Hoe Poetin schoolboeken gebruikt als ideologisch instrument


Educatie is voor Rusland al een lange tijd een belangrijk onderdeel van de samenleving geweest. Zo gingen al in de periode van de Sovjet Unie zowel vrouwen als mannen naar school, gold er een leerplicht en werd op school een uitgebreid lespakket aangeboden (Treffers 1975). Hoewel het aanbod van onderwijs divers was, werd er weinig waarde gehecht aan de objectiviteit en vrijheid van de lesinhoud. Het onderwijs werd volledig gereguleerd door de staat en naar diens belang ingevuld. Na de val van de Sovjet Unie in 1991 werd er een uitgebreide lijst van mogelijk lesmateriaal naar buiten gebracht waaruit de leraren zelf mochten kiezen, wat de vrijheid van de invulling van het onderwijs sterk bevorderde (Bershidsky 2013). Echter heeft de komst van Vladimir Poetin het onderwijs wee de andere richting doen opgaan. In deze blog zal de ommekeer in het onderwijs en Poetin’s invloed op de verspreiding en inhoud van schoolboeken worden besproken om afsluitend te kunnen oordelen wat voor invloed deze ommekeer heeft op de Russische jongeren.

Toen Poetin aan de macht kwam maakte hij al snel duidelijk dat hij de Russische arbeiders weer trots wilde laten zijn op hun land. Hij wilde gevoelens van nationalisme en patriottisme verspreiden. Om dit te voltrekken, wilde Poetin een versie van de nationale geschiedenis naar buiten brengen waar de Russen trots op konden zijn, aangezien de Russen na de val van de Sovjet Unie worstelden met de interpretatie van de nationale geschiedenis (Linan 2010). De plek waar Russische burgers voor het eerst met geschiedenis in aanraking komen, is op school. Het onderwijs wat gegeven wordt en welk lesmateriaal daarbij wordt gebruikt was dan ook van groot belang voor het verspreiden van Poetin’s nationalisme. Zo heeft Poetin de lijst van geschiedenisboeken waaruit leraren mochten kiezen flink ingekort en elk boek wat nog op de lijst staat, geeft in Poetin’s ogen de juiste versie van de geschiedenis weer (Levintova, 2010).

Hoe ziet Poetin’s versie van de geschiedenis er dan uit? Ten eerste wordt de tijd van de Sovjet Unie verheerlijkt. De bolsjewieken hebben voor een sterke staat en de succesvolle industrialisatie gezorgd. De vele doden die vielen onder Stalin’s regime worden wel genoemd in de schoolboeken, maar beschreven als onvermijdbare opofferingen voor Stalin’s modernisatie van Rusland. Hoe de val van de Sovjet Unie tot stand is gekomen wordt haast niet besproken. In de boeken wordt de rol van de burgers als onderdanen van de staat naar voren gebracht en wordt benadrukt dat het belang van de staat altijd belangrijker is dan het belang van het individu. In de nieuwe versie van de geschiedenis wordt Poetin beschreven als de leider die het land weer stabiliseerde na ‘de verschrikkelijke jaren 90’, en zorgde voor een sterke economische groei (Ryzhkov 2013). Al met al is Poetin’s versie van de geschiedenis een versie waarbij de Russen trots kunnen zijn op alle sterke leiders die het land heeft gekend, van de tsaren-tijd tot aan nu.

Nu Poetin zijn ideologie in de schoolboeken heeft verwerkt, blijft er nog één vraag over: wat voor invloed heeft deze nieuwe geschiedenis op de Russen? Academici Ekaterina Levintova en Jim Butterfield constateren in hun paper “History education and historical remembrance in contemporary Russia: Sources of political attitudes of pro-Kremlin youth” dat de Russische jeugd, tussen de 18 en 24 jaar oud, de laatste jaren een stuk actiever is geworden op politiek gebied. Het valt hen vooral op dat de jeugd zeer enthousiast is over Poetin en de jaren ’90 onder Jeltsin, waarin een gematigd liberaal beleid werd uitgevoerd, verafschuwt. Levintova en Butterfield hebben onderzocht of er een correlatie bestaat tussen de invoering van Poetin’s schoolboeken en de sterke politieke mening van de Russische jeugd. Zij concluderen dat deze schoolboeken een grote rol hebben gespeeld bij het vormen van een mening door de jeugd en dat Poetin’s versie van de geschiedenis de grondslag is voor hun pro-Kremlin overtuigingen Levintova, Butterfield 2010).

Afsluitend kan worden vastgesteld dat Poetin zijn versie van de geschiedenis gebruikt als ideologisch instrument, en niet zonder succes: de Russische jeugd stelt zich steeds meer op achter de Russische leider. Wie had gedacht dat schoolboeken zo’n invloed konden hebben?

Bronnen:

Bershidsky, L. (2013) Russian School’s to Teach Putin’s Version of History. Bloomberg View. (Geraadpleegd op 16 oktober 2015: http://www.bloombergview.com/articles/2013-06-18/russian-schools-to-teach-putin-s-version-of-history)

Levintova, E., & Butterfield, J. (2010). History education and historical remembrance in contemporary Russia: Sources of political attitudes of pro-Kremlin youth. Communist and Post-Communist Studies43(2), 139-166.

Levintova, E. (2010). Past imperfect: The construction of history in the school curriculum and mass media in post-communist Russia and Ukraine.Communist and Post-Communist Studies43(2), 125-127.

Liñán, M. V. (2010). History as a propaganda tool in Putin’s Russia. Communist and post-communist studies43(2), 167-178.

Ryzkhov, V. (2013). Putin’s Distorted History. The Moscow Times. (Geraadpleegd op 17 oktober 2015: http://www.themoscowtimes.com/opinion/article/putins-distorted-history/489799.html)

Treffers, A.J. (1975) ‘Het Onderwijs,’ in Jozina van het Reve-Israel, Rusland: Politiek, ideologie, economie, nationaliteiten, cultureel leven, godsdienst, school, gezin en sport in de Sovjetunie. Haarlem: Gottmer, pp. 243-286.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s