Rusland en haar grote troost: wodka

vodka-russia

Twee begrippen die sterk met elkaar geassocieerd worden zijn ‘Rusland’ en ‘wodka’. De Russen staan bekend om de grote hoeveelheden wodka die er op elke dag van de week doorheen gaan, van s’ochtends vroeg tot s’avonds laat.
Dit brengt niet alleen maar gezellige avonden met zich mee. Zo’n 30 procent van de sterfgevallen in Rusland wordt veroorzaakt door alcohol.1 Dit zijn niet alleen alcoholvergiftigingen, maar ook ziektes en aandoeningen die te veel alcohol nuttigen met zich meebrengt en incidenten die door gebruik optreden zoals zelfmoorden, ongelukken en vechtpartijen.2 Door deze hoge sterfte was in 2010 de gemiddelde levensverwachting van een Russische man 15 jaar lager dan die van een Engelsman.Hoe zit de geschiedenis van wodka en Rusland in elkaar?

 Voor de 16de eeuw waren er voornamelijk laag-alcoholische dranken beschikbaar in Rusland. Wodka bevatte in deze periode nog maar 20 % alcohol, en dit bleef zo tot de 18e eew. Bij de invoering van de lijfeigenschap in de 16de eeuw werd de bevolking op het platteland armer. In deze tijd was er nauwelijks iets te krijgen voor deze sociale groep, laat staan alcohol. In de stad waren er echter wel laag alcoholische dranken te verkrijgen in korchmas, waar ook voedsel te verkrijgen was.
Om te verdienen aan het verkoop van wodka, heeft Prins Ivan III in 1474 een belasting heffing op wodka geïntroduceerd. Ivan de Verschrikkelijke heeft vervolgens de korchmas omgezet naar kabaks, kroegen waar geen eten te verkrijgen was. Deze waren alleen maar te vinden in steden. Hierom werd er op het platteland nog niet veel alcohol gedronken. Daarbij lag de prijs van alcohol nog behoorlijk hoog, waardoor alcoholisme niet zo veel voorkomend was. Het eerste omslag punt kwam in 1716, toen Peter I geld nodig had voor de door vele oorlogen geplunderde staatskassen. Hierom heeft hij alle beperkende regels die over destillatie gingen afgeschaft. Het aantal kabaks steeg heel snel en hiermee ook het verkoop van alcohol.
Meer dan een eeuw later, in 1861, werd het lijfeigenschap opgeheven waardoor armen zelf iets konden gaan verdienen. Dit had als resultaat dat wodka, steeds goedkoper wordend door het groeiende aantal kabaks, ook voor de armen verkrijgbaar was. In 1864 is hierdoor de hoeveelheid wodka dat geconsumeerd werd verdubbeld naar 6,2 L per persoon per jaar. Daarnaast werd er ook door mensen zelf gedestilleerd. Vanaf 1980 was er weer een stijging naar 3,3 L in 1913 door migratie naar steden en industrialisatie. Dit lag echter niet veel hoger dan het gemiddelde van West-Europese landen.
In de 20ste eeuw kwam hier verandering in. Tijdens de vele gebeurtenissen in deze periode is er twee keer een ‘halve-drooglegging’ geweest, waardoor er geen productie en verkoop mocht zijn van sterke alcoholische dranken. Hierbij werd er aanzienlijk minder gedronken, maar deze maatregelen werden niet vastgehouden. Vanaf 1950 is alcoholconsumptie heel sterk gestegen: in 1960 4,5 L naar 10,5 L in 1980. Hier komt nog 3 – 4 L bij doordat er ook zelf geproduceerd wordt. In deze periode is er ook een omslag geweest in de manier van drinken; eerst was drinken nog voor speciale gelegenheden of vakantie, nu werd het gewoon om tijdens en op het werk te drinken. Ook begonnen vrouwen en jongeren, waarvoor het eerst sociaal ongepast was, met drinken.4

En nu?
Hedendaags ligt de gemiddelde alcoholconsumptie per persoon per jaar op 14 L,5 en op het platteland is dit nog meer.4 Als de staat dit met 5-10% naar beneden kan brengen, zou het 100 000 -200 000 levens per jaar kunnen redden.4 Uit de geschiedenis is al gebleken dat de overheid zeker invloed kan hebben op het alcoholisme onder de bevolking door alcohol duurde te maken 2 of zelfs te verbieden.4 Vreemd genoeg blijkt dit niet bepaald het plan. Zo meldde de Volkskrant op 4 februari 2015 het volgende: “Rusland verlaagt wodka prijs om gemoederen te bedaren”.5 Blijkbaar ligt er meer belang bij een niet-klagende, maar dronken bevolking met hoge sterftecijfers. Er moet beter nagedacht worden in het Kremlin over wat de Russische bevolking nou echt zou helpen; een shotje goedkope wodka of juist bescherming tegen deze vorm van zelfvernietiging.

 

Bronnen

  1. Russische wodka wordt duurder. (2013). Geraadpleegd op 12 oktober 2015 van http://nos.nl/artikel/580587-russische-wodka-wordt-duurder.html
  2. ‘Gezondheidscrisis’ door wodka kost veel Russen het leven. (2014). Geraadpleegd op 12 oktober 2015 van http://www.trouw.nl/tr/nl/4624/Alcoholmisbruik-onder-jongeren/article/detail/3587382/2014/01/31/Gezondheidscrisis-door-wodka-kost-veel-Russen-het-leven.dhtml.
  3. Pridemore, W. A., Chamlin, M. B., Kaylen, M. T., & Andreey, E. (2014). The Effects of the 2006 Russian Alcohol Policy on Alcohol-Related Mortality: An Interrupted Time Series Analysis. Alcoholism: Clinical and Experimental Research, 38(1), 257-266.
  4. Nemtsov, A. (2005). Russia: alcohol yesterday and today. Addiction, 100(2), 146-149.
  5. Rusland verlaagt wodkaprijs om de gemoederen te bedaren. (2015). Geraadpleegd op 12 oktober 2015 van http://www.volkskrant.nl/buitenland/rusland-verlaagt-wodkaprijs-om-gemoederen-te-bedaren~a3844536/.

 

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s