De ontdekking van de atoombom

In 1938 lukt het de Duitse onderzoeksgroep onder leiding van Otto Hahn om een atoom te splitsen. Het is duidelijk dat met de energie die hierbij vrij komt dodelijke wapens gemaakt kunnen worden. Zowel de Verenigde staten als de Sovjet Unie voelen de noodzaak om in het bezit te komen van een atoombom. Maar hoe is de ontwikkeling tussen 1938 en 1949 in beide landen verlopen en in hoeverre hebben zij elkaar beïnvloed?

Allereerst is het nodig om te weten dat aan het eind van de jaren twintig natuurkundig onderzoek al heel internationaal was. Ook in de jaren dertig en zelfs begin jaren veertig vond er internationale uitwisseling van kennis plaats.i In 1938 wordt in de SU de Uranium commissie in het leven geroepen, om onderzoek naar kernsplitsingen eenvoudiger te maken. Hun aanvraag voor overheidsgeld wordt echter niet ingewilligd, en het onderzoek komt op een laag pitje te staan.i

In de VS begint het kernonderzoek zodra de VS in de tweede wereldoorlog verzeild raakt. Onder andere Einstein laat namelijk weten dat er een mogelijkheid is dat Duitsland een atoomwapen gaat maken. De VS zet alles op alles om hen voor te zijn. Er ontstaat in 1942 een vaste structuur als generaal Leslie Groves het Manhattan project opzet met Oppenheimer als leider. In de woestijn van Nieuw Mexico gaan de slimste wetenschappers in het geheim aan de slag met kernfysica.ii

In hetzelfde jaar valt het de Rus Flyorov echter op dat de VS al sinds 1940 niet meer publiceert over atoomreacties. Hierop concludeert hij dat het een geheime aangelegenheid is geworden. Op het moment dat dit nieuws Stalin bereikt in 1942 wordt er een laboratorium met Kuchatov als leider opgezet om onderzoek te doen. In 1944 zijn er honderd onderzoekers werkzaam.i

Inmiddels zijn er in de VS al ruim 6000 tijdelijke bewoners in het dorp waar het Amerikaanse geheime onderzoek plaatsvindt.iii Toch weet de SU onder meer met behulp van spionageii en het betrekken van Duitse onderzoekers ook grote stappen te zetten. Zo hebben Manfred Von Ardenne en Gustav Hert geruime tijd onderzoek gedaan in de SU.i In 1945 geeft Duitsland zich over. Hiermee is het directe gevaar voor de VS geweken. Oppenheimer gaat echter door met het onderzoek, zijn wetenschappelijke geest en nieuwsgierigheid blijken leidend in het onderzoek.iii . De Amerikaanse overheid financiert dit alles, op de voorwaarde dat zij bepalen wat er uiteindelijk met de bom gebeurt.

In 1945, tijdens de Potsdam conferentie meldt Truman terloops aan Stalin dat de VS een wapen met ongewone kracht hadden ontworpen. Het is echter onduidelijk of Stalin toen wist dat het om de atoombom ging.i Hier zou Stalin echter snel achter komen als op 6 augustus 1945 de eerste bom op Japan valt. Vanaf dit moment gaat ook de SU op een geheime locatie verder, in het plaatsje Sint Sarov.ii Vier jaar later (ongeveer even lang als project Manhattan dus) heeft ook de SU een eigen atoom wapen. De VS is inmiddels al bezig met de ontwikkeling van de waterstofbom en besluit de ontwikkeling hiervan te versnellen als zij beseft dat de SU ook in staat was binnen vier jaar een atoombom te ontwikkelen.iii

In de geschiedenis van de atoombom is het dus de VS die begonnen is met het bouwen van een atoombom, en daarmee het eerste grote wapen in de wapenwedloop heeft ontwikkeld. Dit werd echter niet gedaan om zich te wapenen tegen de SU, maar tegen Nazi-Duitsland. De SU voelde zich echter bedreigd door de macht die de VS had met het wapen, en voelde zich daarop genoodzaakt zo snel mogelijk eenzelfde wapen te ontwikkelen. De VS hadden echter niet verwacht dat de SU hier zo snel toe in staat zou zijn, en voelde zich op haar beurt weer bedreigd. Het volgende wapen werd ontwikkeld en de wapenwedloop was begonnen.

[i] Entering the Nuclear Arms Race: The Soviet Decision to Build the Atomic Bomb, 1939-45, David Holloway, Social Studies of Science, Vol. 11, No. 2, Theme Issue: Soviet Science (May, 1981), pp. 159-197

[ii] http://www.npogeschiedenis.nl/nieuws/2009/juli/Zestig-jaar-Sovjet-atoombom-dankzij-Igor-Koertsjatov.html

[iii] http://www.npogeschiedenis.nl/andere-tijden/afleveringen/2007-2008/Oppenheimer.html

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s