Codreanu en zijn IJzeren Garde

De IJzeren Garde was een extreemrechtse, antisemitische, nationalistische groepering en politieke partij in Roemenië.  Hij werd opgericht in 1927 door Cornelia Zelea Codreanu. Codreanu zou de ijzeren garde leiden tot zijn dood in 1938. De beweging zou daarna geleid worden door Horia Sima, totdat in januari 1941 de beweging definitief vernietigd zou worden door de toenmalige regering. In dit essay zal ik alleen ingaan op IJzeren Garde in het tijdperk Codreanu.  Ik vroeg me af hoe Codreanu met zijn partij zo machtig kon worden en hoe hij uiteindelijk aan zijn einde kwam.

Codreanu was eerder in 1923 een van de oprichters van de ‘Liga oor Christelijke Nationale verdediging’ (LANC). Dit was een antisemitische politieke partij met als doel om zijn medestudenten in Roemenië warm te maken voor protesten tegen de gelijkstelling van de Joden.  De LANC zou in de komende jaren gewelddadige acties uitvoeren tegen joden en hun beschermers, zoals het vermoorden van de plaatselijke politieprefect in 1924 door Codreanu persoonlijk. Na onenigheid binnen de Liga zou Codreanu zijn eigen organisatie oprichten en uit de Liga stappen. Deze organisatie heette het ‘Legioen van de aartsengel Michael’ en zou de moederorganisatie worden van de ijzeren garde.

De doelstellingen van dit nieuwe legioen waren het bestrijden van het jodendom, het bevorderen van nationalisme en het doen herleven van het Roemeens-orthodoxe geloof. Later werd door Codreanu een nieuwe groep aan dit legioen toegevoegd: de ijzeren garde. Deze naam zou steeds meer gebruikt worden voor de hele groepering. In 1930 werd zowel de IJzeren Garde als het legioen door de regering verboden. Ondanks dit verbod wist de garde onder de naam ‘groep van Codreanu’ een zetel in het parlement te behalen tijdens de verkiezingen van 1931.  Door de economische crisis won de garde vooral onder de arme plattelandsbevolking aan populariteit. De harde aanpak van de politie leek alleen maar averechts te werken. In de verkiezingen van 1932 behaalde de garde 5 zetels in het parlement.

In 1933 werd I.G. Duca door de koning aangesteld als minister-president, nadat de vorige minister-president ontslagen was omdat deze er niet in slaagde de onrust en het geweld in Roemenië op te lossen. Duca bleek een fel tegenstander van rechts-extremisme. Veel gardisten werden opgepakt en zonder proces in de gevangenis gegooid.  Door deze acties had Duca zijn eigen doodvonnis getekend. Op 29 december van hetzelfde jaar werd hij op het station van Sinaia vermoord door drie gardisten. Hoewel de daders direct toegaven lid te zijn van de IJzeren Garde, is de garde zelf nooit beschuldigd. Alleen de drie daders zelf werden veroordeeld.

Tijdens het bevind van de regering na deze aanslag kon de IJzeren Garde weer ongehinderd zijn gang gaan. In 1934 richtte Codreanu een nieuwe partij op genaamd: ‘Alles voor het vaderland’. Hoewel de ijzeren garde zelf nog steeds verboden was konden ze onder deze naam wel meedoen aan de verkiezingen. Hierna bleef het een aantal jaar betrekkelijk rustig tot aan de verkiezingen van 1937.

Om een blok te vormen tegen de opkomende rechtse partijen maakte de toenmalige regeringspartij, de Nationale Liberale Partij, verkiezingsafspraken met het Roemeense front, de Saksen-Duitsers en de Nationaal Democratische Partij. Zo hoopten ze de rechtse partijen uit de regering te houden. Als reactie hierop maakte de IJzeren Garde hun eigen afspraken met de Nationale Boerenpartij en de Nationale Liberale Partij-Brătianu, een partij die zich had afgesplitst van de National Liberale Partij. Zij wilden voorkomen dat de Nationale Liberale Partij 40% van de stemmen kreeg. Als een partij bij Roemeense verkiezingen 40% of meer van de stemmen binnenhaalden, mochten zij automatisch als formateur optreden bij het vormen van een nieuwe regering. Als dat zou gebeuren zouden de rechtse partijen uiteraard niet in de regering komen.

Toen de uitslag van de verkiezingen bekend was bleek dat beide kampen net aan niet de benodigde 405 hadden behaald om een regering te mogen vormen. De IJzeren Garde was wel sterk gegroeid en had bijna 16% van de stemmen binnengehaald. De koning, die in dit geval als formateur moest optreden stond voor een patstelling. Aan de ene kant kon hij de Nationale Liberale Partij niet als regering aanstellen, omdat deze een enorme nederlaag had geleden. De tweede partij, de Nationale Boeren Partij, was ook geen goede keus omdat de leider van deze partij slechte relaties had met de koning. De derde partij was de IJzeren Garde was al helemaal uit den boze natuurlijk, dus koos de koning ervoor om Goga, de lijstrekker van de Nationale Christelijke Partij, aan te stellen als minister-president van een minderheidskabinet.

