Peter de Grote en de Grote Noordse oorlog

Peter de Grote en de Grote Noordse oorlog.

Ten tijden van de Gouden eeuw kwamen allerlei lui van over heel Europa naar de Republiek om van onze kennis en kunde van watermanagement en botenbouw gebruik te kunnen maken. Tsaar Peter de Grote was een van de bezoekers die zich helemaal liet onderdompelen in het Zaandamse en Amsterdamse leven van eind 17e eeuw. Rusland was naar zijn mening een land wat gedurende de renaissance geïsoleerd was gebleven en nu in de vaart der volkeren mee moest gaan, op naar moderne tijden. In deze blogspot probeer ik uit te zoeken of de Romanov telg met zijn opgedane kennis de Russische scheepsbouw boven NAP heeft gekregen.

Na een interne strijd om de troon werd Peter de Grote alleenheerser van het Tsaardom Rusland. In hetzelfde jaar werd een eerste Oekaze afgegeven naar de raadsheren van de Russische heerser. De raadsheren werden opgedragen om buiten de landsgrenzen op zoek te gaan naar wetenschappelijke kennis om Rusland een modern westers land te maken. [1]

Niet veel later vertrok hij zelf naar west Europa. In de tijd dat hij in Nederland verbleef vergaarde hij veel kennis over de wetenschap en botenbouw. Hij maakte veel vrienden onder Nederlandse ingenieurs en nodigde deze zelfs uit om zich in Rusland te vestigen als Scheepsbouwmeester. De jonge Tsaar wilde naast meespelen op het hoogste wetenschappelijke niveau ook een militaire macht zijn. Vooral de Oostzee werd gezien als de verbinding met Europa, die niet dichtvriest in de winter, en moest dus volledig in Russische handen komen. Bij een eerder treffen tussen de Zweedse koning Karel en de Rus bij de rivier Nava, rond 1700, werden de in de meerderheid zijnde maar slecht georganiseerde troepen van de Russen vernederd. In 1704 waren de rollen omgekeerd. Hoe kan je in een korte tijd zo’n make-over doorvoeren in een leger? Naar mijn mening gingen de meegebrachte (met name) Nederlandse adviseurs hun vruchten afwerpen. We weten uit de bronnen dat onder andere Johan ter Mazus, een scheepsbouwer, in het kielzog van de Russische heerser mee naar Rusland ging om orde op zaken te stellen in de Russische scheepsbouw[2]. De slag bij de Nava rivier was er een vooral gevoerd door cavalerie en voetsoldaten. Hollandse maritieme invloeden waren hierdoor niet te meten. Wat wel opvallend is is dat het machtige Zweedse Rijk uiteindelijk de Grote Noordse Oorlog verloor. Een oorlog die gevoerd werd op verschillende fronten met heel veel belang hebbende partijen. Rusland ansich heeft in deze oorlog zichzelf op het toneel geplaatst.Mede doormiddel van een import van kennis van buiten hebben zij een inhaalslag gemaakt. Naar alle waarschijnlijkheid heeft een betere maritieme infrastructuur daaraan bijgedragen maar ten tijde van de Grote Noordse oorlog zijn de alles beslissende zeeslagen uit gebleven om de Nederlandse invloed op de Russische vloot te kunnen onderzoeken. Saillant detail is dat Nederlandse kennis altijd te koop was voor de hoogste prijs. In de decennia voor de Grote Noordse oorlog bouwden Nederlandse scheepsbouwers in Zweden aan ondermeer het Zweedse vlaggenschip de Vasa.

Het is lastig om na te gaan of de Hollandse botenbouw daadwerkelijk invloed had op de expansies van het Russische Rijk. Feit is dat onder het bewind van Keizer Peter de Grote Rusland delen van Finland, Zweden en Oost-Europa onder zijn hoede kreeg. Rusland werd de grootmacht in het oosten van Europa.

REFERENTIES

[1] Aronova, A. (2008) Monarch van het Russische rijk of vrijwilliger op reis door Europa. De paradox van een acteur. In: Pinakotheke, p. 51. ISSN 1561-3488l.

[2] Driessen, J. Tsaar Peter de Grote en zijn Amsterdamse vrienden. In samenwerking met het Amsterdams Historisch Museum. Utrecht, Kosmos-Z&K, 1996. ISBN 90-215-2829-0

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s