Rusland en wodka

Een van de meest genoemde stereotyperingen van Russen onder West-Europeanen is de Rus als excessief wodkadrinker. Men stelt zich de Rus voor als een treurige chagrijn in bonten laarsen en een snor, en uiteraard een fles al dan niet zelf gebrouwen wodka in de hand. Het beeld dat hier wordt geschetst is natuurlijk achterhaald, maar geldt dat ook voor het wodkagebruik?

Een Russische man wordt gemiddeld 64 jaar oud. Hiermee plaatst Rusland zich in de top 50 van landen met de laagste levensverwachtingen. In 57% van de gevallen zijn cardiovasculaire aandoeningen (CVD) de oorzaak.1 Ter vergelijking: in Nederland sterft ongeveer 25% aan hart- en vaatziekten. Risicofactoren hiervoor zijn overgewicht, roken en overmatig alcohol gebruik.2

In een onderzoek van Y.E. Razdvodovsky werd onder de Russische bevolking het effect van het regelmatig drinken van wodka op het krijgen van een CVD bestudeerd. De resultaten gaven een toegenomen risico op CVD van 5,3% onder mannen en 3,7% onder vrouwen.3

De rol van overmatig alcoholgebruik onder Russen en de rol die wodka daar in speelt werd onderzocht door D. Zaridze et al. De 57361 onderzochte Russen werden verdeeld op basis van alcohol gebruik: minder dan 1 fles wodka per week, 1-2 flessen per week en 3 of meer flessen per week. Mortaliteitsrisico’s  waren respectievelijk 50%, 54% en 64%. Hieruit valt te concluderen het wodkagebruik onder Russische volwassenen een grote rol speelt in het risico op een premature dood.4

Uit een onderzoek van D. Zaridze in 2009 kwam naar voren dat alcoholgebruik de oorzaak was van meer dan de helft van alle doden op leeftijden tussen 15 en 54 jaar. Doodsoorzaken waren onder andere alcoholgeassocieerde ongelukken en geweld, alcoholvergiftiging, acute ischemische hartziekten, slokdarmkanker en leverkanker.5

1Het alcoholprobleem onder Russen gaat terug tot in 1540 waarin Tsaar Iwan IV in de hoop op een gezondere bevolking al een staatsmonopolie invoerde op alcohol. Toen de 1e wereldoorlog in 1914 uitbrak werd de winkelverkoop van alcohol in Rusland volledig stopgezet. Later in 1925 werd door Stalin een anti-alcohol postercampagne opgericht. Geen van de maatregelen boden een oplossing voor het overmatige alcoholgebruik. Pas in de jaren 80, toen door Michael Gorbatsjov de “droge wet” – een limiet op alcoholverkoop- werd ingevoerd leek de gemiddelde levensverwachting van Russen te stijgen.6

Misschien is het wodkagebruik simpelweg een onderdeel van de Russische cultuur, dat niet zomaar met een verbod op drank zal verdwijnen. Een waardige man drinkt, zo gaat de gedachte. Echte mannen drinken samen wodka waarin wodka als sociaal bindmiddel wordt gezien. Het sociale aspect van wodka drinken is eeuwen oud. In 1400 was wodkadrinken al een gewoonte en waren hier vele beleefdheidsregels aan verbonden. Een gast die weigert wodka te drinken werd gezien als afstandelijk en onbeleefd, en hierbij was de gewoonte een geopende fles tot op de druppel leeg te drinken.7

Het cliché van wodka drinkende Russen is moeilijk te ontkrachten gezien de cijfers uit verschillende onderzoeken. Feit is dat de Russische bevolking kampt met een grootschalig drankprobleem. Of het de taak van de overheid is een eeuwen oude traditie te beëindigen omwille van de gezondheid van de bevolking is de vraag. Misschien is inderdaad een Rus geen echte Rus zonder wodka.

Bronnen:

  1. Men losing years to wodka, The Guardian, 2014 Jan 31
  2. Hartstichting, Feiten en Cijfers. https://www.hartstichting.nl/hart-vaten/cijfers
  3. Beverage-specific alcohol sale and cardiovascular mortality in Russia, Y.E Razvodovsky, Journal of Environmental and Public Health, 2011 Jan 23
  4. Alcohol and mortality in Russia, prospective observational study of 151000 adults, D. Zaridze et al., The Lancet, 2014 Apr 26
  5. Alcohol and cause-specific mortality in Russia: a retrospective case-control study of 48,557 adult deaths, D.Zaridze et al., The Lancet, 2009 Jun 27
  6. IS-geschiedenis: Alcoholgebruik en prohibitie in Rusland en Sovjet-Unie, Roy Sprangers, 11 April 2012, http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/prohibitie-in-rusland-en-de-sovjet-unie-alcoholgebruik/
  7. Russians and their wodka, Tom Kott, Feb 2012, http://o.canada.com/news/world/russians-and-their-vodka-a-brief-history
Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s