De regering van Goga nam in korte tijd een aantal zeer antisemietische wetten aan. Dit leidde tot veel protesten in zowel binnen- als buitenland. Engeland en Frankrijk dreigden steun aan Roemenië stop te zetten. In het binnenland werd door protesten van de joodse gemeenschap de economie bijna platgelegd. Dit leidde ertoe dat de koning besloot op 10 februari 1938 de regering Goga naar huis te sturen.

In de aanloop naar de volgende verkiezingen bleek het rechts-nationalisme steeds sterker te worden.  De IJzeren Garde zou in die tijd 350.000 actieve legionairs hebben gehad. De IJzeren Garde en de Nationale Boerenpartij gingen over tot nauwere samenwerking. De IJzeren Garde sloot zelfs een overeenkomst met de Nationale Christelijke Partij, die vroeger altijd rivalen waren geweest.  Dit alles deed koning Carol vermoeden dat een overwinning van de IJzeren Garde onvermijdelijk was. Daarom pleegde de koning een staatsgreep, om zo alle partijen buiten spel te zetten.

De nieuwe regering was in feite een koninklijke dictatuur met een kabinet dat alleen maar verantwoordelijkheid aan de koning af te leggen. De koning gebruikte zijn macht om te proberen een einde te maken aan de IJzeren Garde. Hij voerde nieuwe wetten en zelfs een nieuwe grondwet in die allemaal specifiek tegen de Garde waren gericht.  De Garde had op dit punt echter zoveel aanhang in alle delen van de samenleving dat deze maatregelen weinig effectief bleken. Het leidde er wel toe dat Codreanu op 21 februari 1938 de IJzeren Garde officieel ophief. In praktijk veranderde er echter niks.

Op 15 april werd Codreanu en aantal andere gardeleiders opgepakt en veroordeeld. Officieel werd Codreanu veroordeeld tot 6 maanden cel voor het beledigen van een voormalig minister-president.  Tijdens de arrestaties werden er ook documenten in beslag genomen die aantoonden dat de Garde betrokken was bij de moord op minister-president Duca en meer dan 200 andere moorden.  Na de arrestatie van Codreanu werden door het hele land protesten door Gardisten georganiseerd. Hierop werd een groot aantal Gardisten gearresteerd en veroordeeld. Ook liet de koning de pers de Garde aanvallen.  Zo hoopte hij de publieke opinie tegen de Garde te richten.  Tegen Codreanu werd een nieuw proces geopend, waarin hij beschuldigd en veroordeeld werd van hoogverraad. Codreanu en andere leiders werden veroordeeld tot 10 jaar dwangarbeid.

De koning dacht hiermee de IJzeren Garde uitgeschakeld te hebben. Toen de koning in november naar het buitenland vertrok op een diplomatische reis bleek echter het tegendeel. Door leiders van de Garde die nog niet gearresteerd waren werden gewelddadige protesten en terroristische aanslagen georganiseerd. Gardisten op straat eisten openlijk het vrijlaten van Codreanu en het opnemen van de Garde in de regering.  Door dit optreden voelde de koning zich genoodzaakt naar extreme middelen te grijpen.  In de nacht van 30 november werden Codreanu en 13 medegevangenen vermoord. De officiële lezing was dat ze tijdens een vluchtpoging tijdens een transport waren neergeschoten, maar het was duidelijk dat het een moord was georganiseerd door de koning.

Codreanu kon met zijn partij aan de macht komen door een aantal slimme politieke deals te sluiten, ook met oude rivalen.  Ook wist hij in tijden dat het economisch slecht ging populariteit te winnen door de schuld te leggen bij de regering en het democratische systeem. Het harde en soms onwettige optreden van de regering tegen de IJzeren Garde versterkte zijn positie alleen maar. Maar door met gewelddadige aanslagen in Roemenië de koning in het nauw te drijven, werd Codreanu’s doodvonnis getekend. Hoewel dit het einde betekende voor Codreanu was het niet het einde van zijn IJzeren Garde. Een jaar later zou zijn opvolger Horia Sima samen met generaal Antonescu een staatsgreep plegen en de koning afzetten. Het einde van de IJzeren Garde zou pas in 1941, nadat er een einde aan de beweging werd gemaakt door Antonescu vanwege interne onenigheden.

Bronnen:

J.J.J. Heystek, De IJZEREN GARDE 1927-1938, 1996

https://en.wikipedia.org/wiki/Iron_Guard

http://en.metapedia.org/wiki/Legion_of_the_Archangel_Michael

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s