Goelag, werkkamp als economische stimulans of strafkamp?

Goelag. Als ik deze term hoor, krijg ik meteen kippenvel. Je kan hier veel over lezen en men kan niet voorstellen hoe verschrikkelijk deze kampen geweest moeten zijn. Wat was Goelag en welk idee zat achter het oprichten van Goelag? In de Sovjet tijd werden de werkkampen ingezet om het ideaal van Stalin, Rusland als industriële grootmacht, te creëren. Is dit gelukt?

 Wat betekent de naam Goelag?

“Goelag is de samenvoeging (acroniem) van de Russische woorden Glavnoje oepravlenieje ispravitelno-troedovych lagerej. Dit betekent: Hoofddirectoraat voor opvoedings- en werkkampen. Met de term Goelag wordt zowel de overheidsdienst als het strafkamp zelf bedoeld” (Onbekend, Van Tsaar tot Stalin).

Rond de 17de eeuw zijn in Rusland de zogenaamde strafkampen ontstaan. Men had het idee om de doodstraf van sommige gevangenen om te zetten in een werkstraf. Zo moesten de gevangenen hun straf door middel van fysiek werken uitzitten.

De meeste kampen waren opgericht in Siberië, omdat men daar een te kort had aan arbeidskracht en vanwege de hoeveelheid grondstoffen die ze Siberië hebben. Zoals goud, hout, nikkel en koper. In eerste instantie moesten voornamelijk zware criminelen naar deze kampen, die dan ingezet werden in de mijnbouw, in houtkampen of moesten helpen met aanleggen van de 2000 km lange Karrenweg van Amoer (Onbekend, Van Tsaar tot Stalin). De Karrenweg van Amoer is een weg die die Chabarovsk verbond met Blagovesjtsjensk door veelal onbewoond taiga– en moerasgebied (Onbekend, Karreweg van Amoer).

Na een tijd werden ook de politieke gevangenen naar deze kampen gestuurd. Men wou de politieke vijanden uitschakelen en de werkkampen waren daarvoor de beste plek. Tsaar Nikolaj de eerste besloot in 1847 dat alle gevangenen, onafhankelijk van de straf die ze kregen, naar de kampen gestuurd moesten worden. Dat veroorzaakte dat de kampen helemaal vol kwamen te zitten met (politieke) gevangenen (Onbekend, Van Tsaar tot Stalin; Sprangers, 2012).

Goelag in de Sovjet tijd

In de tijd van de Sovjet Unie werden de strafkampen op een andere manier gebruikt, namelijk in de vorm van een werkkamp. Toen Lenin aan de macht was, was het de bedoeling om een aantal groepen mensen (gewone burgers, arbeiders, edellieden, verschillende ondernemers en Westers georiënteerde staatsvijanden) door middel van deze werkkampen te laten ‘heropvoeden’. Deze mensen werden naar de Goelag gestuurd om bij te dragen aan de bouw van de steden, en het graven van kanalen. Er was een tekort aan mankracht in die periode en men zette die groepen in om dit gat op te vullen.

Onder Stalin had de overheid alle vrijheid om mensen naar de Goelag kampen te sturen, soms zelfs zonder duidelijk reden. Het maakte niet uit of de gevangenen schuldig waren of niet. Het ideaal van Stalin was om een belangrijke industriële grootmacht te creëren, die economisch sterk moest zijn. Hij was van plan om het proces zo veel mogelijk te versnellen en daarvoor de Goelag kampen in te zetten met het idee zoveel mogelijk mensen op de kampen te laten werken en zo economische groei te bewerkstelligen. Echter waren de omstandigheden voor deze mensen zeer slecht.

