Een Engelse Coburg in Roemenië: Koningin Marie van Roemenië (1875-1938)

In 1893 traden Ferdinand van Hohenzollern-Sigmaringen en Marie van Edinburgh in het huwelijk. Door het huwelijk van Ferdinand met Marie kreeg Roemenië ook een afstammeling van het huis Saksen-Coburg en Gotha op de troon. Deze familie heerste over veel staten in Europa in de negentiende eeuw. Onder andere Leopold I van België, koningin Victoria en haar gemaal Albert stamden uit de Coburg familie. De kleinkinderen van Victoria zaten tijdens de Eerste Wereldoorlog op de tronen van Europa, zo ook Marie. Welke rol speelde koningin Marie in de Roemeense geschiedenis gedurende haar regeringperiode?

Marie werd geboren op 29 oktober 1875, als prinses van Groot-Brittanië en Ierland. Haar vader was Alfred van Edinburgh, de tweede zoon van koningin Victoria. Haar moeder was de enige dochter van de Russische tsaar Alexander II, groothertogin Marie Alexandrovna. Dit gaf ‘Missy’, zoals ze door haar moeder genoemd werd, een goede positie op de adellijke huwelijkmarkt. Haar eerste aanzoek kreeg ze op haar zestiende van neef George, de latere koning van het Britse rijk. Ze hadden elkaar ontmoet op Malta, waar Missy’s vader was gestationeerd als hoge functionaris bij de vloot. Haar eerste was een Maurice Bourke, de kapitein van haar vaders schip. Missy wees het aanzoek George af. Volgens Ileana, dochter van Marie, kwam dit doordat Marie Alexandrovna tegen huwelijken tussen neven en nichten was. Toen Marie met Ferdinand trouwde, was ze zeventien. Negen maanden later werd troonopvolger Carol geboren. Schoonvader koning Carol beheerste het leven van het jonge paar. Zo mocht in eerste instantie geen chloroform gebruiken als pijnstiller bij de bevalling, omdat Marie als vrouw moest lijden voor de fout van Eva. Pas toen haar moeder en koning Victoria aandrongen, gaf Carol in.

In de zomer van 1914 breekt de Eerste Wereldoorlog uit. Op dat moment was Carol I nog koning, maar op 10 oktober 1914 nam Ferdinand het stokje over. Het was nog onduidelijk welk beleid Ferdinand zou gaan voeren in deze oorlogstijd. Carol I was pro-Duits geweest en zijn neef Ferdinand was ook in Duitsland opgegroeid. Marie had een grote liefde voor haar Engelse vaderland en had voorkeur de Entente, het bondgenootschap van Engeland, Frankrijk en Rusland. Bij de proclamatie tot koning bij het parlement klonken de woorden ‘Regina Maria!’ na het applaus voor Ferdinand. Marie zag dit als grote waardering van het Roemeense volk en ze schreef:  ‘(…) the girl (…) from over the sea was a stranger no more!’.

Roemenië bleef nog een poos neutraal, maar meedoen aan de oorlog bleek onvermijdelijk. Marie had beïnvloedde haar slimme maar timide man, ook op het beleid betreft de oorlog. Samen met de liberale minister-president Brătianu oefende ze druk uit op haar man om zich in de oorlog te mengen, als deel van de Entente. Roemenië zou dan als buffer functioneren voor Rusland, tegen Oostenrijk-Hongarije. Op 17 augustus 1916 tekende Ferdinand een verdrag met de Entente en op 27 augustus verklaarde Roemenië de oorlog aan Oostenrijk-Hongarije. Brătianu was overigens al voor de oorlog bezig geweest met het gedachtegoed voor Groot-Roemenië te verspreiden, en de oorlogsverklaring aan Oostenrijk-Hongarije bood uitzicht op het innemen van Transsylvanië.

