De Dag van de Overwinning: onderdeel van mythevorming?

Ieder jaar op 9 mei wordt op het Rode Plein in Moskou op grootse wijze de Dag van de Overwinning gevierd. Deze dag staat in het teken van de overwinning van de Sovjet-Unie op nazi-Duitsland in de Tweede Wereldoorlog. Tegenwoordig staat deze oorlog in Rusland beter bekend als de Grote Vaderlandse Oorlog, die niet van 1940-1945 speelde, maar van 1941-1945.[1] De documentaire 900 dagen begint met een op televisie uitgezonden toespraak die wordt gegeven tijdens de viering op 9 mei. Alle veteranen en overlevenden worden bestempeld als absolute helden, terwijl een Russische vrouw die naar de televisie kijkt verklaart dat het leugens zijn die worden verkondigd tijdens de uitzending van de viering. Een andere vrouw stelt dat ze het gevoel heeft louter slachtoffer te zijn en geen held.[2] Tijdens de viering wordt een duidelijke herinnering uitgedragen over de oorlog, maar blijkbaar is deze anders dan die van meerdere mensen uit de documentaire. De vraag die hierbij opkomt is in hoeverre deze huidige door de Russische regering uitgedragen herinnering over de Tweede Wereldoorlog tijdens de Dag van de Overwinning strookt met de feiten die algemeen bekend zijn. Oftewel: in hoeverre is deze uitgedragen herinnering een mythe?

Op 9 mei wordt de Grote Vaderlandse Oorlog weliswaar herdacht, maar er wordt ook veel focus gelegd op het overwinningsgedeelte.[3] Laurens Soenen zegt in een artikel in Mondiaal Nieuws dat in plaats van een rouwdag het meer een triomfdag lijkt geworden.[4] Alle overlevenden worden helden genoemd, iedereen heeft zogenaamd bijgedragen aan de triomfen van de Sovjet-Unie. De naam van de oorlog draagt bij aan het mythische beeld dat wordt gecreëerd. Allereerst klinkt Grote Vaderlandse Oorlog vrij patriottisch. Daarnaast zou het een verwijzing kunnen zijn naar de Vaderlandse Oorlog van 1812, waar Rusland grote overwinningen heeft behaald.[5] De oorlog van 1941 was echter veel gruwelijker en bloederiger. Door de oorlog een eigen naam te geven, heeft de regering de begin en eindtijd van de oorlog ook kunnen aanpassen. Pas toen Duitsland de Sovjet-Unie binnenviel, begon volgens de regering de oorlog. Dat de Sovjet-Unie daarvoor zelf nog op oorlogspad is geweest, wordt niet relevant geacht.[6]

Er wordt tijdens de viering ook niet gesproken over de executies van eigen troepen bijvoorbeeld. In juli 1942 gaf Stalin ‘Bevel nr. 227’, dit hield in dat speciale troepen naar de gewone Sovjettroepen werden gestuurd om elke soldaat neer te schieten die weg van het front probeerden te vluchten.[7] Dit is slechts één van de vele gruwelijkheden. Er wordt geschat dat ongeveer 26 miljoen Sovjet-Unie inwoners tijdens de Tweede Wereldoorlog om het leven zijn gekomen, bijna de helft van het totale dodenaantal van de hele oorlog.[8]

Tijdens de Dag van de Overwinning worden de overwinningen en behaalde successen in de oorlog overdreven belicht, terwijl de gruwelijkheden amper worden besproken. Conclusie is dat de Russische regering momenteel geen oorlogsgeschiedenis verzint, de uitgedragen Russische herinnering strookt namelijk wel met de algemeen bekende feiten. Waar het probleem van onder andere de mensen in de documentaire echter ligt, is bij de manier waarop de herinnering wordt uitgedragen. In plaats van op ingetogen manier die past bij rouw, wordt de herinnering aan de Grote Vaderlandse Oorlog op patriottische wijze uitgedragen. Er wordt amper gesproken over een groot aantal gruwelijkheden, ten voordele van dit patriottische gevoel.

[1] Duijn, R. van. Van Stalin tot Poetin – de Grote Vaderlandse Oorlog gaat verder. Op: nrc.nl, 2014. URL: http://www.nrc.nl/handelsblad/2014/04/14/van-stalin-tot-poetin-de-grote-vaderlandse-oorlo-1367305 (geraadpleegd op 12-10-2015)

[2] YouTube film: documentaire 900 dagen door Jessica Gorter. 2013. https://www.youtube.com/watch?v=ckwBm_Xi0z0 (geraadpleegd op 17-10-2015)

[3] Vlieger, A. de. De Russische overwinningsparade toen en nu. 2015. URL: http://historiek.net/de-russische-overwinningsparade-toen-en-nu/50064/ (geraadpleegd op 17-10-2015)

[4] Soenen, L. Dag van de overwinning heeft heilige status in Rusland. 2015. URL: http://www.mo.be/nieuws/dag-van-de-overwinning-heeft-heilige-status-rusland (geraadpleegd op 17-10-2015)

[5] Brown, A. De opkomst en ondergang van het Communisme. Unieboek: Het Spectrum. 2011

[6] Duijn, R. van. Van Stalin tot Poetin – de Grote Vaderlandse Oorlog gaat verder. Op: nrc.nl, 2014. URL: http://www.nrc.nl/handelsblad/2014/04/14/van-stalin-tot-poetin-de-grote-vaderlandse-oorlo-1367305 (geraadpleegd op 12-10-2015)

[7] Boobbyer, P. The Stalin Era. Routledge, 2012. URL: https://books.google.nl/books?id=h2tavEpLqjgC&printsec=frontcover&hl=nl&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false (geraadpleegd via Google Books op 17-10-2015)

[8] Anoniem. Rusland viert de dag van de overwinning. 2011. URL: http://historiek.net/rusland-viert-dag-van-de-overwinning/11454/ (geraadpleegd op 17-10-2015)

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s