Tijdens de 2de Wereldoorlog werden vele Goelag gevangen ingezet aan het front. Iedereen die kon vechten, moest gaan vechten. Daar tegenover werden vele gevangengenomen tegenstanders naar de kampen gestuurd. Stalin was van mening dat de soldaten van het Rode Leger beter dood konden gaan in de strijd dan gevangengenomen worden door de vijand. Terugkomende krijsgevangenen, die ontsnapt waren, werden als ‘verraders’ gezien en naar de werkkampen teruggestuurd. Daardoor zijn vele ontsnapte Russen niet teruggekeerd naar hun moederland. De omstandigheden in de kampen waren onmenselijk. De gevangenen kregen weinig eten, waardoor vele uitgehongerd zijn overleden. Ook werden vele ziek, voornamelijk tyfus, door een tekort aan voedsel en onhygiënische omstandigheden. De kampen raakten op een gegeven moment vol en er was niet genoeg eten en plek voor iedereen. De enige oplossing die men kon bedenken was executie van de gevangenen (Onbekend; ANP, 2001; Sprangers, 2012).

Hoe veranderden de werkkampen in loop van de jaren?

De werkkampen zijn in de loop van de tijd qua betekenis en doel veranderd. In tijd van de tsaren waren de kampen een plek waar ongewenste mensen opgesloten werden. Tijdens periode van Lenin werden kampen gezien als de plek waar mensen heropgevoed werden. En uiteindelijk gebruikte Stalin de werkkampen om zijn economische en industriële doelen te bereiken (Onbekend).

Had men met de Goelag de economische en industriële doelen bereikt?

Men moest keihard werken om te overleven in deze kampen. Als je zo fysiek hard moet werken, heb je voldoende voeding, rust en hygiëne nodig, maar zo waren de omstandigheden de Goelag kampen niet. Het was een vicieuze cirkel waarin de gevangen zaten. Hard werken in slechte omstandigheden. De bedoeling was, om van Rusland een economisch sterk land te maken en men kan vaststellen dat dit niet is gelukt (Smeets, 2003).

Rusland is een grootmacht wat grondstoffen betreft en Rusland is absoluut een land die groot is in productie van olie en aardgas. Dankzij de andere grondstoffen, zoals staal, hoort Rusland bij de toonaangevende landen als het gaat om grondstoffen productie. Daarentegen heeft Rusland geen markteconomie. Dat wil zeggen, dat er geen concurrentie tussen bedrijven in Rusland bestaat (Derksen, 2015). Tegenwoordig wordt de markt overspoeld met technologische producten zoals computers, smartphones, auto’s enzovoort. Merken als Samsung, Huawei en Volkswagen bepalen voor een groot de economische status van een land. Allemaal producten en merken, die een hele belangrijke rol spelen voor de export en de economische situatie van een land. Rusland exporteert weinig andere producten dan grondstoffen en dat is te zien aan de economische status van het land. Men zou kunnen stellen dat Rusland geen economische grootmacht is, omdat er weinig export plaatsvind (Derksen, Russische Economie (gastcollege), 2015).

Het streven van Stalin, om een economisch sterk land te creëren door middel van de Goelag is niet gelukt. De Goelag was niks meer dan een hele zwarte bladzijde in de geschiedenis van Rusland waarbij veel mensen om het leven zijn gekomen. Criminelen, maar ook onschuldige mensen.

Bibliografie

ANP. (2001, mei 09). Stalin stuurde massa’s van Duitse kampen naar Goelag. De Volkskrant.

Derksen, E. (2015). Financieel-economische strijd tegen Poetin. Atlantisch Perspectief, pp. 20-24.

Derksen, E. (2015). Russische Economie (gastcollege).

Onbekend. (sd). Karreweg van Amoer. Opgehaald van Wikipedia: https://nl.wikipedia.org/wiki/Karrenweg_van_Amoer

Onbekend. (sd). Van Tsaar tot Stalin. Opgehaald van Goelag in beeld: http://www.goelaginbeeld.nl/achtergrondinfo.php

Smeets, J. (2003, Oktober 06). Goelag: sovjetwerkkampen. Opgehaald van NPO Geschiedenis: http://www.npogeschiedenis.nl/nieuws/2003/oktober/Goelag-sovjetwerkkampen.html

Sprangers, R. (2012, Oktober 22). Geschiedenis van de strafkampen in Siberië. Opgehaald van IsGeschiedenis: http://www.isgeschiedenis.nl/nieuws/geschiedenis-van-de-strafkampen-in-siberie/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s