Nu de oorlog was begonnen werd al het Duitse personeel van het koningspaar ontslagen. Marie deed dienst als verpleegster bij het Roemeense Rode Kruis, ze bezocht dagelijks gewonde soldaten en kreeg van hen de bijnaam ‘moeder’. Naast het oorlogsleed kreeg ze nog een persoonlijk tragedie te verwerken; jongste zoon Mircea overleed in november 1916 op driejarige leeftijd aan tyfus. De oorlog verliep ongunstig voor Roemenië.  Veel grondgebied, inclusief Boekarest, was bezet door de Duitsers, en met het succes van de bolsjewieken in november 1917 zou Rusland zich terugtrekken uit de oorlog. Terwijl Rusland zich terugtrok uit de oorlog, hadden Engeland en Frankrijk het te druk aan het westfront om Roemenië te helpen. Roemenië bleef achter in isolatie. In december 1917 werd in de stad Focșani een wapenstilstand  met de centrale mogendheden getekend. De regering Op 7 mei 1918 tekende Alexandru Marghiloman, destijds de premier,  het Verdrag van Boekarest. Roemenië kon Bessarabië aan haar grondgebied toevoegen, maar verloor Dobruja. Daarnaast moest Roemenië onder andere enkele passen in de Karpaten open stellen en haar oliebronnen beschikbaar stellen aan de Duitsers voor negentig jaar. Ferdinand weigerde dit verdrag te tekenen. Marie schreef in april over deze vrede: ‘I wish I could invent new words never yet used to express my loathing for those who are imposing upon us an abominable, mutilating, soul-stifling peace.’ Haar weerwil tegen het verdrag dook op in de buitenlandse pers. London Times noemde haar ‘the living centre of a Romania in exil under the shadow of defeat’

In maart 1919 kwam Marie in Parijs aan, waar de onderhandelingen plaatsvonden voor het Verdrag van Versailles. Premier Brătianu was er al geweest met een grote delegatie , maar het boterde niet goed met de Franse premier Clemenceau. Bij de eerste ontmoeting bracht Clemenceau dit direct ter sprake. Marie speelde het diplomatieke spel goed en zorgde voor een betere positie van Roemenië in de onderhandelingen. Roemenië stond eerst slecht in de onderhandelingen mede door het aparte vredesvedrag wat ze met de centralen hadden gesloten. Mede door Maries inspanning kreeg Groot-Roemenië internationale erkenning. In 1920 verloor Hongarije met het verdrag van Trianon veel grondgebied. Zo kreeg Roemenië Transsylvanië onder haar bestuur. Walachije, Moldavië en Transsylvanië waren nu voor het eerst samen, onder de naam koninkrijk Roemenië.

Na de oorlog hield Marie zich onder andere bezig met het succesvol uithuwelijken van haar kinderen. Haar oudste zoon Carol en dochter Elisabeth trouwden met leden van het Griekse koningshuis. Haar middelste dochter Marie trouwde met Alexander I van Joegoslavië. Dit gaf haar de bijnaam ‘schoonmoeder van de Balkan’. In 1927 overleed Ferdinand en dat betekende het eind van haar koninginschap. Elf jaar later stierf Marie aan een leverziekte. Tijdens de communistische periode kreeg ze de status ‘agente van het Engelse kapitalisme’. Als Engelse werd zij gezien als de grote supporter van de Entente. Ook werd kritiek geuit op haar vermoedde overspelige relaties, en haar leverziekte zou zijn ontstaan door overmatig drankgebruik. Geen van haar nakomelingen zit nu nog op een troon, maar ze laat wel 34 boeken en korte verhalen achter.

Coburg was lang een onbeduidend vorstendom, maar werd op de kaart gezet door de uitwaaiering van familieleden over regerende huizen in Europa. Marie droeg met haar connecties en charisma bij aan het op de kaart zetten van Roemenië na de Eerste Wereldoorlog.

Elsberry, T. (1973). Marie of Romania. The Intimate Life of a Twentieth Century Queen. Londen: Cassell.

Van den Berghe, J. (2014) De stoeterij van Europa. De Coburgs en hun klim naar de macht. Amsterdam: De Bezige Bij

Gordon, W. (1918) A Woman in the Balkans. Londen: Thomas Nelsons and Sons, Ltd. Chapter XIII – Two Queens “Queen Marie.”  Via http://www.tkinter.smig.net/queenmarie/WomanInTheBalkans/index.htm

Queen Mary of Romania in the Communist Historiography: between Criticism and Eulogy (2015).  Via http://www.historia.ro

Marie of Romania (2015) In Wikipedia. Via https://en.wikipedia.org/

Treaty of Bucharest (1918) (2015) In Wikipedia. Via https://en.wikipedia.org/

Armistice of Focșani (2015) In Wikipedia. Via https://en.wikipedia.org/

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s