De Russische geschiedschrijving: voor altijd verbonden met de machthebber?

Voor het stichten van een wereldmacht is men gebaat bij het vormen van een gemeenschappelijke geschiedenis, zodat de bevolking zich hiermee kan identificeren en zich via dit medium als een volk weet te verenigen. Bij het stichten van de Sovjet-Unie werd dit idee ook in acht genomen, maar in de daaropvolgende jaren werd duidelijk dat een eenduidige en waarheidsgetrouwe geschiedschrijving een zware opdracht zou worden in de Sovjet-Unie mede door de wisselende visies van de verschillende leiders van de Sovjet-Unie. Deze stelling zal in dit artikel verder worden onderbouwd en ten slotte zal er kort gekeken worden naar hedendaagse ontwikkelingen met betrekking tot de Russische geschiedschrijving.

In de jaren veertig van de vorige eeuw werd het onderwijs op scholen, en daarmee ook de geschiedenislessen, gevormd door een begrip genaamd ‘Wetenschappelijk Socialisme’.[1] Dit begrip is gevormd door Karl Marx en wordt gebruikt om aan te geven dat, met betrekking tot bijvoorbeeld de geschiedenis, er bepaalde wetten zijn waar deze aan onderhevig is en dus door wordt gevormd.[2] Ook werd de gehele geschiedenis in deze tijd bekeken vanuit deze ideologie en dit betekende dat er geen plaats was voor een persoonlijke mening, aangezien de gehele geschiedenis onderhevig was aan wetten. Zo stelde men in deze tijd nooit dat de Communistische doctrine beter was dan bijvoorbeeld het kapitalisme, maar was men overtuigd van het feit dat het Communisme zou blijven bestaan aangezien het gebouwd was op deze wetten in tegen stelling tot andere doctrines die alleen zouden blijven bestaan zolang er persoonlijk gewin uit zou ontstaan.[3] Verder waren er speciale cursussen waar men het ‘Wetenschappelijk redeneren’ met betrekking tot de geschiedenis werd aangeleerd[4].

Deze geschiedschrijving van de jaren veertig was echter niet alleen onderhevig aan bepaalde Marxistische wetten, maar ook aan de grilligheden van Jozef Stalin, die in zijn regeerperiode menig vijand uit historische foto’s liet verwijderen [5] en waar geen plaats was voor commentaar tegen de Communistische partij.

In de jaren tachtig zijn, onder leiding van Mixail Sergeevič Gorbačëv, echter opmerkelijke hervormingen in de Sovjet-geschiedschrijving ingevoerd. De geschiedschrijving is nog steeds redelijk rigide, maar er werd een ander beeld van Jozef Stalin gegeven. Zo word er aandacht besteed aan zijn dood, de persoonlijkheidscultus en de rehabilitatie van veel van zijn slachtoffers.[6] Met andere woorden, in de geschiedschrijving kwam meer ruimte voor het uitspreken van kritiek op de eigen regering.

In het hedendaagse Rusland lijkt men echter deze ontwikkeling terug te draaien. Zo heeft de huidige Russische president, Vladimir Vladimirovič Poetin, in 2007 besloten om een nieuwe handleiding samen te stellen voor de geschiedenisleraren, genaamd ‘Een moderne Geschiedenis van Rusland: 1945 – 2006’[7]. Hierin worden de acties van Jozef Stalin uiteraard niet erkend, maar worden zij juist beschreven als een nodig kwaad dat antwoord gaf aan de Koude Oorlog die begonnen was door de Amerikaanse overheid. Degene die juist in een kwaad daglicht wordt gezet is Mixail Gorbačëv. In deze handleiding is men van mening dat zijn beleid geleid heeft tot een slechte economische groei en dat dit niet lag aan het Sovjet systeem zelf.[8]

Ten slotte kan dus geconcludeerd worden dat de geschiedschrijving in de Sovjet-Unie en in de daaropvolgende periode niet onderhevig was aan Marxistische wetten, maar meer juist onderhevig was en is aan huidige machthebber, aangezien iedere machthebber een andere mening had met betrekking tot de geschiedschrijving. Hierdoor veranderde de geschiedschrijving in Sovjet-Unie en was er dus geen sprake van een eenduidige en waarheidsgetrouwe geschiedschrijving. Ook in het huidige Rusland lijkt men nog steeds moeite te hebben met dit fenomeen. Als de geschiedschrijving zo verbonden is met de huidige machthebber is het misschien voor de Russische geschiedschrijving het fijnst als er binnenkort een jonge historicus verkozen wordt als president die een geruime tijd zijn ambt kan bekleden.

[1]O. Anisimov, The Soviet System of Education. The Russian Review, Vol. 9, No. 2 (Apr., 1950) Blz.88

[2] Ibidem. Blz. 90

[3] Ibidem. Blz. 91

[4]P. Zaionchkovsky & A. Sakharov. The Teaching of History. University of Toronto Quarterly, 1958, Vol.28 pp.1-96. Blz. 23

[5] A. Kovalyova, Is Vladimir Putin rewriting Russia’s history books? NBC News. NOV 28 2013, 5:19 AM ET. Retrieved 13-10-2015 from http://www.nbcnews.com/news/other/vladimir-putin-rewriting-russias-history-books-f2D11669160

[6] A.J. Treffers. Soviet Education: facts, developments, teacher education. Universiteitsdrukkerij Groningen, 1989. Blz. 32

[7] The Economist. Russia’s past: The rewriting of history: The Kremlin uses its version of the past to forge a new ideology for the present, Moskou, Nov 8th 2007. Retrieved 13-10-2015 from http://www.economist.com/node/10102921

[8] Ibidem. Retrieved 13-10-2015 from http://www.economist.com/node/10102921

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s