkeren, waarin zij tegen de voormalige bondgenoot vechten en bezet worden door de nieuwe.[8]

Roemenië komt steeds meer in de sovjetinvloedssfeer. De voorbereidingen hiervoor worden getroffen door enkele Roemeense communisten, bijgestaan door communisten gestuurd door Stalin. Zij zorgen ervoor dat er in 1945 een communistisch gezinde regering komt. De macht in het land komt aan de communistische partij toe, waarvan de meeste leden of in Sovjet tanks in Roemenië zijn gearriveerd of uit de kampen komen, waar zij op bevel van Antonescu waren geïnterneerd. De op dat moment slechts 1000 leden tellende communistische partij neemt drastische stappen tegen de bestaande partijen en al haar opponenten. De communistische terreur begint. In 1945 beginnen de eerste politieke processen. Eerst worden de leiders van de Boerenpartij wegens landverraad terechtgesteld. Daarna komen alle andere opponenten en andersdenkenden aan de beurt. Zij worden terechtgesteld, in gevangenissen opgesloten, waar zij verhongeren of worden gemarteld of gedood door bewakers. In de jaren die volgen vindt nationalisering van het bedrijfsleven en collectivisatie van de landbouw plaats. Ten gevolge hiervan worden niet alleen de eigenaren van fabrieken, privé banken en allerlei ondernemingen, maar ook de agrarische middenklasse onteigend en verliezen al hun bezittingen.[9] Tenslotte wordt in 1948 Securitate opgericht, een van de meest brute beveiligingsdiensten in de wereld, die verantwoordelijk was voor de arrestaties, martelingen en dood van vele tegenstanders van het communistische regime.[10]

Kortom, in de periode van ongeveer 1938 tot 1948 verloor Roemenië grote delen van zijn territorium en veranderde van een democratie in een totalitaire staat. Als gevolg hiervan zijn duizenden mensen het slachtoffer geworden van eerst het nazi- en vervolgens van het communistische regime. Op basis van het vorenstaande kan worden geconcludeerd dat de periode van 1938 tot 1948, naar mijn mening, als een tragisch decennium in de geschiedenis van Roemenië kan worden beschouwd.

Bronnen:

Castellan, G. 2001      Geschiedenis van Roemenië. ‘s-Hertogenbosch: Uitgeverij Voltaire bv Vert. van Histoire de la Roumanie, 1984

Perie, D. Buffer tussen Oost en West. Hoogtepunten uit de Roemeense geschiedenis.

Perie, D. 1998      De Roemeense Liberalen en het Liberalisme, Een geschiedenis van Roemenië (1918-1947). Amsterdam: Universiteit van Amsterdam

Teodorescu, C. 2015      Voorwoord bij de Poolse editie van: Medgidia, miasto u kresu. Wydawnictwo Amaltea, Vert. van Medgidia, orașul de apoi, 2009

https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Roemeni%C3%AB

https://nl.wikipedia.org/wiki/IJzeren_Garde

https://en.wikipedia.org/wiki/Securitate

[1] Teodorescu, C., Voorwoord bij de Poolse editie van: Medgidia, miasto u kresu. p.7

[2] Castellan, G., Geschiedenis van Roemenië. p.85

[3] Perie, D., Buffer tussen Oost en West. Hoogtepunten uit de Roemeense geschiedenis. p.31

[4] Castellan, G., Geschiedenis van Roemenië. p.92

[5] Teodorescu, C., Voorwoord bij de Poolse editie van: Medgidia, miasto u kresu. p.10

[6] Perie, D., De Roemeense Liberalen en het Liberalisme, Een geschiedenis van Roemenië. p. 58

[7] Castellan, G., Geschiedenis van Roemenië. p.93

[8] Teodorescu, C., Voorwoord bij de Poolse editie van: Medgidia, miasto u kresu. p.11

[9] Perie, D., Buffer tussen Oost en West. Hoogtepunten uit de Roemeense geschiedenis. p. 33 en 34

[10] https://en.wikipedia.org/wiki/Securitate

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s